สงครามในอิหร่านคุกคามการผลิตพุดดิ้งของญี่ปุ่น

พุดดิ้งญี่ปุ่นกำลังกลายเป็นสัญญาณเตือนเล็ก ๆ ของวิกฤตใหญ่ เมื่อสงครามในอิหร่านเริ่มโยงมาถึงวัตถุดิบที่ใช้ทำถ้วยพลาสติกสำหรับขนมยอดฮิตอย่าง พุริน

เรื่องนี้ฟังดูเหมือนมุกในอินเทอร์เน็ตมากกว่าข่าวเศรษฐกิจ “ถ้าไม่ยุติสงคราม ก็จะไม่ได้กินพุดดิ้ง” แต่พอมองให้ลึกลงไป ปัญหาไม่ได้อยู่ที่สูตรขนมหรือรสคาราเมล แต่อยู่ที่ภาชนะเล็ก ๆ ที่คนจำนวนมากมองข้ามเวลาเดินผ่านตู้แช่ในซูเปอร์มาร์เก็ต

พุริน คือพุดดิ้งแบบญี่ปุ่นที่มีเนื้อคล้ายคัสตาร์ด ราดคาราเมล และเป็นของหวานที่พบได้ง่ายในร้านสะดวกซื้อกับซูเปอร์มาร์เก็ตญี่ปุ่น จุดที่ทำให้ข่าวนี้สะดุดตา คือขนมชิ้นเล็กกลับพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานขนาดใหญ่ ตั้งแต่น้ำมัน วัตถุดิบปิโตรเคมี ไปจนถึงถ้วยพลาสติกที่ใช้วางขายหน้าร้าน

ปมสำคัญอยู่ที่ นาฟทา วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตพลาสติก ต้นฉบับระบุว่า ภาครัฐมองว่ายังมีสำรองน้ำมันเพียงพอราว 4 เดือน แต่ฝั่งอุตสาหกรรมประเมินว่าของจริงอาจเหลือเพียง 2 เดือน เท่านั้น ช่องว่างของตัวเลขนี้ทำให้ผู้ผลิตบางรายเริ่มส่งสัญญาณว่า อาจผลิตสินค้าไม่ได้ต่อไปหากสถานการณ์ลากยาวถึงช่วงสิ้นเดือนพฤษภาคม

คำถามที่ชวนคิดคือ ขนมอย่างพุดดิ้งเสียหายเพราะขาดวัตถุดิบตัวขนมจริงหรือเปล่า คำตอบจากประเด็นนี้ดูเหมือนจะไม่ใช่ทั้งหมด เพราะต่อให้มีนม ไข่ น้ำตาล หรือคาราเมลพร้อม ถ้าไม่มีถ้วยสำหรับบรรจุ สินค้าก็ออกจากโรงงานไปถึงมือผู้ซื้อไม่ได้อยู่ดี

หลายคนอาจคิดว่าเปลี่ยนเป็นถ้วยกระดาษหรือขวดแก้วก็จบ แต่ในทางผลิตจริงไม่ได้ง่ายขนาดนั้น ถ้วยกระดาษจำนวนมากยังต้องเคลือบฟิล์มกันน้ำ ซึ่งเกี่ยวพันกับวัตถุดิบจากสายปิโตรเคมี ส่วนแก้วต้องใช้พลังงานความร้อนสูงในกระบวนการผลิต การเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์จึงไม่ใช่แค่เปลี่ยนหน้าตาสินค้า แต่กระทบทั้งเครื่องจักร ต้นทุน และการขนส่ง

ชาวเน็ตญี่ปุ่นจึงไม่ได้มองเรื่องนี้เป็นแค่ข่าวของหวาน บางคนตั้งข้อสังเกตว่า หากมองชั้นวางสินค้าในซูเปอร์มาร์เก็ต แทบไม่มีอะไรที่ไม่แตะพลาสติกเลย ตั้งแต่กล่องเต้าหู้ แรปพลาสติก ไปจนถึงถุงขยะ พุดดิ้งจึงกลายเป็นตัวอย่างที่จับต้องง่ายที่สุดของปัญหาที่อาจลามไปยังสินค้าประจำวันอีกหลายชนิด

มุมที่ทำให้เรื่องนี้มีสีสันขึ้น คือการย้อนกลับไปมอง เต้าหู้ ในญี่ปุ่นก่อนยุคบรรจุภัณฑ์พลาสติก คนซื้ออาจนำชามหรือถังไปรับเต้าหู้สดเอง หรือรอพ่อค้าเต้าหู้เดินขายตามละแวกบ้านพร้อมเสียง ชารุเมระ ที่ใช้เรียกลูกค้า ฟังดูไกลจากโรงงานสมัยใหม่มาก แต่กลับทำให้เห็นว่า อาหารบางอย่างเคยอยู่ได้โดยไม่ต้องพึ่งบรรจุภัณฑ์แบบปัจจุบัน

แน่นอนว่า การให้มี “พ่อค้าพุดดิ้ง” เดินขายตามเมืองคงเป็นภาพกึ่งขำกึ่งจริงมากกว่าแผนธุรกิจทันที แต่ข่าวนี้ชี้ให้เห็นเรื่องสำคัญอย่างหนึ่ง ของหวานในถ้วยเล็ก ๆ อาจเป็นจุดเริ่มให้คนหันกลับมาถามว่า สินค้าที่เราคิดว่าหาซื้อง่ายทุกวัน จริง ๆ แล้วเปราะบางกว่าที่เห็นแค่ไหน

ซึ่งชาวเน็ตได้โพสต์แสดงความคิดเห็นว่า...
     - ถ้ามองดูตามชั้นวางในซูเปอร์มาร์เก็ต แทบไม่เห็นอะไรที่ไม่ใช้พลาสติกเลย
     - คงจะสร้างบ้านไม่ได้ด้วยซ้ำ
     - นี่จะตัดพุดดิ้งของพวกเราทิ้งเลยเหรอ?
     - ถ้าทำพุดดิ้งไม่ได้ แล้วอย่างอื่นจะทำได้ยังไง?
     - งั้นการเก็บเงินค่าถุงพลาสติก ก็เป็นความคิดที่ดีสินะ?!
     - นี่แย่กว่าราคาขึ้นอีก มันคือการหายไปเลย...
     - ประเทศเรายังมีถุงขยะเหลืออีกกี่ใบ?
     - ได้ยินมาว่ากล่องเต้าหู้กับแรปพลาสติก ก็กำลังมีปัญหาเหมือนกัน

     พอพูดถึงเรื่องนี้ เต้าหู้เองก็มีเนื้อสัมผัสคล้ายพุดดิ้ง และ มีอยู่ในญี่ปุ่นมาตั้งแต่ก่อนจะมีบรรจุภัณฑ์พลาสติก หรือ การผลิตแบบอุตสาหกรรม แล้วในอดีตผู้คนซื้อกันอย่างไร?

     โดยมีอยู่ 2 วิธีด้วยกัน ซึ่งวิธีแรกคือ "ลูกค้านำชามหรือถังไปเองที่ร้านเต้าหู้ แล้วรับเต้าหู้สดกลับบ้าน" ส่วนอีกวิธีคือ "รอพ่อค้าเต้าหู้มาขายถึงละแวกบ้าน โดยเขาจะเป่าเครื่องดนตรีที่เรียกว่า "ชารุเมระ" เพื่อประกาศการมาถึง" ซึ่งดูเหมือนว่าผู้ผลิตพุดดิ้งอาจต้องเลิกพึ่งพาพลาสติกไปเลย และ หันมาจ้าง "พ่อค้าพุดดิ้ง" ออกเดินขายตามท้องถนน เป่าแตรเรียกลูกค้าให้ชาวเมืองได้มาซื้อพุดดิ้ง ซึ่งวิธีนี้นอกจากจะช่วยลดขยะแล้ว ยังสร้างงาน และ เพิ่มเสน่ห์แบบดั้งเดิมได้อย่างน่ารักอีกด้วย...