ถูกส่งกลับทั้งที่อาจไม่ปลอดภัย ? ปมผู้ย้ายถิ่น LGBTQ+ กับนโยบายเนรเทศ

ในช่วงที่ผ่านมา นโยบายเนรเทศของสหรัฐฯกลายเป็นประเด็นที่ถูกจับตามองมากขึ้น หลังมีรายงานว่าผู้อพยพ และผู้ขอลี้ภัยชาว LGBTQ+ บางส่วนถูกส่งออกจากสหรัฐฯไปยัง “ประเทศที่สาม” ซึ่งไม่ได้เป็นประเทศบ้านเกิดของพวกเขา และในบางกรณีเป็นประเทศที่การมีความสัมพันธ์กับคนเพศเดียวกันยังถูกลงโทษตามกฎหมายหรือมีความเสี่ยงต่อความรุนแรง และการเลือกปฏิบัติ

คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่า “รัฐบาลมีสิทธิเนรเทศหรือไม่ ?” แต่คือ เมื่อคนคนหนึ่งบอกว่าการกลับไปยังประเทศเดิมอาจทำให้ชีวิตตกอยู่ในอันตราย รัฐควรพิจารณาความเสี่ยงนั้นอย่างไร ?

▪️จากสหรัฐฯสู่ “ประเทศที่สาม” เกิดอะไรขึ้น ?

สำนักข่าว Reuters รายงานเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2026 ว่า สหรัฐฯได้ส่งผู้อพยพ LGBTQ+ ไปยังประเทศที่สามหลายกรณี โดย Reuters ตรวจสอบพบประมาณ 40 กรณีที่เกี่ยวข้องกับผู้ย้ายถิ่นจากหลายประเทศ รวมถึงประเทศในแอฟริกา อิรัก จาเมกา และรัสเซีย

บางคนยังมีข้อคุ้มครองทางกฎหมายจากการถูกส่งกลับประเทศต้นทาง แต่กลับถูกส่งไปยังประเทศอื่นแทน ซึ่งทำให้เกิดคำถามใหม่ว่า การย้ายคนออกจากสหรัฐฯ ไปยังประเทศที่สามสามารถทำได้มากน้อยเพียงใด หากประเทศปลายทางเองอาจไม่ปลอดภัยสำหรับบุคคลนั้น

หนึ่งในกรณีที่ Reuters รายงานคือ Abdou Latifou ชายเกย์จากโตโก ซึ่งถูกส่งไปยังเซียร์ราลีโอน ก่อนจะถูกส่งกลับโตโกในเวลาต่อมา โดยเซียร์ราลีโอนเป็นประเทศที่ความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกันยังมีความผิดตามกฎหมาย และอาจมีโทษรุนแรง

กรณีเช่นนี้ทำให้ประเด็นไม่ได้จบเพียง “คนคนนี้มีสิทธิอยู่ในสหรัฐฯหรือไม่” แต่ขยายไปถึงคำถามว่า หากต้องส่งออกจริง ประเทศปลายทางควรมีเงื่อนไขด้านความปลอดภัยอย่างไร ?

▪️เหตุใดเรื่องนี้ถึงเกี่ยวข้องกับสิทธิ LGBTQ+ โดยตรง ?

สำหรับคนทั่วไป การเป็น LGBTQ+ อาจเป็นเพียงอัตลักษณ์ส่วนบุคคล แต่ในบางประเทศ อัตลักษณ์หรือความสัมพันธ์ดังกล่าวสามารถนำไปสู่การถูกเลือกปฏิบัติ การถูกทำร้ายหรือแม้แต่การดำเนินคดีทางกฎหมายได้

สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) ระบุว่า บุคคล LGBTIQ+ สามารถเผชิญการเลือกปฏิบัติ การประหัตประหาร และความรุนแรง จนจำเป็นต้องแสวงหาการคุ้มครองระหว่างประเทศได้ และในบางประเทศ ความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกันยังถูกทำให้เป็นความผิดทางอาญา ทำให้การพิจารณาคดีลี้ภัยของคน LGBTQ+ มีความละเอียดอ่อนกว่าการมองเพียงเรื่องสถานะการเข้าเมือง เพราะเจ้าหน้าที่ต้องพิจารณาด้วยว่า หากบุคคลนั้นถูกส่งกลับ จะมีความเสี่ยงต่อการถูกประหัตประหารหรือไม่ ?

▪️ “สิทธิในการลี้ภัย” หมายความว่าทุกคนจะอยู่ต่อได้หรือไม่ ?

คำตอบคือ ไม่ใช่ การขอลี้ภัยไม่ได้หมายความว่าผู้ยื่นคำร้องจะได้รับสิทธิอยู่ในประเทศปลายทางโดยอัตโนมัติ รัฐยังคงมีระบบตรวจสอบคุณสมบัติ และกระบวนการทางกฎหมายของตนเองประเด็นสำคัญคือ การตัดสินใจเนรเทศควรพิจารณาความเสี่ยงที่บุคคลนั้นอาจเผชิญด้วย

UNHCR ระบุว่า ผู้ขอลี้ภัย LGBTQ+ มีประเด็นเฉพาะที่ควรได้รับการพิจารณา เช่น ประสบการณ์การถูกประหัตประหารจากรสนิยมทางเพศหรืออัตลักษณ์ทางเพศ และความจำเป็นในการประเมินคำร้องอย่างเหมาะสม 

▪️ประเทศที่สามคืออะไร ?

คำว่า “ประเทศที่สาม” ในบริบทนี้ หมายถึงประเทศที่บุคคลถูกส่งไป แต่ไม่ใช่ประเทศสัญชาติหรือประเทศต้นทางของบุคคลนั้น

นโยบายลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับกลุ่ม LGBTQ+ เท่านั้น Human Rights Watch รายงานว่า รัฐบาลสหรัฐฯมีการส่งบุคคลจากหลายประเทศไปยังประเทศที่สาม เช่น เม็กซิโก คอสตาริกา ปานามา กานา รวันดา และประเทศอื่นๆภายใต้ข้อตกลงหรือการจัดการด้านการรับตัวผู้ถูกเนรเทศ แต่สำหรับ LGBTQ+ ความกังวลอาจซับซ้อนขึ้น เพราะความเสี่ยงในประเทศปลายทางอาจเกี่ยวข้องโดยตรงกับรสนิยมทางเพศหรืออัตลักษณ์ทางเพศของบุคคลนั้น

▪️รัฐบาลสหรัฐฯมองเรื่องนี้อย่างไร ?

ฝ่ายรัฐบาลสหรัฐฯให้ความสำคัญกับการบังคับใช้กฎหมายคนเข้าเมือง และการนำบุคคลที่ไม่มีสิทธิอยู่ในประเทศออกจากสหรัฐฯ ขณะที่ผู้สนับสนุนนโยบายมองว่ารัฐมีอำนาจในการควบคุมพรมแดน และกำหนดว่าใครสามารถอยู่ในประเทศได้

ในอีกด้านหนึ่ง กลุ่มสิทธิมนุษยชนตั้งคำถามว่า กระบวนการดังกล่าวควรมีหลักประกันเพียงพอหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อบุคคลนั้นอ้างว่าตนเองอาจถูกประหัตประหารหรือได้รับอันตรายหากถูกส่งกลับ

ดังนั้น ประเด็นนี้จึงเป็นการปะทะกันระหว่าง อำนาจของรัฐในการบังคับใช้กฎหมายคนเข้าเมืองกับหลักการคุ้มครองบุคคลจากการถูกส่งกลับไปยังสถานที่ที่อาจเป็นอันตราย

▪️เรื่องนี้กำลังสะท้อนอะไร ?

กรณีของ LGBT Migrants ทำให้เห็นว่าเรื่อง “สิทธิ LGBTQ+” ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสมรสเท่าเทียม การใช้ชีวิตหรือการไม่เลือกปฏิบัติเท่านั้น สำหรับบางคน สิทธิในการเป็นตัวของตัวเองอาจเชื่อมโยงโดยตรงกับคำถามที่ใหญ่กว่านั้นว่า “ถ้าการกลับบ้านอาจทำให้ชีวิตไม่ปลอดภัย บ้านยังเป็นสถานที่ที่สามารถถูกส่งกลับไปได้หรือไม่ ?” จึงเป็นหนึ่งในประเด็นที่กำลังทำให้ทั่วโลกต้องถกเถียงกันว่า นโยบายตรวจคนเข้าเมืองควรสร้างสมดุลอย่างไรระหว่างความมั่นคงของรัฐ กระบวนการทางกฎหมาย และการคุ้มครองผู้ที่อาจเผชิญการประหัตประหาร