ตะลึงพบ “ถ้ำหงส์” ระยอง! โพรงลึกลับกลางสวนทุเรียน เปิดตำนานเสียงดนตรี–กระดิ่งปริศนา

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวเรื่องหนึ่งแล้วรู้สึกว่าน่าสนใจไม่น้อย เพราะเป็นเรื่องราวที่ผสมผสานทั้งประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ความเชื่อ และคำบอกเล่าจากคนรุ่นเก่าเข้าด้วยกัน นั่นคือเรื่องของ “ถ้ำหงส์” ในพื้นที่ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ซึ่งกลับมาเป็นที่พูดถึงอีกครั้ง หลังชาวบ้านพบโพรงถ้ำบริเวณสวนทุเรียนใกล้เชิงเขาบ้านธงหงส์

เรื่องนี้ไม่ได้มีเพียงความน่าสนใจจากการพบโพรงถ้ำเท่านั้น แต่ยังมี “ตำนานถ้ำหงส์” ที่คนในพื้นที่เล่าสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน ทั้งเรื่องหงส์ที่เคยบินมาหากินในพื้นที่ เรื่องเสียงดนตรีไทยหรือเสียงมโหรีที่เคยได้ยินในช่วงยามเย็น ตลอดจนเรื่องเสียงกระดิ่งที่เชื่อมโยงกับตำนานของสถานที่แห่งนี้

จากรายงานข่าว เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2569 นายอัครเดช ล่องดุริยางค์ กำนันตำบลกะเฉด ได้รับแจ้งจากชาวบ้านหมู่ 10 ว่าพบโพรงขนาดใหญ่บริเวณสวนทุเรียนใกล้ชายเขา จึงมอบหมายให้ผู้นำชุมชนและชาวบ้านลงพื้นที่ตรวจสอบ

เบื้องต้นพบว่าเป็นโพรงที่อยู่ติดกับชายเขา ภายในมีช่องทางมืดลึกเข้าไปในภูเขา และบริเวณปากถ้ำมีน้ำอยู่บางส่วน โดยรายงานข่าวระบุว่าช่องทางเข้ามีขนาดประมาณ 70–80 เซนติเมตร ซึ่งยังไม่ใช่การสำรวจโครงสร้างภายในถ้ำอย่างเป็นทางการ จึงยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าถ้ำมีความยาวเท่าใด หรือมีเส้นทางทะลุไปยังจุดอื่นจริงหรือไม่

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจยิ่งขึ้นคือคำบอกเล่าของคนในชุมชน เพราะผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่ระบุว่า คนรุ่นพ่อแม่เคยเล่าต่อกันมาว่า ถ้ำแห่งนี้มีทางลอดใต้ภูเขาไปออกอีกด้านบริเวณใกล้วัดธงหงส์ ขณะที่เรื่องดังกล่าวยังคงอยู่ในระดับ “คำบอกเล่าท้องถิ่น” และจำเป็นต้องมีการสำรวจทางกายภาพเสียก่อน จึงจะสามารถยืนยันข้อเท็จจริงได้

ส่วนตำนานที่เล่ากันมายาวนานกว่านั้น ระบุว่า ในอดีตถ้ำแห่งนี้เคยมีความเกี่ยวข้องกับการให้ชาวบ้านยืมถ้วยชามไปใช้ในงานบุญ เมื่อมีผู้หนึ่งนำภาชนะที่มีคุณภาพไปใช้แล้วนำของปลอมมาคืน ตำนานจึงเล่าว่าปากถ้ำได้ปิดลงอย่างน่าอัศจรรย์ กลายเป็นเรื่องเล่าที่ถูกถ่ายทอดจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง

แน่นอนว่าเรื่องนี้ควรแยกให้ชัดระหว่าง “ข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้” กับ “ตำนานและความเชื่อของชุมชน” เพราะในเวลานี้ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์หรือการสำรวจทางโบราณคดีที่ยืนยันว่าเหตุการณ์เหนือธรรมชาติตามตำนานเกิดขึ้นจริง

อีกเรื่องหนึ่งที่ถูกพูดถึงมาก คือคำบอกเล่าของนางมารยาท ตันประเสริฐ อดีตครูในพื้นที่ ซึ่งเล่าว่าเมื่อครั้งยังเด็ก เคยได้ยินเสียงมโหรีหรือดนตรีไทยดังมาจากบริเวณเขาธงหงส์ในช่วงกลางคืน ทั้งที่ไม่พบว่ามีการจัดงานอยู่ในบริเวณใกล้เคียง ขณะที่เรื่องเสียงกระดิ่งก็เป็นส่วนหนึ่งของคำบอกเล่าที่สืบต่อกันมาในชุมชน

สำหรับชื่อ “ธงหงส์” เองก็มีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับพื้นที่ เพราะข้อมูลท้องถิ่นระบุว่าวัดธงหงส์ตั้งอยู่ในบ้านธงหงส์ หมู่ 1 ตำบลกะเฉด และพื้นที่แห่งนี้มีเรื่องราวเกี่ยวกับหงส์อยู่ในประวัติและความเชื่อของชุมชนมาอย่างยาวนาน

นอกจากนี้ ฐานข้อมูลของกรมป่าไม้ยังปรากฏข้อมูล “ป่าชุมชนบ้านธงหงส์” ในตำบลกะเฉด ซึ่งสะท้อนว่าชื่อบ้านธงหงส์เป็นชื่อพื้นที่ที่มีอยู่จริงและมีบริบทด้านทรัพยากรธรรมชาติของชุมชน ไม่ใช่ชื่อที่เกิดขึ้นเฉพาะจากกระแสข่าวในครั้งนี้

ที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ บริเวณหน้าถ้ำมีศาลเจ้าที่และรูปปั้นกินรีตั้งอยู่ ขณะที่ชาวบ้านบางส่วนยังเก็บเศษภาชนะหรือเศษเครื่องลายครามที่พบในพื้นที่เอาไว้ โดยยังไม่สามารถระบุได้จากข้อมูลที่มีอยู่ในขณะนี้ว่าเศษภาชนะเหล่านั้นมีอายุเท่าใด หรือเกี่ยวข้องกับตำนานถ้ำโดยตรงหรือไม่

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า สิ่งที่น่าสนใจที่สุดของ “ถ้ำหงส์” อาจไม่ใช่เรื่องเสียงดนตรีหรือเรื่องลี้ลับเพียงอย่างเดียว แต่คือ “เรื่องเล่าของชุมชน” ที่ยังคงถูกจดจำมาจนถึงคนรุ่นปัจจุบัน

เพราะเรื่องเล่าท้องถิ่นจำนวนไม่น้อย หากไม่มีใครรวบรวมและตรวจสอบ วันหนึ่งก็อาจสูญหายไปพร้อมกับคนรุ่นเก่า

ดังนั้น หากทางอำเภอและจังหวัดเห็นว่าพื้นที่ดังกล่าวมีศักยภาพ การสำรวจอย่างเป็นทางการน่าจะเป็นสิ่งที่ควรทำเป็นอันดับแรก ทั้งด้านธรณีวิทยา โบราณคดี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และความปลอดภัยของโพรงถ้ำ ก่อนจะคิดถึงการเปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยว

เพราะหากสำรวจแล้วพบว่ามีคุณค่าทางประวัติศาสตร์จริง “ถ้ำหงส์” ก็อาจไม่ได้เป็นเพียงถ้ำลึกลับกลางสวนทุเรียนอีกต่อไป แต่อาจกลายเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ช่วยบอกเล่าเรื่องราวของคนกะเฉดและความทรงจำของคนรุ่นเก่าให้คนรุ่นใหม่ได้รู้จัก

ส่วนเรื่องเสียงดนตรีไทย เสียงกระดิ่ง หงส์ หรือเรื่องถ้วยชามที่หายเข้าไปในถ้ำ จะเป็นเรื่องจริงเพียงใดนั้น คงต้องปล่อยให้การสำรวจและหลักฐานเป็นผู้ตอบ

แต่สำหรับผู้เขียนแล้ว สิ่งหนึ่งที่น่าเสียดายกว่าการไม่รู้ว่าตำนานนั้นจริงหรือไม่ คือการปล่อยให้ตำนานของชุมชนสูญหายไปโดยไม่มีใครศึกษา

หากวันหนึ่ง “ถ้ำหงส์” ได้รับการสำรวจอย่างจริงจัง และสามารถเปิดให้ประชาชนเข้าชมได้อย่างปลอดภัย เชื่อว่านี่อาจเป็นอีกหนึ่งสถานที่ที่ทำให้คนภายนอกได้รู้จัก “กะเฉด” ในมุมที่มากกว่าสวนทุเรียน และได้เห็นว่าทุกท้องถิ่นของไทยยังมีเรื่องราวเก่าแก่ซ่อนอยู่มากมาย เพียงแต่รอคนรุ่นปัจจุบันกลับไปค้นหาเท่านั้น

แหล่งที่มาของข้อมูล :

• รายงานข่าวจาก Amarin TV ซึ่งรายงานการพบโพรง “ถ้ำลับแล” บริเวณสวนทุเรียนใกล้เขาธงหงส์ รวมถึงคำให้สัมภาษณ์ของผู้นำชุมชนและอดีตครูในพื้นที่
• รายงานจาก The Thaiger ซึ่งเผยแพร่วันที่ 24 สิงหาคม 2569 เกี่ยวกับการพบ “ถ้ำหงส์” และการลงพื้นที่ตรวจสอบของกำนันและผู้นำชุมชน
• รายงานจาก NEWS 24 สถานีประชาชน ซึ่งรวบรวมข้อมูลการพบโพรงถ้ำ ตำนานเสียงดนตรีไทย เสียงกระดิ่ง และคำบอกเล่าของคนในพื้นที่
• ข้อมูลจาก องค์การบริหารส่วนตำบลกะเฉด ซึ่งยืนยันข้อมูลเกี่ยวกับพื้นที่บ้านธงหงส์และกิจกรรมทางวัฒนธรรมในตำบลกะเฉด
• ข้อมูลจากฐานข้อมูล กรมป่าไม้ เกี่ยวกับป่าชุมชนบ้านธงหงส์ ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง