สปสช.ยืนยัน ผู้ป่วยบัตรทองรับอิมครานิบ 100 ฟรี รักษามะเร็ง

“อิมครานิบ 100” หรือ IMCRANIB 100 กลายเป็นหนึ่งในข่าวสำคัญด้านสาธารณสุขของไทย เพราะเป็นยารักษาโรคมะเร็งแบบมุ่งเป้าชนิดเม็ดที่ผลิตขึ้นในประเทศไทย และถูกนำมาใช้เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาที่ทันสมัยมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อ “สิทธิบัตรทอง”

โครงการนี้เกิดขึ้นจากพระกรุณาธิคุณของ ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ซึ่งทรงพระราชทานยาเม็ด “อิมครานิบ 100” จำนวน 690,000 เม็ด ให้แก่สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือ สปสช. เพื่อนำไปจัดสรรให้แก่ผู้ป่วยมะเร็งที่ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติทั่วประเทศ ภายใต้โครงการยารักษาโรคมะเร็งเฉลิมพระเกียรติ 69 พรรษา

ยาอิมครานิบ 100 มีตัวยาสำคัญคือ “อิมาทินิบ” หรือ Imatinib ขนาด 100 มิลลิกรัม เป็นยารักษาโรคมะเร็งแบบมุ่งเป้า หรือ Targeted Therapy ซึ่งแตกต่างจากการให้เคมีบำบัดแบบเดิม เพราะยาไม่ได้ออกฤทธิ์กว้าง ๆ ต่อเซลล์ที่แบ่งตัวเร็วทั่วร่างกาย แต่จะเข้าไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ไทโรซีนไคเนส ซึ่งเกี่ยวข้องกับสัญญาณที่ทำให้เซลล์มะเร็งบางชนิดเติบโตและแบ่งตัว เมื่อสัญญาณนี้ถูกยับยั้ง เซลล์มะเร็งก็จะถูกควบคุมการเติบโต ลดการแพร่กระจาย และช่วยให้การรักษามีความจำเพาะเจาะจงมากขึ้น

ความสำคัญของยานี้ไม่ได้อยู่เพียงแค่เป็นยารักษามะเร็งเท่านั้น แต่ยังถือเป็นความก้าวหน้าของวงการยาไทย เพราะอิมครานิบ 100 เป็นยารักษามะเร็งแบบมุ่งเป้าชนิดเม็ดตำรับแรกที่ผลิตขึ้นในประเทศไทย โดยโรงงานผลิตเภสัชภัณฑ์ในพระดำริ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ การที่ไทยสามารถผลิตยากลุ่มนี้ได้เอง ช่วยลดการพึ่งพายานำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งมักมีราคาสูง และช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยไทยเข้าถึงยาที่จำเป็นได้มากขึ้น

โรคมะเร็งที่สามารถใช้ยาอิมครานิบ 100 ได้ ไม่ใช่มะเร็งทุกชนิด แต่เป็นมะเร็งบางกลุ่มที่มีลักษณะทางชีวภาพเหมาะสมกับการใช้ยาอิมาทินิบ ข้อมูลจากราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์และรายงานข่าวทางการแพทย์ระบุว่า ยานี้ใช้รักษาโรคมะเร็งสำคัญหลายชนิด ได้แก่ มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดซีเอ็มแอล หรือ CML, มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิดฟิลาเดลเฟียบวก หรือ Ph+ ALL, มะเร็งเนื้อเยื่อในระบบทางเดินอาหาร หรือ GIST และมะเร็งผิวหนังชนิดหายากที่เรียกว่า DFSP

หนึ่งในโรคที่มักถูกพูดถึงร่วมกับยาอิมครานิบ 100 คือมะเร็งจิสต์ หรือ GIST ซึ่งเป็นมะเร็งของเซลล์เนื้อเยื่อเกี่ยวพันในผนังทางเดินอาหาร อาจเกิดได้ในกระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก หรือตำแหน่งอื่น ๆ ของระบบทางเดินอาหาร โรคนี้แตกต่างจากมะเร็งลำไส้ใหญ่ทั่วไป เพราะมะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวด้านในลำไส้ ในขณะที่ GIST มีต้นกำเนิดจากเซลล์คนละชนิด และมักตอบสนองต่อยามุ่งเป้าอย่างอิมาทินิบมากกว่าการรักษาด้วยเคมีบำบัดแบบทั่วไป

ข้อดีอีกอย่างของยาอิมครานิบ 100 คือเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ผู้ป่วยสามารถรับประทานตามขนาดและระยะเวลาที่แพทย์กำหนดได้ โดยไม่จำเป็นต้องให้ยาผ่านสายน้ำเกลือเหมือนการทำเคมีบำบัดบางรูปแบบ อย่างไรก็ตาม แม้ยามุ่งเป้าจะมีแนวโน้มทำลายเซลล์ปกติน้อยกว่าคีโมแบบดั้งเดิม และอาจช่วยลดผลข้างเคียงบางอย่าง เช่น อาการผมร่วงรุนแรงหรือคลื่นไส้อาเจียนมาก แต่ก็ยังเป็นยาที่ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะผู้ป่วยแต่ละคนมีชนิดโรค ระยะโรค ผลตรวจทางพันธุกรรม และสภาพร่างกายแตกต่างกัน

สำหรับผู้ป่วยสิทธิบัตรทอง การได้รับการจัดสรรยาอิมครานิบ 100 ถือเป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายครั้งสำคัญ เพราะยารักษามะเร็งแบบมุ่งเป้ามักมีราคาสูง และอาจเป็นอุปสรรคต่อครอบครัวผู้ป่วยจำนวนมาก การนำยาเข้าสู่ระบบหลักประกันสุขภาพจึงช่วยให้ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์มีโอกาสได้รับการรักษาที่เหมาะสมโดยไม่ต้องแบกรับค่าตัวยาเองทั้งหมด ทั้งนี้ การจะได้รับยาหรือไม่ ต้องขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยและดุลยพินิจของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ไม่สามารถขอรับยาได้เองโดยไม่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์

ดังนั้น ข่าว “ผู้ป่วยบัตรทองรับยารักษาโรคมะเร็งมุ่งเป้าอิมครานิบ 100 ได้ฟรี” จึงไม่ใช่เพียงข่าวเรื่องยาฟรี แต่เป็นข่าวที่สะท้อนถึงความพยายามในการลดความเหลื่อมล้ำด้านการรักษามะเร็งของประเทศไทย เป็นทั้งความก้าวหน้าทางเภสัชกรรมไทย ความร่วมมือระหว่างราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์และ สปสช. และเป็นความหวังของผู้ป่วยที่จำเป็นต้องใช้ยากลุ่มนี้อย่างแท้จริง

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยและญาติควรเข้าใจว่า ยาอิมครานิบ 100 ไม่ใช่ยารักษามะเร็งสำหรับทุกชนิดหรือทุกระยะ การใช้ยาต้องผ่านการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด และต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทางเท่านั้น หากสงสัยว่าตนเองหรือคนในครอบครัวเข้าเกณฑ์ใช้ยานี้ ควรเริ่มจากการปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ในโรงพยาบาลตามสิทธิ เพื่อให้แพทย์ประเมินชนิดของโรค ผลตรวจที่เกี่ยวข้อง และแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย.