แผ่นดินไหวญี่ปุ่น M5.5 เขย่าคันโต ทำไมกุนมะ–ไซตามะสั่นแรงกว่าจุดศูนย์กลาง

แผ่นดินไหวขนาด 5.5 ที่ญี่ปุ่นครั้งนี้เกิดศูนย์กลางในอิบารากิ แต่พื้นที่ที่สั่นแรงสุดอยู่ในกุนมะและไซตามะ จุดสำคัญไม่ใช่แค่ “แรงแค่ไหน” แต่คือควรเข้าใจมาตราญี่ปุ่นและติดตามอะไรต่อ

ญี่ปุ่นเกิดแผ่นดินไหวขนาด 5.5 ในภูมิภาคคันโต ช่วงเย็นวันที่ 16 มิถุนายน ตามเวลาท้องถิ่น แรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ถึงพื้นที่โตเกียว แต่ข้อมูลจากทางการระบุว่าไม่มีความเสี่ยงสึนามิ และยังไม่มีรายงานความเสียหายหรือผู้บาดเจ็บในช่วงแรกของการตรวจสอบ

จุดที่ทำให้ข่าวนี้น่าสนใจคือ แผ่นดินไหวมีศูนย์กลางอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดอิบารากิ แต่พื้นที่ที่วัดแรงสั่นสะเทือนสูงสุดกลับอยู่ในบางส่วนของจังหวัดกุนมะและไซตามะ ไม่ได้หมายความว่าข่าวคลาดเคลื่อน แต่สะท้อนว่า “จุดศูนย์กลาง” กับ “พื้นที่ที่สั่นแรงที่สุด” อาจไม่ใช่ที่เดียวกันเสมอไป

สำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น หรือ JMA ระบุว่า แผ่นดินไหวเกิดเวลาประมาณ 19.46 น. วันที่ 16 มิถุนายน ตามเวลาญี่ปุ่น หรือราว 17.46 น. ตามเวลาไทย มีขนาด 5.5 เป็นค่าชั่วคราว จุดศูนย์กลางอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดอิบารากิ ลึกประมาณ 50 กิโลเมตร

ตามมาตราวัดแรงสั่นสะเทือนของญี่ปุ่น เหตุการณ์นี้วัดได้สูงสุดที่ระดับ 5 อ่อน หรือ “ชินโดะ 5 ลบ” ในเมืองโอตะและเมืองชิโยดะของจังหวัดกุนมะ รวมถึงเมืองคาโซะ เมืองฮอนโจ และเมืองมิซาโตะของจังหวัดไซตามะ ส่วนหลายพื้นที่ตั้งแต่ภูมิภาคโทโฮกุไปจนถึงคินกิรับรู้แรงสั่นในระดับ 1–4

สำหรับคนไทยที่ไม่คุ้นกับระบบญี่ปุ่น คำว่า “แมกนิจูด 5.5” กับ “ชินโดะ 5 อ่อน” ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน แมกนิจูดบอกขนาดพลังงานของแผ่นดินไหวที่ต้นกำเนิด ส่วนชินโดะบอกว่าแต่ละพื้นที่ “สั่นจริง” แค่ไหน จึงเป็นไปได้ที่จุดศูนย์กลางอยู่จังหวัดหนึ่ง แต่พื้นที่ใกล้เคียงบางแห่งรับแรงสั่นมากกว่า

JMA ระบุเพิ่มเติมว่า กลไกของแผ่นดินไหวครั้งนี้เป็นแบบรอยเลื่อนย้อน ซึ่งตามข้อมูลเบื้องต้นเกิดบริเวณรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกฟิลิปปินส์กับแผ่นเปลือกโลกฝั่งทวีป ข้อมูลนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมญี่ปุ่น โดยเฉพาะแถบคันโต จึงเป็นพื้นที่ที่ต้องติดตามแผ่นดินไหวอยู่เสมอ

ข่าวดีคือ ไม่มีการเตือนภัยสึนามิจากเหตุการณ์นี้ และหน่วยงานด้านภัยพิบัติของญี่ปุ่นยังไม่พบรายงานความเสียหายหรือผู้บาดเจ็บในช่วงแรก ขณะเดียวกัน รถไฟชินคันเซ็นบางเส้นทางต้องหยุดให้บริการชั่วคราวเพื่อความปลอดภัยและตรวจสอบระบบ ก่อนกลับมาเดินรถตามขั้นตอน

ประเด็นที่ควรติดตามต่อคือคำเตือนหลังแผ่นดินไหว JMA ระบุว่า ในพื้นที่ที่สั่นแรงควรระวังหินร่วง ดินถล่ม และแรงสั่นเพิ่มเติม โดยเฉพาะในช่วง 2–3 วันแรก และควรเฝ้าระวังต่อประมาณ 1 สัปดาห์ เนื่องจากในอดีตมีบางกรณีที่เกิดแผ่นดินไหวระดับใกล้เคียงตามมา

สำหรับผู้อ่านไทย เรื่องนี้อาจไม่ได้กระทบการใช้ชีวิตโดยตรง แต่มีประโยชน์สำหรับคนที่อยู่ญี่ปุ่น กำลังจะเดินทางไปโตเกียวหรือภูมิภาคคันโต รวมถึงคนที่ติดตามข่าวภัยพิบัติในญี่ปุ่น เพราะข่าวแผ่นดินไหวมักมีตัวเลขหลายแบบ ทั้งแมกนิจูด ความลึก และระดับชินโดะ หากอ่านไม่แยกกัน อาจทำให้เข้าใจความรุนแรงผิดได้

สิ่งสำคัญที่สุดตอนนี้จึงไม่ใช่การตื่นตระหนก แต่คือการติดตามข้อมูลจากหน่วยงานทางการของญี่ปุ่น โดยเฉพาะประกาศจาก JMA และข้อมูลการเดินทางจากผู้ให้บริการรถไฟ หากอยู่ในพื้นที่ที่สั่นแรง ควรตรวจสอบสิ่งของในบ้าน เฟอร์นิเจอร์ ทางหนีไฟ และหลีกเลี่ยงพื้นที่เสี่ยงดินถล่มหรือหินร่วงตามคำเตือนของทางการ

• แผ่นดินไหวเกิดทางตอนใต้ของจังหวัดอิบารากิ ขนาด 5.5 ลึกประมาณ 50 กิโลเมตร
• พื้นที่ที่วัดแรงสั่นสูงสุดคือบางส่วนของกุนมะและไซตามะ ระดับชินโดะ 5 อ่อน
• ไม่มีความเสี่ยงสึนามิจากเหตุการณ์นี้ตามข้อมูลของทางการญี่ปุ่น
• ยังไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือความเสียหายรุนแรงในช่วงแรก
• ควรติดตามแรงสั่นตามและประกาศทางการในช่วง 1 สัปดาห์ โดยเฉพาะ 2–3 วันแรก