28 ส.ค. รู้กัน “ฮั้ว สว.” 229 ราย ใครรอด–ใครส่งศาล เปิดจุดชี้ขาดคดีสะเทือนการเมือง

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความเกี่ยวกับความคืบหน้าคดี “ฮั้วเลือก สว.” และเห็นว่าขณะนี้เรื่องกำลังเดินทางมาถึงจุดสำคัญอีกครั้ง เพราะ วันศุกร์ที่ 28 สิงหาคม 2569 คณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. มีกำหนดพิจารณาลงมติในสำนวนคดี หลังจากปิดสำนวนแล้ว

เรื่องนี้จึงไม่ใช่เพียงข่าวการเมืองธรรมดา แต่เป็นคดีที่เกี่ยวข้องกับที่มาของสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน และกำลังถูกจับตามองอย่างมากว่า กกต.จะมีมติอย่างไรกับผู้ถูกกล่าวหาแต่ละราย

เพื่อให้คนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้ติดตามข่าวการเมืองทุกวัน เข้าใจเรื่องนี้ได้ง่าย ผู้เขียนขอเรียบเรียงตั้งแต่ต้นจนถึงจุดที่กำลังจะเกิดขึ้นในวันที่ 28 สิงหาคม

จุดเริ่มต้นของเรื่อง เกิดอะไรขึ้นกับการเลือก สว. 2567?

การเลือกสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันเป็นกระบวนการที่แตกต่างจากการเลือกตั้ง สส. เพราะเป็นระบบที่ผู้สมัคร สว. เป็นผู้เลือกกันเอง แบ่งออกเป็น 20 กลุ่มอาชีพ มีทั้งการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ

การเลือก สว. ระดับประเทศเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2567 ที่อาคารอิมแพ็ค เมืองทองธานี

หลังจากนั้นเกิดข้อร้องเรียนและข้อสงสัยเกี่ยวกับความผิดปกติในการเลือก โดยหนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึงมากคือข้อกล่าวหาเรื่องการ “ฮั้ว” หรือการจัดตั้งกลุ่มเพื่อสนับสนุนผู้สมัครบางรายให้ได้รับเลือกผ่านการลงคะแนนที่มีการวางแผนไว้

อย่างไรก็ตาม ตรงนี้ต้องย้ำให้ชัดว่า คำว่า “ฮั้ว” เป็นข้อกล่าวหาในคดี ไม่ใช่ข้อสรุปว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งหมดกระทำผิดแล้ว เพราะผู้ถูกกล่าวหายังมีสิทธิชี้แจงและต่อสู้ตามกระบวนการยุติธรรม

แล้วทำไมคดีนี้ถึงใหญ่?

เพราะการสอบสวนของ กกต. ไม่ได้เกี่ยวข้องกับบุคคลเพียงไม่กี่คน

ข้อมูลที่มีการรายงานล่าสุดระบุว่า คณะไต่สวนชุดที่ 26 มีความเห็นเสนอให้ดำเนินการกับผู้ถูกกล่าวหารวม 229 ราย แบ่งเป็น สว.ชุดปัจจุบัน 138 ราย และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับกรรมการบริหารพรรคและเครือข่ายทางการเมืองอีก 91 ราย

นี่คือเหตุผลที่คดีดังกล่าวถูกจับตามองอย่างหนัก

แต่ตัวเลข 229 รายไม่ได้หมายความว่า กกต.จะต้องลงมติเอาผิดทั้ง 229 คนในวันที่ 28 สิงหาคม เพราะกระบวนการพิจารณาต้องดูพฤติการณ์และพยานหลักฐานของแต่ละบุคคลด้วย

ล่าสุดมีการระบุว่า กกต.จะพิจารณาข้อกล่าวหาเป็นรายบุคคล และมีข้อกล่าวหาที่ต้องพิจารณารวม 7 ประเด็น โดยกรรมการแต่ละคนจะจัดทำความเห็นของตนเองก่อนเข้าสู่การลงมติ

จุดสำคัญที่สุดของวันที่ 28 สิงหาคม คืออะไร?

ไม่ใช่การตัดสินว่าคนทั้งหมด 229 คน “ผิด” หรือ “ไม่ผิด” ในคราวเดียว

แต่หัวใจสำคัญคือ กกต.จะมีความเห็นอย่างไรต่อสำนวนและพยานหลักฐานที่อยู่ในมือ และจะมีผู้ถูกกล่าวหารายใดที่เห็นว่ามีเหตุอันควรดำเนินการต่อในกระบวนการตามกฎหมาย

พูดให้เข้าใจง่ายก็คือ

วันที่ 28 สิงหาคม คือวันที่ต้องจับตาว่า “ประตูของกระบวนการต่อไป” จะเปิดกว้างแค่ไหน

เพราะหากมีการส่งเรื่องต่อ ผู้ถูกกล่าวหาก็ยังต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาล ไม่ใช่ถูกตัดสินว่าผิดทันที

ดังนั้น การพูดว่า “28 สิงหาคม ศาลจะตัดสินคดีฮั้ว สว.” จึงไม่ถูกต้องเสียทีเดียว

สิ่งที่สังคมกำลังรอคือ มติของ กกต.ต่อสำนวนคดี และทิศทางที่คดีจะเดินต่อไป

ทำไมต้องจับตา “ศาลฎีกา”?

ประเด็นนี้สำคัญมาก เพราะสำหรับกรณีที่เกี่ยวข้องกับสมาชิกวุฒิสภาและข้อกล่าวหาทุจริตในการได้มาซึ่งตำแหน่ง กฎหมายกำหนดกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับศาลฎีกาไว้

รัฐธรรมนูญ มาตรา 226 กำหนดกลไกเกี่ยวกับกรณีที่มีเหตุอันควรสงสัยว่าสมาชิกวุฒิสภาได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือมีการกระทำที่เกี่ยวข้องกับการเลือกโดยมิชอบ ซึ่งกระบวนการหลังจาก กกต.มีความเห็นจึงเป็นเรื่องที่ต้องติดตามอย่างละเอียด ไม่ใช่แค่ถามว่า “ใครผิด”

เพราะคำถามใหญ่กว่าคือ

ใครจะถูกส่งเข้าสู่กระบวนการของศาล และพยานหลักฐานที่ กกต.มีอยู่จะสามารถเชื่อมโยงถึงตัวบุคคลได้มากน้อยเพียงใด

นี่ต่างหากคือหัวใจของเรื่อง

แล้วหลักฐานที่พูดถึงกันมีอะไรบ้าง?

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา มีการพูดถึงหลักฐานหลายประเภท ทั้งข้อมูลการติดต่อสื่อสาร เส้นทางการเงิน เอกสาร รายชื่อ และพฤติการณ์เกี่ยวกับการลงคะแนน รวมถึงข้อกล่าวหาเรื่องการจัดตั้งกลุ่มหรือการประสานงานเพื่อสนับสนุนผู้สมัคร

แต่สิ่งสำคัญคือ หลักฐานแต่ละชิ้นไม่ได้แปลว่าผู้ที่มีชื่ออยู่ในหลักฐานนั้นกระทำผิดโดยอัตโนมัติ

การเอาผิดบุคคลใดบุคคลหนึ่งจำเป็นต้องพิจารณาว่า หลักฐานสามารถเชื่อมโยงไปถึงการกระทำที่กฎหมายกำหนดเป็นความผิดได้หรือไม่

เรื่องนี้ กกต.เองก็เคยอธิบายหลักการเกี่ยวกับการเอาผิดผู้สมัคร สว.ว่า ต้องพิจารณาถึงพฤติการณ์ของผู้สมัคร การรู้เห็น และหลักฐานที่แสดงถึงการกระทำโดยไม่สุจริตประกอบกัน

ดังนั้น คนที่ติดตามข่าวไม่ควรรีบสรุปจากเพียง “รายชื่อ” หรือ “โพย” ว่าใครผิดใครถูก

คดีนี้ต้องวัดกันที่พยานหลักฐานและข้อกฎหมาย

อีกจุดที่น่าสนใจ คือ กกต.เคยมีความเห็นแตกต่างกัน

เรื่องนี้ยิ่งทำให้วันที่ 28 สิงหาคมถูกจับตามอง

ก่อนหน้านี้มีรายงานว่า คณะอนุกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาหรือข้อโต้แย้งชุดที่ 36 เคยมีมติ 5 ต่อ 2 เสนอให้ยุติเรื่องเกี่ยวกับผู้ถูกกล่าวหา 229 ราย โดยเห็นว่าข้อกล่าวหาไม่มีมูลความผิด

แต่ในอีกด้านหนึ่ง คณะไต่สวนชุดที่ 26 มีความเห็นเสนอให้ดำเนินการกับผู้ถูกกล่าวหาจำนวน 229 ราย

จึงเกิดคำถามขึ้นว่า ท้ายที่สุด กกต.ชุดใหญ่จะให้น้ำหนักกับพยานหลักฐานและความเห็นของคณะทำงานแต่ละชุดอย่างไร

นี่คืออีกหนึ่งประเด็นที่ต้องจับตาในการประชุมวันที่ 28 สิงหาคม

ถ้า กกต.ส่งเรื่องต่อ จะหมายความว่า สว.ทั้ง 138 คนพ้นตำแหน่งหรือไม่?

ไม่ใช่

นี่เป็นเรื่องที่ผู้เขียนเห็นว่าประชาชนควรเข้าใจให้ชัดที่สุด

การที่ กกต.มีมติส่งเรื่องเข้าสู่กระบวนการต่อไป ไม่ได้เท่ากับศาลมีคำพิพากษาว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งหมดกระทำผิด

และยิ่งไม่ใช่การประกาศว่า สว.ทั้ง 138 คนจะต้องพ้นจากตำแหน่งทันที

แต่ละคนต้องถูกพิจารณาตามข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานของตนเอง และหากเรื่องเข้าสู่ศาล ก็เป็นศาลที่มีอำนาจพิจารณาตามกระบวนการยุติธรรม

เพราะฉะนั้น ประชาชนควรแยกคำว่า

“ถูกกล่าวหา”
“ถูกส่งดำเนินคดี”
“ศาลมีคำพิพากษา”

ออกจากกันให้ชัดเจน

สามคำนี้ไม่ใช่ความหมายเดียวกัน

ทำไมคดีนี้จึงสำคัญกว่าตัวเลข 229 คน?

ผู้เขียนเห็นว่า คดีนี้ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะตัวเลขผู้ถูกกล่าวหา

แต่เกี่ยวข้องกับคำถามที่ใหญ่กว่านั้นว่า

ระบบการได้มาซึ่ง สว.ชุดปัจจุบันสุจริตและเป็นธรรมเพียงใด

หากมีการกระทำผิดจริง การตรวจสอบต้องสามารถไปถึงผู้ที่กระทำผิดได้อย่างตรงไปตรงมา ไม่ว่าจะเป็นผู้สมัคร คนประสานงาน หรือบุคคลที่อยู่เบื้องหลัง

แต่ในทางกลับกัน หากพยานหลักฐานไม่เพียงพอที่จะเอาผิดบุคคลใด ก็ควรต้องยึดหลักกฎหมายและไม่ลงโทษคนจากเพียงกระแสสังคม

นี่คือหลักสำคัญของกระบวนการยุติธรรม

ในมุมมองของผู้เขียน สิ่งที่น่าติดตามที่สุดในวันที่ 28 สิงหาคม ไม่ใช่ว่า กกต.จะ “เล่นงานใคร” หรือ “ช่วยใคร”

แต่คือ กกต.จะสามารถอธิบายต่อสังคมได้อย่างชัดเจนหรือไม่ว่า

เหตุใดจึงมีมติแบบนั้น และพยานหลักฐานข้อใดนำไปสู่ข้อสรุปดังกล่าว

เพราะคดีนี้มีความซับซ้อนสูง และมีผู้ถูกกล่าวหาจำนวนมาก การตัดสินใจที่ไม่มีคำอธิบายเพียงพออาจทำให้สังคมตั้งคำถามต่อความน่าเชื่อถือของกระบวนการตรวจสอบได้

ขณะเดียวกัน ผู้เขียนก็เห็นว่าไม่ควรตัดสินผู้ถูกกล่าวหาทั้งหมดจากกระแสข่าวหรือความรู้สึกทางการเมือง

ถ้าหลักฐานแน่น ก็ควรเดินหน้าตามกฎหมาย

ถ้าหลักฐานไม่ถึง ก็ต้องกล้ายอมรับว่าไม่ถึง

เพราะสิ่งที่ประเทศไทยควรได้จากคดีนี้ ไม่ใช่เพียง “คนผิดถูกลงโทษ” แต่ต้องได้คำตอบด้วยว่า ระบบการเลือก สว.ที่ผ่านมาเกิดอะไรขึ้นกันแน่

วันที่ 28 สิงหาคมจึงไม่ใช่วันตัดสินอนาคตของคน 229 คนเพียงอย่างเดียว

แต่เป็นอีกหนึ่งบททดสอบสำคัญของ กกต. กระบวนการยุติธรรม และความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบการเมืองไทย

และสำหรับคนทั่วไป หากจะติดตามข่าวเรื่องนี้เพียงเรื่องเดียว ผู้เขียนขอแนะนำให้จับตาคำถามนี้ให้ดี

“กกต.จะวินิจฉัยอย่างไรต่อพยานหลักฐาน และเหตุผลของมติจะชัดเจนเพียงพอให้ประชาชนตรวจสอบได้หรือไม่?”

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าผลจะออกมาในทางใด สิ่งที่ประชาชนควรได้รับคือ ความจริงที่พิสูจน์ได้ และกระบวนการที่ตรวจสอบได้

ไม่ใช่เพียงคำกล่าวหาจากฝ่ายหนึ่ง และคำปฏิเสธจากอีกฝ่ายหนึ่ง

แหล่งที่มาของข้อมูล :

• คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) — ข้อมูลและเอกสารเกี่ยวกับการเลือกสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2567 รวมถึงการชี้แจงประเด็นข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการเลือก สว.
• ไทยรัฐ — รายงานความคืบหน้าคดีฮั้ว สว. ระบุว่า กกต.ปิดสำนวนและเตรียมลงมติวันที่ 28 สิงหาคม 2569 พร้อมรายละเอียดข้อกล่าวหาและจำนวนผู้ถูกกล่าวหา
• ประชาชาติธุรกิจ — รายงานกำหนดการประชุม กกต.วันที่ 28 สิงหาคม 2569 และประเด็นการพิจารณาผู้ถูกกล่าวหาเป็นรายบุคคล
• ไทยโพสต์ — รายงานความคืบหน้าสำนวนและความเห็นของคณะทำงานที่เกี่ยวข้องกับคดีฮั้ว สว. รวมถึงตัวเลขผู้ถูกกล่าวหา 229 ราย
• ราชกิจจานุเบกษา — เอกสารเกี่ยวกับบทบัญญัติรัฐธรรมนูญและสถานะสมาชิกวุฒิสภา รวมถึงกรณีสมาชิกภาพสิ้นสุดจากเหตุทางกฎหมาย
• สำนักข่าวไทยพีบีเอส — รายงานการดำเนินการของ กกต.ต่อข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการเลือก สว. และการส่งคดีเข้าสู่กระบวนการตามกฎหมาย