ศูนย์วิจัยฯเขียนไว้อาลัยลิงชิมแปนซีอัจฉริยะที่มีความสามารถในการอ่านหนังสือและสะเดาะกุญแจได้ ที่เสียชีวิตลงเมื่ออายุ 49 ปี

วิวัฒนาการพฤติกรรมมนุษย์ มหาวิทยาลัยเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ประกาศเมื่อเร็วๆ นี้ว่า ไอ ชิมแปนซีเพศเมียที่รู้จักกันในนาม "ชิมแปนซีอัจฉริยะ" เสียชีวิตเมื่อเวลา 16:04 น. ตามเวลาท้องถิ่นของวันที่ 9 มกราคม เนื่องจากการทำงานล้มเหลวของอวัยวะหลายระบบอันเนื่องมาจากอายุที่มาก ไออายุ 49 ปี มีชื่อเสียงในด้านความสามารถในการอ่านและสะเดาะกุญแจ การจากไปของไอทำให้หลายคนเสียใจ

ตามรายงานของสื่อญี่ปุ่น มหาวิทยาลัยเกียวโตได้เผยแพร่ประกาศไว้อาลัยอย่างเป็นทางการบนเว็บไซต์ โดยระบุว่า "ลิงชิมแปนซีอัจฉริยะ" ไอ ได้เสียชีวิตลงในช่วงบ่ายของวันที่ 9 ไอป่วยด้วยภาวะอวัยวะล้มเหลวหลายระบบเนื่องจากอายุมาก และเสียชีวิตอย่างสงบโดยมีเจ้าหน้าที่จากศูนย์วิจัยวิวัฒนาการพฤติกรรมมนุษย์อยู่เคียงข้าง

มีรายงานว่า ไอ เกิดในแอฟริกาตะวันตกในปี 1976 และถูกนำตัวมายังศูนย์วิจัยในปีถัดมา ไอได้กลายเป็นส่วนสำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับการวิวัฒนาการของภาษา การรับรู้ และความทรงจำ ไอมีความอยากรู้อยากเห็นตามธรรมชาติอย่างมากและให้ความร่วมมืออย่างกระตือรือร้นกับการทดลองต่างๆ เสมอ ทีมวิจัยได้ตั้งชื่อโครงการวิจัยนี้ว่า "โครงการไอ" ในปี 1978 ผลการวิจัยที่สะสมมาตลอดหลายปีประสบความสำเร็จในการสร้างความเข้าใจเชิงทดลองเกี่ยวกับกรอบความคิดของ "จิตใจลิงชิมแปนซี" ซึ่งวางรากฐานที่สำคัญสำหรับการสำรวจต้นกำเนิดของการวิวัฒนาการของจิตใจของมนุษย์

จากการศึกษาหนึ่งพบว่าไอ มีความสามารถด้านการอ่านออกเขียนได้และสติปัญญาเป็นเลิศ ตัวอย่างเช่น มันสามารถระบุตัวอักษร "สีเขียว" จากตัวอักษรจีนหลายตัวได้โดยอาศัยภาพสีเขียว นอกจากนี้ไอยังหนีออกจากกรงพร้อมกับลิงชิมแปนซีอีกตัวหนึ่ง ต่อมาทีมวิจัยพบว่าไอใช้กุญแจที่วางอยู่ใกล้กรงเพื่อปลดล็อก ทำให้ทุกคนตกใจ

ผลงานทางวิชาการของไอไม่ได้จำกัดอยู่แค่ความสำเร็จส่วนตัวเท่านั้น หลังจากให้กำเนิดลูกชายชื่อ "อายุมุ" ในปี 2000 และได้เป็นแม่ เธอยังได้ช่วยเหลือนักวิจัยในการทำวิจัยเกี่ยวกับการถ่ายทอดความรู้ระหว่างพ่อแม่ ซึ่งส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อความเข้าใจเกี่ยวกับการเรียนรู้ทางสังคมของสัตว์จำพวกไพรเมต

ศูนย์วิจัยแสดงความขอบคุณ โดยระบุว่า ไอ เป็นพันธมิตรการวิจัยที่สำคัญ ซึ่งได้แสดงให้มนุษยชาติเห็นถึงธรรมชาติอันหลากหลายแง่มุมของจิตใจลิงชิมแปนซี และมอบมุมมองใหม่เกี่ยวกับการวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตให้แก่ชุมชนวิทยาศาสตร์ การจากไปของไอ ไม่เพียงแต่จุดประกายการอภิปรายในวงกว้างเท่านั้น แต่ยังเป็นที่น่าสังเกตว่า มหาวิทยาลัยเกียวโต ในบทความไว้อาลัยที่เผยแพร่บนเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ ได้ใช้คำว่า "เสียชีวิต" ซึ่งแสดงถึงความเคารพอย่างสุดซึ้งต่อสัตว์ตัวนี้

ถ้อยคำในประกาศไว้อาลัยนั้นสร้างความประทับใจให้กับชาวเน็ตจำนวนมาก ที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นชื่นชมในโซเชียลมีเดีย เช่น "นี่แสดงให้เห็นถึงความเคารพที่นักวิจัยมีต่อไอ" "รู้สึกเหมือนว่าทางศูนย์วิจัยปฏิบัติต่อไอเหมือน 'คน' มากกว่าแค่สัตว์" และ "ความเคารพอันอบอุ่นนี้ช่างน่าประทับใจ"