ปูตินเหยียบเกาะพิพาทคูริลครั้งแรก ญี่ปุ่นย้ำสิทธิ์เหนือดินแดน

วันที่ 13 สิงหาคม 2026 สื่อรัสเซียรายงานว่า วลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย เดินทางไปยังเกาะ อิตูรูพ (Iturup) หรือที่ญี่ปุ่นเรียกว่า เอโตโรฟุ (Etorofu) หนึ่งในพื้นที่พิพาทระหว่างรัสเซียกับญี่ปุ่น โดยสำนักข่าว TASS ระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่ปูตินเดินทางไปยังหมู่เกาะคูริลด้วยตัวเอง.

ระหว่างการเยือน ปูตินได้ตรวจเยี่ยมโรงงานแปรรูปปลา Yasny บนอิตูรูพ หลังจากก่อนหน้านั้นหนึ่งวันเขาได้ติดตามการซ้อมรบของกองเรือแปซิฟิกรัสเซียในภูมิภาคตะวันออกไกล และขึ้นเรือลาดตระเวนติดขีปนาวุธ Varyag ระหว่างการฝึกดังกล่าว.

การเดินทางครั้งนี้ทำให้ญี่ปุ่นออกมาประท้วง โดย โทชิมิตสึ โมเตงิ รัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่น ย้ำว่า ดินแดนทางเหนือรวมถึงเอโตโรฟุเป็นดินแดนของญี่ปุ่นตามจุดยืนของรัฐบาลโตเกียว และญี่ปุ่นคัดค้านการเดินทางของปูตินอย่างหนัก.

พื้นที่พิพาทประกอบด้วย 4 แห่ง ได้แก่ เอโตโรฟุ/อิตูรูพ, คูนาชิริ/คูนาเชียร์, ชิโกตัน และหมู่เกาะฮาโบไม ซึ่งตั้งอยู่นอกชายฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของฮอกไกโด ญี่ปุ่นเรียกรวมพื้นที่เหล่านี้ว่า “ดินแดนทางเหนือ” ขณะที่รัสเซียเป็นฝ่ายบริหารพื้นที่อยู่ในปัจจุบัน.

จุดนี้มีรายละเอียดด้านถ้อยคำที่สำคัญ เพราะรัฐบาลญี่ปุ่นยืนยันว่า “ดินแดนทางเหนือ” ทั้ง 4 แห่ง ไม่ถือเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะคูริลตามจุดยืนของญี่ปุ่น ดังนั้น การเรียกว่าญี่ปุ่นอ้างสิทธิ์เหนือ “หมู่เกาะคูริลทั้งหมด” จึงอาจทำให้เข้าใจผิด สิ่งที่ญี่ปุ่นเรียกร้องคือพื้นที่ทั้ง 4 แห่งดังกล่าว.

ปัญหานี้สืบเนื่องมาตั้งแต่ช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นระบุว่า กองทัพโซเวียตเข้ายึดพื้นที่ทั้ง 4 แห่งระหว่างวันที่ 28 สิงหาคมถึง 5 กันยายน 1945 และต่อมาชาวญี่ปุ่นที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่ราว 17,000 คนถูกส่งออกจากเกาะทั้งหมดภายในปี 1949.

การเยือนพื้นที่พิพาทของผู้นำรัสเซียไม่ใช่เรื่องที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ในปี 2010 ดมิทรี เมดเวเดฟ ซึ่งขณะนั้นเป็นประธานาธิบดีรัสเซีย กลายเป็นผู้นำรัสเซียคนแรกที่เดินทางไปยังหนึ่งในเกาะพิพาท และเหตุการณ์ครั้งนั้นก็ทำให้เกิดความขัดแย้งทางการทูตกับญี่ปุ่นเช่นกัน.

แม้ความขัดแย้งจะยืดเยื้อมานาน แต่ทั้งสองฝ่ายเคยพยายามหาทางประนีประนอม ในปี 1956 ญี่ปุ่นกับสหภาพโซเวียตลงนามแถลงการณ์ร่วมเพื่อยุติสภาวะสงครามและฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูต โดยสหภาพโซเวียตตกลงว่า จะส่งมอบ ฮาโบไมและชิโกตัน ให้ญี่ปุ่นภายหลังการลงนามสนธิสัญญาสันติภาพ.

อย่างไรก็ตาม จนถึงปัจจุบันรัสเซียกับญี่ปุ่นยังไม่ได้ลงนามสนธิสัญญาสันติภาพอย่างเป็นทางการหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยข้อพิพาทเรื่องดินแดนยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญ การที่ปูตินเดินทางไปอิตูรูพด้วยตัวเองและญี่ปุ่นออกมาประท้วงทันที จึงสะท้อนว่าปัญหาที่ค้างคามานานกว่า 8 ทศวรรษยังห่างไกลจากข้อยุติ.