นักวิทยาศาสตร์เริ่มสำรวจ Hess Rise ที่ราบสูงใต้ทะเลลึกกลางแปซิฟิก

กลางมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ มีพื้นที่ใต้ทะเลขนาดใหญ่ที่อยู่ห่างจากแผ่นดินมากจนการเดินทางไปถึงพื้นที่ศึกษาต้องใช้เวลาหลายวัน และตอนนี้จุดลึกลับแห่งนี้กำลังกลับมาอยู่ในความสนใจของนักวิทยาศาสตร์อีกครั้ง

พื้นที่นี้มีชื่อว่า Hess Rise เป็นที่ราบสูงใต้มหาสมุทรขนาดใหญ่ อยู่บริเวณระหว่างญี่ปุ่นกับแคนาดา มีรูปร่างคล้ายตัว T และทอดยาวราว 1,000 กิโลเมตร แม้จะเป็นหนึ่งในที่ราบสูงใต้ทะเลที่มีขนาดใหญ่ของโลก แต่กลับเป็นพื้นที่ที่ยังมีข้อมูลจำกัด เพราะเข้าถึงยากและเคยมีการสำรวจไม่มากนัก

รายงานจาก GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research Kiel ระบุว่า เรือวิจัย SONNE ได้ออกเดินทางจากเมืองโยโกฮามา ประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2026 เพื่อเริ่มภารกิจ Expedition SO320/1 หรือ “Hess Evolution” โดยมีเป้าหมายสำคัญคือศึกษาต้นกำเนิดและโครงสร้างของ Hess Rise ซึ่งมีอายุมากกว่า 100 ล้านปี

คำถามใหญ่ของภารกิจนี้คือ Hess Rise เกิดขึ้นได้อย่างไร

นักวิจัยกำลังทดสอบสมมติฐานหลักหลายแนวทาง หนึ่งคือพื้นที่นี้อาจเกิดขึ้นตามเส้นทางของ “Triple Junction” หรือบริเวณที่แผ่นเปลือกโลก 3 แผ่นมาบรรจบกัน อีกแนวคิดมองว่า Hess Rise อาจเกี่ยวข้องกับศูนย์กลางการแยกตัวของพื้นมหาสมุทรในอดีต ซึ่งเป็นบริเวณที่เปลือกโลกมหาสมุทรใหม่ก่อตัวขึ้น

อีกสมมติฐานหนึ่งเสนอว่า Hess Rise อาจเป็นที่ราบสูงภูเขาไฟที่เกิดจาก mantle plume หรือกระแสวัสดุร้อนจากชั้นแมนเทิลของโลกพุ่งขึ้นมาใต้เปลือกโลก โดยนักวิจัยยังต้องการตรวจสอบด้วยว่า แหล่งความร้อนเดียวกันนี้อาจเคยเกี่ยวข้องกับการก่อตัวของ Shatsky Rise ที่อยู่ใกล้เคียงเมื่อราว 30 ล้านปีก่อนหน้าหรือไม่

เพื่อหาคำตอบ ทีมวิจัยจะติดตั้งเครื่องวัดแผ่นดินไหวใต้ทะเล หรือ ocean bottom seismometers มากถึง 40 เครื่อง ลงบนพื้นทะเลที่ระดับความลึกราว 2,000–5,000 เมตร อุปกรณ์เหล่านี้จะจมลงสู่ก้นทะเลและทำงานแบบอัตโนมัติ คอยบันทึกการเคลื่อนไหวของพื้นทะเล รวมถึงคลื่นแรงดันในน้ำ

นอกจากนั้น ยังมีการใช้เครื่องมือบนเรือ เช่น การวัดแรงโน้มถ่วง เครื่องวัดสนามแม่เหล็กที่ลากไปกับเรือ และระบบทำแผนที่พื้นทะเลด้วยคลื่นเสียงหลายลำ เพื่อช่วยให้เห็นภาพโครงสร้างลึกของ Hess Rise ชัดขึ้น

ภารกิจ SO320/1 มีกำหนดดำเนินงานตั้งแต่วันที่ 15 พฤษภาคม ถึง 16 มิถุนายน 2026 เริ่มจากโยโกฮามาและสิ้นสุดที่โฮโนลูลู สหรัฐอเมริกา หลังจากนั้นจะมีภารกิจ SO320/2 ตามมา เพื่อเก็บตัวอย่างหินจากพื้นทะเลโดยตรง แล้วนำข้อมูลทางธรณีวิทยามาประกอบกับข้อมูลธรณีฟิสิกส์ที่ได้จากภารกิจแรก

สิ่งที่ทำให้ Hess Rise น่าสนใจ ไม่ใช่แค่ขนาดหรือความลึกของมันเท่านั้น แต่เป็นเพราะคำตอบจากพื้นที่นี้อาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจประวัติการเปลี่ยนแปลงของมหาสมุทรแปซิฟิกในภาพใหญ่ได้ดีขึ้น โดยเฉพาะช่วงเวลาที่โลกเคยมีการปะทุของภูเขาไฟขนาดมหึมาใต้ทะเลเมื่อกว่า 100 ล้านปีก่อน

เวลามองแผนที่โลก พื้นที่สีน้ำเงินกว้างใหญ่ของมหาสมุทรอาจดูเหมือนว่างเปล่า แต่ใต้ผืนน้ำเหล่านั้นยังมีภูมิประเทศขนาดมหึมาและคำถามทางวิทยาศาสตร์อีกมากที่ยังรอคำตอบ

Hess Rise จึงไม่ใช่แค่ที่ราบสูงใต้ทะเลแห่งหนึ่ง แต่เป็นเหมือนชิ้นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์โลก ที่นักวิทยาศาสตร์กำลังพยายามอ่านจากร่องรอยซึ่งซ่อนอยู่ลึกลงไปใต้มหาสมุทรแปซิฟิก