แบงก์ชาติจ่อคุม BNPL หลังพบเด็กจบใหม่ผ่อน “ข้าวมันไก่-ชานม” จนหนี้พุ่ง

ธนาคารแห่งประเทศไทยเตรียมยกระดับการกำกับดูแลบริการ “ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง” หรือ Buy Now Pay Later (BNPL) หลังพบสัญญาณการใช้งานขยายตัวรวดเร็วในกลุ่มผู้บริโภคอายุน้อยและรายได้น้อย ขณะที่สื่อหลายสำนักรายงานตัวอย่างการใช้บริการผ่อนชำระกับสินค้าราคาต่ำ เช่น ชานมไข่มุก ข้าวมันไก่ และเครื่องสำอางชิ้นเล็ก ซึ่งสะท้อนความเสี่ยงของการก่อหนี้จากรายจ่ายประจำวัน

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย เปิดเผยในงาน GovernorConnect เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 ว่า ธปท. อยู่ระหว่างพิจารณาแนวทางกำกับดูแลผู้ให้บริการสินเชื่อ BNPL โดยข้อมูลจากผู้ให้บริการรายใหญ่ 6–8 ราย พบว่ามูลค่าการใช้สินเชื่อ BNPL ในปี 2567 ขยายตัว 38% จากปีก่อน และจำนวนบัญชีเพิ่มจากราว 6 แสนบัญชีในปี 2564 เป็นเกือบ 5 ล้านบัญชีในปี 2567 หรือเติบโตเฉลี่ยเกือบ 100% ต่อปี

ธปท. ระบุว่า ความสะดวกของสินเชื่อประเภทนี้อาจทำให้ผู้บริโภคบางส่วนได้รับวงเงินหรือเลือกผ่อนชำระโดยไม่รู้ตัว หากไม่มีระบบให้ข้อมูลและการยืนยันที่ชัดเจน อาจนำไปสู่การเป็นหนี้เร็วเกินไป โดยเฉพาะกลุ่มอายุน้อยและรายได้น้อย ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความเปราะบางทางการเงินอยู่แล้ว

รายงานของฐานเศรษฐกิจระบุเพิ่มเติมว่า กลุ่มคนเริ่มทำงานใหม่ หรือ First Jobbers อายุ 20–35 ปี มีสัดส่วนการเป็นหนี้สูง และมีหนี้เสียในระดับน่ากังวล โดยยกตัวอย่างการผ่อนสินค้าราคาต่ำ เช่น ชานมไข่มุกและข้าวมันไก่ เป็นเวลา 3–4 เดือน ซึ่งอาจสร้างพฤติกรรมการบริโภคเกินตัวจากยอดผ่อนที่ดูเล็กน้อย แต่สะสมเป็นภาระหนี้ในระยะยาว

ด้านอีจันรายงานว่า ธปท. เตรียมวางหลักเกณฑ์เพื่อคุ้มครองผู้ใช้บริการ เช่น การกำหนดอายุขั้นต่ำของผู้กู้ การกำหนดประเภทและมูลค่าสินค้าที่เหมาะสม การตั้งเพดานดอกเบี้ย การเปิดเผยข้อมูลให้ครบถ้วนเข้าใจง่าย และการห้ามไม่ให้ลูกค้าได้รับวงเงินหรือถูกตั้งค่าให้ใช้ BNPL โดยไม่รู้ตัว

สำหรับกรอบเวลาการดำเนินการ ธปท. ระบุในเอกสารทางการว่าอยู่ระหว่างพิจารณาแนวทางกำกับ และคาดว่าจะเห็นความชัดเจนภายในช่วงสิ้นปี 2569 ขณะที่รายงานข่าวบางสำนักประเมินว่าอาจเริ่มเห็นรายละเอียดในช่วงเดือนตุลาคม–พฤศจิกายน 2569 หลังผ่านกระบวนการหารือและรับฟังความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้อง

ประเด็นนี้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องการ “ห้ามผ่อนของกิน” แต่เป็นสัญญาณว่า ธปท. กำลังมอง BNPL ในฐานะสินเชื่อดิจิทัลที่ต้องมีมาตรฐานกำกับดูแลชัดเจน เพื่อป้องกันการก่อหนี้เกินตัว โดยเฉพาะเมื่อหนี้จากสินค้าราคาต่ำอาจดูไม่มากในแต่ละครั้ง แต่เมื่อเกิดซ้ำหลายรายการอาจกลายเป็นภาระทางการเงินของคนรุ่นใหม่ได้