“โจดี้ ฟอสเตอร์” งูเหลือมยักษ์เอาชนะมะเร็งด้วยไฟฟ้าเคมี

โจดี้ ฟอสเตอร์ งูเหลือมลายตาข่ายเพศเมียยาว 4.5 เมตร หนัก 50 กิโลกรัม แห่งสวนสัตว์เชสเตอร์ในสหราชอาณาจักร ฟื้นตัวจากมะเร็งขากรรไกร หลังทีมสัตวแพทย์นำการรักษาด้วยไฟฟ้าเคมี หรือ Electrochemotherapy มาปรับใช้กับงูเป็นครั้งแรกเท่าที่มีรายงาน

งูเหลือมวัย 23 ปีตัวนี้เคยเข้ารับการผ่าตัดเอาเนื้องอกร้ายออกแล้ว แต่เนื้องอกกลับมาเป็นซ้ำและเริ่มลุกลามเข้าไปในกระดูกขากรรไกร ทำให้ทีมดูแลกังวลว่าเธออาจไม่สามารถกินอาหารได้ตามปกติ

หลายเดือนหลังรับการรักษา โจดี้กลับมากินอาหารและแสดงพฤติกรรมตามปกติ ส่วนการตรวจครั้งล่าสุดไม่พบสัญญาณว่ามะเร็งกลับมาอีก อย่างไรก็ตาม ทีมผู้เชี่ยวชาญใช้ถ้อยคำอย่างระมัดระวังว่า เธอเป็นงูตัวแรกของโลก “เท่าที่ทราบ” ที่ได้รับการรักษาด้วยวิธีนี้

จากกินน้อยลง สู่การพบเนื้องอกร้าย

ผู้ดูแลเริ่มสังเกตเห็นความผิดปกติเมื่อโจดี้กินอาหารน้อยลงและใช้เวลาอยู่นิ่งมากขึ้น ผลการตรวจพบว่าเธอเป็น ไฟโบรซาร์โคมา ซึ่งเป็นเนื้องอกร้ายบริเวณขากรรไกรล่าง

แม้การผ่าตัดครั้งแรกจะนำเนื้องอกออกไปได้ แต่ต่อมาโรคกลับมาเป็นซ้ำและเริ่มทำลายกระดูกขากรรไกร หากปล่อยให้ลุกลามต่อไป อาจส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการจับและกลืนอาหารของเธอ

เอียน แอชโพล สัตวแพทย์ประจำสวนสัตว์เชสเตอร์อธิบายว่า เมื่อเนื้องอกกลับมาและเริ่มทำลายขากรรไกร ทีมงานเห็นว่าการผ่าตัดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ จึงร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งจาก มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล เพื่อศึกษาว่าจะปรับการรักษาด้วยไฟฟ้าเคมีให้เหมาะกับงูได้อย่างไร

โต๊ะผ่าตัดตัวเดียวไม่พอ

ด้วยขนาดตัวที่ยาวถึง 4.5 เมตร โจดี้ไม่สามารถนอนบนโต๊ะผ่าตัดทั่วไปได้ เจ้าหน้าที่จึงต้องนำโต๊ะสองตัวมาต่อกันจนมีพื้นที่ใกล้เคียงกับเตียงคู่ พร้อมใช้ผ้าห่มและลมอุ่นช่วยรักษาอุณหภูมิร่างกายระหว่างการผ่าตัด

ทีมสัตวแพทย์วางยาสลบโจดี้ภายในพื้นที่เลี้ยง ก่อนเคลื่อนย้ายอย่างระมัดระวังไปยังศูนย์สัตวแพทย์ของสวนสัตว์ กระบวนการรักษาใช้เวลาประมาณ 90 นาที

สัตวแพทย์ผ่าตัดนำก้อนเนื้องอกและกระดูกขากรรไกรส่วนที่เสียหายออก จากนั้นจึงใช้ไฟฟ้าเคมีบำบัดเพื่อกำจัดเซลล์มะเร็งที่อาจยังหลงเหลืออยู่

ไฟฟ้าเคมีบำบัดทำงานอย่างไร

การรักษาวิธีนี้ใช้ยาต้านมะเร็ง เบลโอไมซิน ร่วมกับกระแสไฟฟ้าที่ควบคุมอย่างแม่นยำ กระแสไฟจะทำให้เยื่อหุ้มเซลล์บริเวณที่รักษายอมให้ตัวยาผ่านเข้าไปได้มากขึ้นชั่วคราว จึงช่วยให้ยาเข้าถึงเซลล์มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพขึ้น

วิธีดังกล่าวถูกใช้ในการรักษาโรคมะเร็งในมนุษย์และมีรายงานการนำไปใช้กับสัตว์บางชนิดมาก่อน แต่ทีมสวนสัตว์เชสเตอร์ระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกเท่าที่ทราบว่ามีการนำไฟฟ้าเคมีบำบัดมาใช้รักษางู

โฮเซ อัลวาเรซ ปิกอร์เนลล์ จากภาควิชาวิทยาศาสตร์คลินิกสัตว์เล็ก มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล กล่าวว่า ความสำเร็จครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือระหว่างสัตวแพทย์และผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็ง ซึ่งช่วยกันพัฒนาแผนการรักษาที่เหมาะกับโจดี้โดยเฉพาะ

หลังการรักษาผ่านไปหลายเดือน โจดี้กลับมากินอาหาร สำรวจพื้นที่เลี้ยง และมีพฤติกรรมกระฉับกระเฉงตามปกติ เธอยังสามารถพุ่งจับ รัด และกลืนอาหารได้โดยไม่พบปัญหา ขณะที่การตรวจติดตามล่าสุดไม่พบสัญญาณของมะเร็งกลับมาเป็นซ้ำ

ทีมผู้เชี่ยวชาญเตรียมเผยแพร่รายละเอียดกระบวนการรักษาอย่างเป็นทางการ เพื่อให้สัตวแพทย์ในประเทศอื่นสามารถศึกษาและต่อยอดแนวทางนี้สำหรับสัตว์เลื้อยคลานหรือสัตว์ชนิดอื่นที่มีเนื้องอกรักษายากได้ในอนาคต

ส่วนที่มาของชื่อ “โจดี้ ฟอสเตอร์” เกิดขึ้นเมื่อเจ้าหน้าที่พบตัวอักษร “JF” ในเอกสารเดิม ซึ่งย่อมาจาก juvenile female หรือสัตว์เพศเมียวัยอ่อน จึงนำไปเชื่อมโยงกับชื่อของนักแสดงฮอลลีวูด โจดี้ ฟอสเตอร์ และกลายเป็นชื่อที่ใช้เรียกเธอนับแต่นั้นมา