ญี่ปุ่นเตรียมปรับค่าธรรมเนียมพำนักถาวร เพิ่มจาก 10,000 เป็น 200,000 เยน

ญี่ปุ่นเตรียมปรับค่าธรรมเนียมด้านการพำนักของชาวต่างชาติครั้งใหญ่ ทั้งการต่ออายุวีซ่า การเปลี่ยนสถานะการพำนัก และการขอถิ่นพำนักถาวร โดยจุดที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ “ค่าธรรมเนียมขอถิ่นพำนักถาวร” ที่อาจเพิ่มจาก 10,000 เยน เป็น 200,000 เยน หรือเพิ่มขึ้นถึง 20 เท่า หากร่างดังกล่าวมีผลบังคับใช้จริง

เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2026 สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองของญี่ปุ่น ได้เปิดเผยร่างรายละเอียดเกี่ยวกับ “การขึ้นค่าธรรมเนียมสำหรับการต่ออายุวีซ่า การเปลี่ยนสถานะการพำนัก และการขอถิ่นพำนักถาวร” หลังจากกฎหมายควบคุมการเข้าเมืองฉบับแก้ไขได้รับการอนุมัติเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา

รัฐบาลให้เหตุผลว่า ค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการด้านคนเข้าเมืองเพิ่มขึ้นทุกปี จึงต้องปรับค่าธรรมเนียมให้สอดคล้องกับต้นทุนที่แท้จริง และให้ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นช่วยรับภาระค่าใช้จ่ายในสัดส่วนที่เหมาะสม

ค่าต่อวีซ่าอาจไม่เท่ากันอีกต่อไป

สิ่งที่เปลี่ยนแปลงมากที่สุด คือ “การต่ออายุวีซ่าและการเปลี่ยนสถานะการพำนัก”

เดิมผู้สมัครแทบทุกคนจ่ายค่าธรรมเนียมเท่ากันที่ 6,000 เยน ไม่ว่าจะได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อกี่เดือนก็ตาม แต่ระบบใหม่จะคิดค่าธรรมเนียมตามระยะเวลาที่ได้รับอนุญาต

พูดง่าย ๆ คือ หากได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อในระยะเวลาสั้น ก็จะจ่ายน้อยกว่า ส่วนผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อหลายปี ก็จะจ่ายมากขึ้น

อัตราค่าธรรมเนียมที่เสนอไว้มีดังนี้

• ได้รับอนุญาตให้อยู่ได้ไม่เกิน 3 เดือน เสียค่าธรรมเนียม 10,000 เยน

• มากกว่า 3 เดือน ถึง 6 เดือน เสีย 18,000 เยน

• มากกว่า 6 เดือน ถึงไม่เกิน 1 ปี เสีย 25,000 เยน

• ระยะเวลา 1 ปี เสีย 33,000 เยน

• มากกว่า 1 ปี ถึง 3 ปี เสีย 48,000 เยน

• มากกว่า 3 ปี ถึง 5 ปี เสีย 64,000 เยน

• หากได้รับสิทธิพำนักตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป จะต้องจ่ายสูงสุดถึง 75,000 เยน

เมื่อเทียบกับอัตราเดิมที่ใช้มาหลายปี ตัวเลขใหม่นี้ถือว่าเพิ่มขึ้นชัดเจน โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องต่อวีซ่าระยะยาว หรือกลุ่มแรงงานต่างชาติที่อยู่ญี่ปุ่นต่อเนื่องหลายปี

ยื่นออนไลน์อาจได้ส่วนลด แต่ไม่ได้ครอบคลุมทุกกรณี

รัฐบาลญี่ปุ่นยังต้องการผลักดันให้ผู้คนยื่นคำขอผ่านระบบออนไลน์มากขึ้น โดยเสนอส่วนลดสำหรับผู้ที่ยื่นออนไลน์ในกรณีที่ได้รับระยะเวลาพำนักมากกว่า 3 เดือน

ส่วนลดจะอยู่ระหว่าง 3,000-10,000 เยน เมื่อเทียบกับการยื่นด้วยตนเอง ถึงแม้ว่าจะยังไม่ได้ประกาศตารางค่าธรรมเนียมออนไลน์ทั้งหมดอย่างเป็นทางการก็ตาม

อย่างไรก็ตาม การขอถิ่นพำนักถาวรยังคงต้องยื่นด้วยตนเองเท่านั้น จึงไม่มีส่วนลดแบบการยื่นออนไลน์

ขอถิ่นพำนักถาวร จาก 10,000 เยน เป็น 200,000 เยน

ประเด็นที่สร้างความสนใจมากที่สุด คือ “การขึ้นค่าธรรมเนียมการขอถิ่นพำนักถาวร”

ปัจจุบันผู้สมัครจ่ายเพียง 10,000 เยน แต่รัฐบาลเสนอให้เพิ่มเป็น 200,000 เยนทันที หรือเพิ่มขึ้นถึง 20 เท่า คิดเป็นการปรับขึ้นประมาณ 1,900%

ตัวเลขนี้ยังสูงกว่าข้อเสนอเดิมที่เคยมีการพูดถึงก่อนหน้านี้ ซึ่งอยู่ที่ 100,000 เยนเสียอีก

สำหรับชาวต่างชาติที่วางแผนอยู่ญี่ปุ่นระยะยาว เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่ค่าธรรมเนียมเล็ก ๆ ในขั้นตอนเอกสาร แต่เป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่อาจต้องนำไปคิดรวมกับแผนชีวิต การทำงาน ครอบครัว และการยื่นเอกสารในอนาคต

เงินที่เก็บเพิ่มจะนำไปใช้ทำอะไร?

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองอธิบายว่า เงินที่เก็บเพิ่มขึ้นไม่ได้ใช้เฉพาะในการดำเนินงาน ตรวจเอกสาร หรือออกใบอนุญาตเท่านั้น แต่จะนำไปใช้กับนโยบายด้านการเข้าเมืองโดยรวม รวมถึงการบริหารจัดการชาวต่างชาติในประเทศด้วย

รัฐบาลคาดว่า หากมีการใช้ระบบค่าธรรมเนียมใหม่ จะทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้นปีละประมาณ 690,000-920,000 ล้านเยน ซึ่งจะถูกนำไปใช้สนับสนุนงานด้านคนเข้าเมือง และนโยบายที่เกี่ยวข้องกับชาวต่างชาติในอนาคต

มุมที่ควรเข้าใจคือ ญี่ปุ่นกำลังมีชาวต่างชาติพำนัก ทำงาน และใช้ชีวิตในประเทศเพิ่มขึ้น การบริหารจัดการด้านเอกสาร ระบบตรวจคนเข้าเมือง การให้คำปรึกษา และการดูแลระบบที่เกี่ยวข้องจึงมีต้นทุนมากขึ้นตามไปด้วย

แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคือชาวต่างชาติที่ต้องต่อวีซ่าเป็นระยะ รวมถึงคนที่ตั้งใจขอถิ่นพำนักถาวรหลังจากใช้ชีวิตในญี่ปุ่นมานาน

มีมาตรการช่วยเหลือบางกรณี

รัฐบาลกล่าวเพิ่มเติมว่า จะมีมาตรการช่วยเหลือผู้ที่มีปัญหาทางการเงินอย่างหนัก หรือมีเหตุผลด้านมนุษยธรรม เช่น ผู้ที่ประสบเหตุฉุกเฉิน หรือมีสถานการณ์พิเศษ

ในกรณีเหล่านี้ อาจได้รับการลดค่าธรรมเนียมการขอถิ่นพำนักถาวรจาก 200,000 เยน เหลือเพียง 20,000 เยน

ส่วนค่าธรรมเนียมสำหรับการต่ออายุวีซ่า หรือการเปลี่ยนสถานะการพำนัก อาจลดลงเหลือ 10,000 เยน เพื่อไม่ให้ผู้ที่มีความจำเป็นจริงต้องแบกรับภาระมากเกินไป

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่เข้าข่ายควรตรวจสอบเงื่อนไขจากหน่วยงานของญี่ปุ่นโดยตรง เพราะมาตรการช่วยเหลือมักมีรายละเอียดและหลักฐานประกอบที่ต้องยื่นให้ครบถ้วน

คนไทยที่อยู่ญี่ปุ่นควรเช็กอะไรบ้าง?

สำหรับคนไทยที่ทำงาน เรียน อยู่กับครอบครัว หรือวางแผนอยู่ญี่ปุ่นระยะยาว ประเด็นนี้ควรติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะคนที่กำลังจะต่อวีซ่า หรือเตรียมยื่นขอถิ่นพำนักถาวรในช่วงปลายปี 2026

สิ่งที่ควรเช็กไว้ล่วงหน้า ได้แก่

• วีซ่าปัจจุบันหมดอายุเมื่อไร

• ต้องต่ออายุหรือเปลี่ยนสถานะก่อนวันที่ระบบใหม่เริ่มใช้หรือไม่

• สามารถยื่นออนไลน์ได้หรือไม่

• หากขอถิ่นพำนักถาวร ต้องเตรียมค่าใช้จ่ายเท่าไร

• มีเงื่อนไขลดค่าธรรมเนียมหรือไม่

• บริษัท นายจ้าง หรือสถานศึกษา ช่วยดูแลเอกสารส่วนใดบ้าง

เรื่องนี้ยังเป็น “ร่างแนวทาง” ไม่ใช่ระบบที่เริ่มใช้แล้วทันที จึงควรติดตามประกาศล่าสุดจากหน่วยงานทางการของญี่ปุ่นก่อนตัดสินใจยื่นเอกสารใด ๆ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม “ฮิโรชิ ฮิรากุจิ” กล่าวว่า รัฐบาลประเมินว่าค่าใช้จ่ายในการบริหารงานด้านการเข้าเมืองจะยังคงเพิ่มขึ้นในอนาคต จึงเห็นว่าชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในญี่ปุ่นควรมีส่วนร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายดังกล่าวในระดับที่เหมาะสม

ขณะนี้ร่างแนวทางดังกล่าวเปิดรับความคิดเห็นจากประชาชนจนถึงวันที่ 2 สิงหาคม 2026 หลังจากนั้นรัฐบาลจะพิจารณาข้อเสนอทั้งหมด ก่อนตั้งเป้าให้ระบบค่าธรรมเนียมใหม่เริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2026 หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมจากร่างที่ประกาศไว้ในปัจจุบัน

สรุปแล้ว แผนขึ้นค่าธรรมเนียมครั้งนี้อาจกระทบชาวต่างชาติในญี่ปุ่นหลายกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ระยะยาวและผู้ที่กำลังวางแผนขอถิ่นพำนักถาวร สิ่งที่ควรจำคือยังต้องรอขั้นตอนรับฟังความคิดเห็นและประกาศอย่างเป็นทางการ แต่การเตรียมข้อมูลและค่าใช้จ่ายไว้ล่วงหน้า จะช่วยลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้นได้มากกว่า