กฎแบตฯ EU ปี 2027 อาจทำให้มือถือซ่อมง่ายขึ้น แต่ iPhone อาจไม่ต้องถอดแบตฯ

ปี 2027 อาจเป็นปีที่คนใช้สมาร์ทโฟนต้องมองเรื่องแบตเตอรี่ใหม่อีกครั้ง เพราะกฎแบตเตอรี่ของ สหภาพยุโรป กำลังดันให้มือถือและแท็บเล็ตในตลาดยุโรปซ่อมง่ายขึ้น โดยเฉพาะการเปลี่ยนแบตเตอรี่ที่ไม่ควรถูกผูกไว้กับศูนย์ซ่อมเพียงไม่กี่ทางเลือกเหมือนที่ผ่านมา

เรื่องนี้ทำให้หลายคนนึกถึงยุคโทรศัพท์ฝาหลังเปิดได้ แบตหมดก็เปลี่ยนก้อนใหม่แล้วใช้ต่อ ภาพของ Nokia 3310 จึงถูกหยิบมาพูดถึงอีกครั้ง แต่กฎใหม่ไม่ได้แปลว่าสมาร์ทโฟนทุกเครื่องจะต้องย้อนกลับไปเป็นมือถือฝาถอดได้แบบเดิมทั้งหมด

กฎแบตเตอรี่ EU เปลี่ยนเกมซ่อมมือถืออย่างไร

กฎใหม่เกี่ยวกับแบตเตอรี่ของ สหภาพยุโรป จะมีผลในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2027 โดยใจความสำคัญคือ สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตที่ขายในตลาดยุโรปควรถูกออกแบบให้ผู้ใช้เปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ง่ายขึ้น ไม่ต้องพึ่งเฉพาะผู้ผลิตหรือร้านซ่อมที่ได้รับอนุญาตเสมอไป

สำหรับคนใช้มือถือจริง ปัญหามักไม่ได้เริ่มจากเครื่องพังทั้งเครื่อง แต่เริ่มจากแบตเตอรี่เสื่อม ชาร์จเต็มแล้วหมดไว หรือใช้งานได้ไม่ถึงวัน คำถามคือ เมื่อแบตเสื่อม เราควรต้องซื้อเครื่องใหม่ หรือควรเปลี่ยนแบตได้ง่ายกว่านี้

จุดที่ EU ผลักเรื่องนี้ไม่ได้มีแค่ความสะดวกของผู้บริโภค แต่โยงกับขยะอิเล็กทรอนิกส์ด้วย ต้นฉบับระบุว่ายุโรปจำหน่ายโทรศัพท์มือถือประมาณ 150 ล้านเครื่อง ต่อปี และมีขยะอิเล็กทรอนิกส์สูงถึง 5 ล้านตัน โดยอัตรารีไซเคิลต่ำกว่า 40% วัสดุอย่างลิเธียมและโคบอลต์จึงกลายเป็นภาระระยะยาว หากอุปกรณ์ถูกทิ้งเร็วเกินไป

ไม่ใช่มือถือทุกเครื่องต้องกลับไปถอดฝาหลัง

จุดที่ต้องอ่านให้ดีคือ กฎนี้มีข้อยกเว้น หากแบตเตอรี่ยังรักษาความจุได้ไม่ต่ำกว่า 80% หลังการชาร์จเต็ม 1,000 รอบ ผู้ผลิตอาจไม่ต้องออกแบบให้ผู้ใช้ทั่วไปเปลี่ยนแบตเตอรี่เองโดยตรง แต่ต้องทำให้ช่างซ่อมมืออาชีพเข้าถึงแบตเตอรี่ได้

ตรงนี้ทำให้ Apple ถูกจับตาเป็นพิเศษ เพราะต้นฉบับระบุว่าตั้งแต่ iPhone 15 เป็นต้นมา ผลิตภัณฑ์ของบริษัทผ่านเกณฑ์อายุการใช้งานแบตเตอรี่ที่เกี่ยวข้องแล้ว หมายความว่า iPhone รุ่นใหม่ในอนาคตอาจไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนดีไซน์จนกลายเป็นเครื่องที่ผู้ใช้เปิดฝาหลังเปลี่ยนแบตได้เอง

ฝั่งผู้ผลิตรายอื่นก็อาจเดินในทางเดียวกันได้ หากแบตเตอรี่ผ่านเกณฑ์ที่กำหนด ต้นฉบับยกตัวอย่าง iPhone 17 Pro Max, Google Pixel 10 Pro, Samsung Galaxy S26 Ultra และ Nokia 4a Pro ว่ามีรอบการชาร์จที่อยู่ในระดับ 1000 รอบ, 1200 รอบ และ 1400 รอบ ตามข้อมูลที่ถูกอ้างไว้ จึงควรมองตัวเลขเหล่านี้ในฐานะข้อมูลประกอบจากต้นฉบับ ไม่ใช่คำยืนยันสุดท้ายของสินค้าทุกตลาด

ผู้ใช้ควรดูอะไร ก่อนซื้อเครื่องใหม่

สิ่งที่คนซื้อสมาร์ทโฟนเอาไปใช้ได้ทันทีคือ อย่าดูแค่กล้อง ชิป หรือความบางของตัวเครื่อง แต่ควรถามเพิ่มว่า แบตเตอรี่เปลี่ยนยากแค่ไหน ค่าเปลี่ยนแบตอยู่ในระดับรับได้หรือไม่ และแบรนด์มีอะไหล่รองรับหลังเลิกผลิตนานแค่ไหน

กฎของ สหภาพยุโรป ยังระบุว่าผู้ผลิตต้องจัดหาแบตเตอรี่ต่ออย่างน้อย 5 ปี หลังจากโทรศัพท์รุ่นนั้นเลิกผลิตแล้ว ประเด็นนี้อาจสำคัญกว่าการถอดฝาหลังด้วยมือเสียอีก เพราะต่อให้เครื่องซ่อมได้ง่าย แต่ถ้าไม่มีอะไหล่ให้ซื้อ ผู้ใช้ก็ยังถูกบีบให้เปลี่ยนเครื่องอยู่ดี

ซอฟต์แวร์ก็เป็นอีกชิ้นที่ถูกผูกเข้ากับอายุเครื่อง ต้นฉบับระบุว่าการอัปเดตระบบต้องมีอายุการใช้งานอย่างน้อย 5 ปี เพื่อไม่ให้ฮาร์ดแวร์ยังใช้ได้ แต่เครื่องถูกทิ้งเพราะระบบล้าสมัยเร็วเกินไป นี่เป็นจุดที่กระทบโมเดลธุรกิจของแบรนด์ใหญ่โดยตรง เพราะถ้าเครื่องอยู่กับผู้ใช้ได้นานขึ้น รอบการเปลี่ยนมือถือย่อมยืดออกไปด้วย

สำหรับคนใช้ทั่วไป กฎแบตเตอรี่ของ EU อาจไม่ได้ทำให้มือถือทุกเครื่องกลับไปเหมือน Nokia 3310 แต่กำลังบอกว่าแบตเตอรี่ไม่ควรเป็นเหตุผลเดียวที่ทำให้เครื่องทั้งเครื่องหมดคุณค่า คำถามที่น่าเก็บไปคิดคือ มือถือเครื่องต่อไปที่กำลังจะซื้อ ควรดูแค่แรงแค่ไหน หรือควรดูด้วยว่าซ่อมแล้วอยู่กับเราได้นานแค่ไหน