ศาลสูงสหรัฐฯ คว่ำคำสั่งทรัมป์ ยืนยันเด็กเกิดในอเมริกาได้สัญชาติ

ศาลสูงสหรัฐฯ มีคำตัดสินสำคัญในคดี Trump v. Barbara โดยคว่ำคำสั่งของ โดนัลด์ ทรัมป์ ที่พยายามจำกัดสิทธิความเป็นพลเมืองโดยกำเนิด พร้อมยืนยันหลักเดิมว่า เด็กที่เกิดบนแผ่นดินสหรัฐฯ โดยหลักแล้วถือเป็นพลเมืองอเมริกันตามรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 14

คำตัดสินนี้มีมติ 6 ต่อ 3 เสียง และถูกมองว่าเป็นอีกหนึ่งคดีใหญ่ด้านกฎหมายสัญชาติของสหรัฐฯ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับหลักที่ใช้มายาวนานว่า “เกิดในประเทศ ย่อมได้สัญชาติ” หรือที่เรียกว่า birthright citizenship

ศาลยึดหลักเดิมตั้งแต่คดีปี 1898

ศาลสูงสหรัฐฯ ระบุว่า ไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะเบี่ยงเบนไปจากบรรทัดฐานเดิมที่วางไว้ตั้งแต่ปี 1898 ในคดี United States v. Wong Kim Ark

คดีดังกล่าวถือเป็นหลักสำคัญของกฎหมายสหรัฐฯ ว่า เด็กที่เกิดในสหรัฐฯ และอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสหรัฐฯ ย่อมเป็นพลเมืองอเมริกันตามรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 14 ไม่ว่าพ่อแม่จะมีสถานะทางกฎหมายอย่างไรก็ตาม

ประเด็นนี้เป็นเรื่องละเอียดอ่อน เพราะไม่ได้เกี่ยวกับครอบครัวผู้อพยพเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการตีความรัฐธรรมนูญ สิทธิขั้นพื้นฐาน และขอบเขตอำนาจของฝ่ายบริหารด้วย

ใครเป็นผู้เขียนคำวินิจฉัย

ประธานศาลสูง จอห์น โรเบิร์ตส์ เป็นผู้เขียนคำวินิจฉัยเสียงข้างมาก โดยมีผู้พิพากษา โซโตมายอร์, เคแกน, โคนีย์ บาร์เร็ตต์ และแจ็คสัน ร่วมลงมติด้วย

ขณะที่ฝ่ายไม่เห็นด้วยนำโดยผู้พิพากษา โทมัส, อลิโต และกอร์ซัช โดยโทมัสเขียนความเห็นแย้งยาวถึง 91 หน้า และเรียกคำตัดสินนี้ว่าเป็น “ก้าวที่รุนแรงเกินไป”

แม้เสียงข้างมากจะยืนยันหลักสิทธิพลเมืองโดยกำเนิด แต่คำวินิจฉัยก็ยังสะท้อนให้เห็นว่า ประเด็นนี้ยังเป็นข้อถกเถียงทางกฎหมายและการเมืองอย่างเข้มข้นในสหรัฐฯ

ที่มาของคดีนี้

คดีนี้เริ่มจากคำสั่งฝ่ายบริหารของทรัมป์เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2025 ซึ่งพยายามจำกัดการให้สัญชาติแก่เด็กที่เกิดในสหรัฐฯ หากพ่อแม่อยู่ในประเทศอย่างผิดกฎหมาย หรือมีสถานะพำนักชั่วคราว

หลังคำสั่งดังกล่าวออกมา สหภาพเสรีภาพพลเมืองอเมริกัน หรือ ACLU ได้ยื่นฟ้องแบบกลุ่มคัดค้านทันที

ต่อมา หลังศาลสูงจำกัดอำนาจการออกคำสั่งห้ามชั่วคราวทั่วประเทศเมื่อกลางปี 2025 ทาง ACLU จึงยื่นฟ้องใหม่ในรัฐนิวแฮมป์เชียร์ และคดีก็ไต่ระดับขึ้นมาถึงศาลสูงในที่สุด

ทำไมคำตัดสินนี้จึงสำคัญ

หัวใจของคดีอยู่ที่การตีความถ้อยคำในรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 14 ซึ่งระบุว่า บุคคลที่เกิดหรือแปลงสัญชาติในสหรัฐฯ และอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสหรัฐฯ ย่อมเป็นพลเมืองของสหรัฐฯ

ฝ่ายที่สนับสนุนคำสั่งของทรัมป์พยายามตีความว่า เด็กที่เกิดจากพ่อแม่บางกลุ่ม เช่น ผู้ที่เข้าเมืองผิดกฎหมาย หรือผู้ที่อยู่ชั่วคราว อาจไม่ควรถูกนับว่าอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสหรัฐฯ ในความหมายของรัฐธรรมนูญ

แต่เสียงข้างมากของศาลเห็นต่าง โดยยืนยันว่า เด็กที่เกิดในสหรัฐฯ จากพ่อแม่ที่อยู่ในประเทศอย่างผิดกฎหมายหรือชั่วคราว ก็ยังอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสหรัฐฯ และจึงเป็นพลเมืองตั้งแต่เกิด

ข้อยกเว้นตามหลักเดิมมีอยู่ในกรอบที่แคบมาก เช่น บุตรของนักการทูตต่างชาติ ซึ่งเป็นบริบทคนละแบบกับครอบครัวผู้อพยพทั่วไป

ทรัมป์ตอบโต้หลังคำตัดสิน

ด้านทรัมป์ออกมาแสดงความเห็นผ่าน Truth Social ว่า คำตัดสินนี้ “แย่สำหรับประเทศของเรา” แต่ระบุว่ายังสามารถแก้ไขผ่านการออกกฎหมายในสภาคองเกรสได้

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยนอร์ทอีสเทิร์นให้ความเห็นว่า หากสภาคองเกรสพยายามออกกฎหมายในลักษณะที่จำกัดสิทธิพลเมืองโดยกำเนิดจริง ศาลสูงก็มีแนวโน้มจะตัดสินว่ากฎหมายนั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญเช่นกัน โดยยึดตามคำวินิจฉัยล่าสุดนี้

คนไทยควรรู้อะไรจากเรื่องนี้

สำหรับคนไทย ประเด็นนี้อาจดูเหมือนเป็นเรื่องไกลตัว แต่จริง ๆ แล้วเกี่ยวข้องกับความเข้าใจเรื่องสัญชาติในแต่ละประเทศ

หลายคนอาจเข้าใจว่า “เกิดที่ประเทศไหน ก็ได้สัญชาตินั้นเสมอ” แต่ความจริงแล้วแต่ละประเทศมีกฎหมายต่างกัน บางประเทศใช้หลักดินแดน บางประเทศใช้หลักสายเลือด และบางประเทศใช้ทั้งสองหลักร่วมกัน

กรณีของสหรัฐฯ จึงเป็นตัวอย่างสำคัญว่า สิทธิพลเมืองโดยกำเนิดไม่ได้เป็นเพียงเรื่องนโยบายผู้อพยพ แต่เป็นเรื่องการตีความรัฐธรรมนูญที่มีผลต่อชีวิตของเด็กจำนวนมากและครอบครัวของพวกเขา

คำตัดสินครั้งนี้จึงยืนยันหลักเดิมของสหรัฐฯ อย่างชัดเจนว่า เด็กที่เกิดบนแผ่นดินอเมริกา โดยหลักแล้วยังคงได้รับสัญชาติอเมริกันตั้งแต่เกิด แม้พ่อแม่จะมีสถานะทางกฎหมายที่แตกต่างกันก็ตาม