กฎกัญชาเข้มขึ้น ตลาดยังเดินต่อ แต่ร้านเล็กเริ่มแบกต้นทุนปรับตัว

กฎใหม่เกี่ยวกับกัญชาในไทยเริ่มทำให้ผู้ประกอบการต้องปรับตัวมากขึ้น แต่ภาพรวมของตลาดยังไม่ได้สะดุดหนักอย่างที่หลายฝ่ายเคยกังวล ร้านจำนวนมากยังเปิดให้บริการต่อ เพียงแต่ต้องเดินอยู่ในกรอบที่เข้มขึ้นกว่าเดิมอย่างชัดเจน

ประเด็นสำคัญอยู่ที่การควบคุม “ช่อดอกกัญชา” ซึ่งถูกดึงกลับมาอยู่ภายใต้การกำกับที่เข้มงวดมากขึ้น โดยเน้นการใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการแพทย์ ไม่ใช่การเปิดขายแบบเสรีเพื่อความบันเทิงเหมือนช่วงแรกหลังการปลดล็อกในปี 2565

ภายใต้แนวทางใหม่ ผู้ซื้อกัญชาจะต้องมีใบสั่งหรือเอกสารทางการแพทย์จากผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ขณะที่ร้านค้าที่มีใบอนุญาตยังสามารถดำเนินกิจการได้ แต่ต้องปรับระบบการขาย การจัดเก็บข้อมูล แหล่งที่มาของสินค้า และการปฏิบัติตามเงื่อนไขของหน่วยงานรัฐให้รัดกุมขึ้น

ข้อมูลจากรายงานของสื่อต่างประเทศและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสะท้อนว่า ไทยยังมีร้านจำหน่ายกัญชาที่ได้รับใบอนุญาตจำนวนมาก กระจายอยู่ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะเมืองท่องเที่ยวและเขตเศรษฐกิจสำคัญ ทำให้ตลาดไม่ได้หายไปในทันที แม้กฎระเบียบจะเปลี่ยนทิศทางจาก “เปิดกว้าง” ไปสู่ “ควบคุมเพื่อการแพทย์” มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม แรงกดดันเริ่มเห็นชัดในกลุ่มธุรกิจขนาดเล็ก ร้านรายย่อยบางแห่งกังวลว่าการปรับตัวตามข้อกำหนดใหม่อาจเพิ่มต้นทุน ทั้งด้านเอกสาร ระบบตรวจสอบสินค้า การประสานกับผู้ประกอบวิชาชีพ และความเสี่ยงจากการตีความกฎที่ยังทำให้หลายฝ่ายไม่มั่นใจ

ต่างจากผู้ประกอบการรายใหญ่ที่มีเงินทุน ทีมกฎหมาย และระบบหลังบ้านพร้อมกว่า ร้านเล็กจำนวนหนึ่งจึงต้องคิดหนักว่าจะปรับตัวต่ออย่างไรให้ถูกต้อง และยังพอรักษารายได้ไว้ได้ในตลาดที่การแข่งขันสูงอยู่แล้ว

อีกด้านหนึ่ง ภาครัฐให้เหตุผลว่าการเพิ่มความเข้มงวดมีเป้าหมายเพื่อลดการใช้กัญชาแบบไม่เหมาะสม โดยเฉพาะการซื้อขายที่เข้าถึงง่ายเกินไป การโฆษณา การขายออนไลน์ หรือการขายในพื้นที่ที่ไม่ควรมีการใช้กัญชา รวมถึงการควบคุมไม่ให้ภาพลักษณ์ของไทยกลายเป็นจุดหมายปลายทางเพื่อการใช้กัญชาเชิงสันทนาการ

ภาพรวมตอนนี้จึงไม่ใช่ตลาดกัญชาไทย “หยุดเดิน” แต่เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านจากตลาดที่เคยโตเร็ว ไปสู่ตลาดที่ต้องมีระบบและหลักฐานรองรับมากขึ้น ธุรกิจที่ยังไปต่อได้จะต้องปรับตัวให้เข้ากับกรอบทางการแพทย์และข้อกำกับของรัฐ ขณะที่ผู้ประกอบการที่พึ่งพาการขายแบบเดิมอาจเผชิญแรงกดดันมากขึ้นเรื่อย ๆ

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้คือ ความชัดเจนของกฎหมายกัญชาฉบับถาวร แนวทางบังคับใช้จริงในแต่ละพื้นที่ และมาตรฐานที่ร้านค้า ฟาร์ม และบุคลากรทางการแพทย์ต้องปฏิบัติตาม เพราะทั้งหมดนี้จะเป็นตัวกำหนดว่า ตลาดกัญชาไทยจะค่อย ๆ ปรับเข้าสู่ระบบใหม่ได้ราบรื่นเพียงใด

สำหรับผู้บริโภค สิ่งสำคัญคือไม่ควรเข้าใจว่ากัญชาสามารถซื้อใช้ได้อย่างเสรีเหมือนสินค้าอุปโภคทั่วไป โดยเฉพาะช่อดอกกัญชาที่อยู่ภายใต้การควบคุมเข้มขึ้น การใช้หรือซื้อโดยไม่มีเอกสารที่ถูกต้องอาจทำให้เกิดปัญหาทางกฎหมายได้