เข็มกลัดเอสเซกิโบ จุดชนวนกายอานาประท้วงเวเนซุเอลาในแคริบเบียน

เข็มกลัดชิ้นเล็กที่ติดอยู่บนเสื้อของ เดลซี โรดริเกซ ระหว่างการเยือนต่างประเทศ กลายเป็นประเด็นทางการทูตทันที เพราะรูปร่างของมันไม่ใช่ลวดลายทั่วไป แต่เป็นแผนที่ของ เอสเซกิโบ พื้นที่ทางตะวันตกของกายอานาที่เวเนซุเอลาอ้างสิทธิ์มานาน

สำหรับคนที่ไม่ได้ตามข้อพิพาทชายแดนอเมริกาใต้ ข่าวนี้อาจดูเหมือนเรื่องสัญลักษณ์บนเสื้อผ้า แต่สำหรับ กายอานา เข็มกลัดดังกล่าวแตะเข้ากับเรื่องอ่อนไหวระดับประเทศ เพราะพื้นที่เอสเซกิโบคิดเป็นประมาณ 2 ใน 3 ของอาณาเขตกายอานา และยังเป็นพื้นที่ที่ถูกพูดถึงเรื่องทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง

รัฐบาลกายอานายื่นเรื่องร้องเรียนต่อผู้นำในภูมิภาคแคริบเบียน หลังโรดริเกซ ซึ่งถูกระบุว่าเป็นประธานาธิบดีรักษาการของ เวเนซุเอลา ปรากฏตัวพร้อมเข็มกลัดนี้ระหว่างการเยือนบาร์เบโดสเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ก่อนหน้านั้น เธอยังสวมเข็มกลัดลักษณะเดียวกันระหว่างการเยือนเกรเนดาเมื่อต้นเดือนเมษายน

ประเด็นที่กายอานากังวลไม่ใช่แค่ตัวเข็มกลัด แต่เป็นบริบทของการเยือนอย่างเป็นทางการ เมื่อแขกต่างประเทศแสดงสัญลักษณ์ที่ตีความได้ว่าอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนของอีกประเทศ ภาพการต้อนรับจากประเทศเจ้าภาพจึงอาจถูกนำไปอ่านในทางการเมืองได้ แม้เจ้าภาพไม่ได้ประกาศสนับสนุนอย่างเปิดเผยก็ตาม

ในจดหมายที่ส่งถึง เทอร์แรนซ์ ดรูว์ นายกรัฐมนตรีเซนต์คิตส์และเนวิส และประธานกลุ่มการค้าแคริบเบียน อิรฟาน อาลี ประธานาธิบดีกายอานา ระบุว่าเข็มกลัดดังกล่าวเป็นการยืนยันอย่างชัดเจนต่อการอ้างสิทธิ์ของเวเนซุเอลาเหนือดินแดนของกายอานา เขายังแสดงความกังวลว่า การสวมเข็มกลัดระหว่างการเยือนอย่างเป็นทางการอาจทำให้ประเทศเจ้าภาพถูกมองว่ายอมรับหรือเพิกเฉยต่อท่าทีของเวเนซุเอลา

ข้อพิพาทนี้มีรากยาวไปถึงการกำหนดพรมแดนเมื่อปี 1899 ซึ่งเวเนซุเอลาอ้างว่าตนเสียเปรียบในยุคที่กายอานาเกี่ยวข้องกับอาณานิคมของอังกฤษ ปัจจุบันประเด็นดินแดนเอสเซกิโบยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศในกรุงเฮก ทำให้ทุกสัญลักษณ์ แผนที่ หรือคำประกาศทางการเมืองมีน้ำหนักมากกว่าที่เห็นบนผิวหน้า

ในช่วงหลัง เจ้าหน้าที่รัฐบาลเวเนซุเอลา ผู้ประกาศข่าวของรัฐ สมาชิกสภานิติบัญญัติ และสมาชิกพรรครัฐบาล เริ่มสวมเข็มกลัดเอสเซกิโบมากขึ้น แนวโน้มนี้ทำให้กายอานามองว่าไม่ใช่พฤติกรรมรายบุคคล แต่เป็นการสื่อสารทางการเมืองที่มีรูปแบบชัดขึ้นเรื่อย ๆ

อาลียังวิจารณ์การที่เวเนซุเอลานำเอสเซกิโบไปรวมไว้ในแผนที่ทางการ โดยมองว่าเป็นการแสดงการอ้างสิทธิ์อย่างจงใจและยั่วยุ ขณะที่กายอานายืนยันปฏิเสธท่าทีดังกล่าวมาโดยตลอด พร้อมย้ำว่าประชาคมแคริบเบียนเคยสนับสนุนจุดยืนของกายอานาในการประชุมสำคัญหลายครั้ง

แรงกดดันไม่ได้อยู่แค่ในห้องประชุมทางการทูต เพราะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เวเนซุเอลาเคยส่งเรือรบไปยังแหล่งน้ำมันนอกชายฝั่งที่บริษัทอเมริกันดำเนินงานภายใต้ใบอนุญาตของกายอานา พร้อมเรียกร้องให้หยุดการผลิตน้ำมัน แต่แท่นขุดเจาะยังเดินหน้าต่อไป

เมื่อมองจากจุดนี้ เข็มกลัดเอสเซกิโบจึงไม่ใช่เครื่องประดับธรรมดา แต่เป็นสัญลักษณ์ที่ดึงข้อพิพาทดินแดนกลับมาอยู่กลางเวทีภูมิภาคแคริบเบียนอีกครั้ง และทำให้ประเทศเจ้าภาพที่รับรองผู้นำเวเนซุเอลาต้องระวังมากขึ้นว่า ภาพถ่ายทางการทูตหนึ่งภาพอาจถูกอ่านเกินกว่าพิธีการต้อนรับทั่วไป