น้ำมันขึ้น 75 สตางค์ แต่ทำไม E20, E85 และ B20 ไม่ขึ้นตาม?

ภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่อสื่อประเด็นการปรับราคาน้ำมัน ไม่ใช่ภาพประกาศราคาจากสถานีบริการแห่งใดแห่งหนึ่ง

การขึ้นราคาน้ำมันรอบล่าสุดมีจุดหนึ่งที่น่าสนใจ เพราะไม่ได้ขึ้นพร้อมกันทุกชนิด

น้ำมันหลายประเภทปรับขึ้น 0.75 บาทต่อลิตร ขณะที่ E20, E85 และดีเซล B20 ยังคงราคาเดิม

คำถามคือ ในเมื่อแรงกดดันจากตลาดน้ำมันโลกกระทบเหมือนกัน ทำไมราคาหน้าปั๊มบางชนิดถึงไม่ขยับตาม?

คำตอบอยู่ที่ว่า “ราคาหน้าปั๊ม” ไม่ได้เท่ากับ “ราคาน้ำมันดิบ” แบบตรง ๆ แต่ผ่านโครงสร้างราคา ภาษี และกองทุนน้ำมันของเชื้อเพลิงแต่ละชนิดก่อน

📌 รอบนี้อะไรขึ้น — อะไรยังคงเดิม?

ข้อมูลการปรับราคาในรอบวันที่ 9 ตุลาคม 2569 ระบุว่า น้ำมันหลายชนิดขยับขึ้นประมาณ 0.75 บาทต่อลิตร

กลุ่มที่ปรับขึ้น เช่น

• แก๊สโซฮอล์ 91
• แก๊สโซฮอล์ 95
• ดีเซล B7

ขณะที่น้ำมัน 3 กลุ่มสำคัญยังคงราคาเดิม คือ

• E20
• E85
• ดีเซล B20

ความแตกต่างนี้ไม่ได้หมายความว่าน้ำมันสามชนิดหลัง “ไม่มีต้นทุนเพิ่ม” แต่หมายความว่า ราคาขายปลีกของแต่ละชนิดถูกบริหารผ่านโครงสร้างที่ไม่เหมือนกัน

⚙️ ราคาหน้าปั๊มไม่ได้เดินตามน้ำมันดิบแบบหนึ่งต่อหนึ่ง

อินโฟกราฟิกสร้างด้วย AI เพื่ออธิบายกลไกราคาแบบย่อ ไม่ใช่ตารางโครงสร้างราคาทางการ

ก่อนที่ราคาน้ำมันจะกลายเป็นตัวเลขที่เราเห็นหน้าปั๊ม จะมีองค์ประกอบหลายชั้นเข้ามาเกี่ยวข้อง

ราคาตลาดโลก → ราคาหน้าโรงกลั่น → ภาษีและเงินกองทุน → ค่าการตลาด → ราคาขายปลีก

เพราะฉะนั้น ต่อให้ต้นทุนตลาดโลกขึ้น ก็ไม่ได้แปลว่าน้ำมันทุกชนิดจะต้องขึ้นในจำนวนเท่ากันในวันเดียวกัน

สิ่งที่เห็นหน้าปั๊มจึงเป็นผลลัพธ์จากทั้งต้นทุนและกลไกบริหารราคาภายในประเทศ

💰 จุดสำคัญคือ “กองทุนน้ำมัน”

หนึ่งในตัวแปรสำคัญคือ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

น้ำมันแต่ละชนิดอาจมีอัตราการนำส่งเข้ากองทุนหรือได้รับการชดเชยจากกองทุนแตกต่างกัน

ผลคือเชื้อเพลิงสองชนิดที่ได้รับแรงกดดันจากต้นทุนตลาดโลกเหมือนกัน อาจมีการเปลี่ยนแปลงราคาขายปลีกไม่เหมือนกัน

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการดูเฉพาะว่า “น้ำมันดิบโลกขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์” ยังไม่เพียงพอที่จะทำนายว่าราคาหน้าปั๊มไทยจะขึ้นเท่าไร

🚛 B20 เป็นตัวอย่างที่เห็นภาพง่าย

ดีเซล B20 และดีเซล B7 ไม่ได้มีโครงสร้างเงินกองทุนเหมือนกันตลอดเวลา

ในหลายช่วง B20 ได้รับการบริหารส่วนต่างราคาในลักษณะที่ทำให้ราคาขายปลีกต่ำกว่า B7 อย่างเห็นได้ชัด

ดังนั้นเมื่อ B7 ปรับขึ้น แต่ B20 ยังถูกตรึงราคาไว้ จึงไม่ควรตีความว่า “ต้นทุนของ B20 ไม่ได้เพิ่ม”

สิ่งที่พูดได้แม่นกว่าคือ กลไกราคาของ B20 ในรอบนี้ไม่ถูกส่งผ่านมายังผู้บริโภคในรูปแบบเดียวกับ B7

🌱 แล้ว E20 กับ E85 ล่ะ?

E20 และ E85 มีสัดส่วนเอทานอลสูงกว่าแก๊สโซฮอล์ทั่วไป และมีโครงสร้างภาษีรวมถึงเงินกองทุนแตกต่างจากแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95

ในทางปฏิบัติ โครงสร้างเหล่านี้ทำให้ราคาขายปลีกของ E20 และ E85 สามารถแตกต่างจากน้ำมันเบนซินผสมเอทานอลชนิดอื่นได้มาก

ดังนั้นการที่รอบนี้ E20 และ E85 ยังไม่ขึ้นราคา จึงสอดคล้องกับภาพใหญ่ที่ว่า เชื้อเพลิงแต่ละชนิดไม่ได้ใช้สูตรราคาขายปลีกเหมือนกันทั้งหมด

⚠️ แต่อย่าเพิ่งสรุปว่า “รัฐยกเว้นเพื่อส่งเสริมพลังงานชีวภาพ”

ตรงนี้ต้องแยกระหว่างข้อเท็จจริงกับการตีความ

ข้อเท็จจริงที่ใช้ในบทความนี้คือ E20, E85 และ B20 ถูกคงราคาไว้ในรอบที่น้ำมันหลายชนิดปรับขึ้น 0.75 บาทต่อลิตร

แต่การบอกว่าเหตุผลเฉพาะของการยกเว้นครั้งนี้คือ “เพื่อส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพ” จำเป็นต้องมีคำอธิบายโดยตรงจากหน่วยงานที่มีอำนาจตัดสินใจรองรับ

การที่เชื้อเพลิงเหล่านี้มีส่วนผสมชีวภาพและเคยมีมาตรการสนับสนุนด้านราคาในอดีต ไม่เพียงพอที่จะใช้แทนคำอธิบายของมติรอบนี้

📈 แล้วทำไมราคาน้ำมันโดยรวมถึงขึ้น?

แรงกดดันรอบนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ตลาดพลังงานโลกมีความผันผวนสูง ทั้งจากราคาน้ำมันดิบและความเสี่ยงด้านอุปทานและการขนส่งระหว่างประเทศ

เมื่อราคาต้นทุนเพิ่มขึ้น ประเทศผู้นำเข้าน้ำมันอย่างไทยก็หลีกเลี่ยงแรงกดดันได้ยาก

แต่คำถามว่าแรงกดดันนั้นจะถูกส่งต่อมาถึงผู้บริโภคเท่าไรและในน้ำมันชนิดใด จะขึ้นอยู่กับโครงสร้างราคาและการบริหารกองทุนในแต่ละช่วงด้วย

📌 เพราะฉะนั้น “น้ำมันโลกขึ้น = ทุกชนิดต้องขึ้นเท่ากัน” จึงไม่ถูก

เรื่องนี้ทำให้เห็นอีกครั้งว่า ตัวเลขบนป้ายหน้าปั๊มไม่ได้สะท้อนราคาน้ำมันดิบอย่างเดียว

ระหว่างน้ำมันจากตลาดโลกกับเงินที่เราจ่ายจริง ยังมีทั้งต้นทุนโรงกลั่น ภาษี เงินกองทุน ค่าการตลาด และนโยบายการบริหารราคาเข้ามาเกี่ยวข้อง

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมวันเดียวกัน น้ำมันบางชนิดขึ้น 75 สตางค์ ขณะที่ E20, E85 และ B20 ยังสามารถคงราคาเดิมได้