ซูเปอร์มาร์เก็ตจีนบุกไทยเงียบๆ จากห้องแถวสู่ห้างใหญ่ เขย่าค้าปลีกไทย?

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับการขยายตัวของซูเปอร์มาร์เก็ตจีนในประเทศไทย อ่านแล้วก็อดคิดตามไม่ได้ว่า สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอาจไม่ใช่เพียงการเปิดร้านขายของธรรมดา แต่กำลังสะท้อนการเปลี่ยนแปลงบางอย่างในธุรกิจค้าปลีกบ้านเราอย่างเงียบ ๆ

ในช่วงประมาณ 3–5 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะหลังสถานการณ์โควิด-19 เริ่มคลี่คลาย เราจะเริ่มเห็นร้านค้าสินค้าจีนเกิดขึ้นมากขึ้นในหลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ และเมืองท่องเที่ยว จากเดิมที่เป็นเพียงร้านเล็ก ๆ สำหรับชุมชนชาวจีน ปัจจุบันหลายแห่งเริ่มขยับขยายกลายเป็นซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดย่อมที่จำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคนำเข้าจากจีนแทบทั้งหมด ตั้งแต่ขนมขบเคี้ยว เครื่องดื่ม ชา น้ำอัดลม บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ซอสหมาล่า ไปจนถึงอาหารพร้อมรับประทานและวัตถุดิบสำหรับทำหม้อไฟ

ช่วงแรก ร้านลักษณะนี้มักจะตั้งอยู่ตามย่านที่มีชาวจีนอาศัยอยู่จำนวนมาก เช่นย่านห้วยขวาง รัชดาภิเษก พระราม 9 หรือเยาวราช แต่ระยะหลังเริ่มเห็นการขยายตัวไปยังจังหวัดท่องเที่ยวอย่างเชียงใหม่ ภูเก็ต และพัทยา

ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีทั้งนักท่องเที่ยวจีนและชาวจีนที่พำนักระยะยาวเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง หลายร้านไม่ได้เป็นเพียงร้านขายของชำธรรมดา แต่จัดร้านให้มีลักษณะคล้าย “ไลฟ์สไตล์สโตร์” ที่รวมทั้งขนม เครื่องดื่ม วัตถุดิบอาหารจีน สินค้ากระแสไวรัล รวมถึงเครื่องใช้ในบ้านไว้ในที่เดียว ทำให้บรรยากาศดูทันสมัยและดึงดูดคนรุ่นใหม่ไม่น้อย

ที่น่าสนใจคือ จากเดิมที่ร้านเหล่านี้มักเปิดอยู่ตามอาคารพาณิชย์หรือห้องแถวเล็ก ๆ ปัจจุบันเริ่มมีบางแบรนด์ขยับเข้าไปเช่าพื้นที่ในศูนย์การค้าและคอมมูนิตี้มอลล์มากขึ้น สินค้าภายในร้านส่วนใหญ่เป็นสินค้านำเข้าจากจีนแทบทั้งหมด หลายอย่างเป็นของที่กำลังเป็นกระแสในโลกออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นขนมรสจัดแบบเสฉวน ตีนไก่ดอง ลูกอมจีน เครื่องดื่มผลไม้ หรือวัตถุดิบสำหรับทำหม้อไฟและอาหารจีนแบบต้นตำรับ

อีกจุดหนึ่งที่ทำให้ร้านเหล่านี้ได้รับความสนใจไม่น้อยก็คือเรื่องของราคา สินค้าหลายอย่างเริ่มต้นเพียงหลักสิบบาทไปจนถึงหลักร้อยบาท ซึ่งถือว่าไม่แพงนักเมื่อเทียบกับสินค้านำเข้าจากบางประเทศ ประกอบกับจีนเป็นประเทศที่มีกำลังการผลิตขนาดใหญ่ และมีระบบซัพพลายเชนที่แข็งแรง ทำให้สามารถผลิตสินค้าในปริมาณมากและมีต้นทุนต่ำกว่า ส่งผลให้สินค้าใหม่ ๆ สามารถเข้าสู่ตลาดได้รวดเร็ว

ในช่วงหลัง กระแสวัฒนธรรมจีนก็มีอิทธิพลกับผู้บริโภคไทยมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นซีรีส์จีน อาหารจีน ชานมจีน หรือเมนูยอดนิยมอย่างหมาล่าและหม้อไฟ หลายคนที่เคยเห็นอาหารหรือขนมจากจีนผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์อย่าง TikTok หรือแพลตฟอร์มโซเชียลของจีน เมื่อเห็นว่าสามารถหาซื้อได้จริงในไทย ก็ยิ่งทำให้ร้านเหล่านี้กลายเป็นจุดหมายของทั้งวัยรุ่น คนทำคอนเทนต์ และคนที่อยากลองสินค้าใหม่ ๆ

อย่างไรก็ตาม การเติบโตที่รวดเร็วของร้านค้าประเภทนี้ก็ทำให้เกิดความกังวลในบางด้านเช่นกัน โดยเฉพาะเรื่องมาตรฐานสินค้าและการแสดงฉลากภาษาไทย เพราะที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่รัฐเคยตรวจพบสินค้านำเข้าบางส่วนที่ไม่มีฉลากภาษาไทยหรือไม่แสดงข้อมูลตามกฎหมาย ทำให้ต้องมีการตรวจสอบและยึดสินค้าในบางร้าน เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคให้ได้รับสินค้าที่ปลอดภัยและได้มาตรฐาน

อีกเรื่องหนึ่งที่น่าจับตามองก็คือการแข่งขันในตลาดค้าปลีกของไทย เพราะก่อนหน้านี้ตลาดบ้านเราเคยเจอกับกระแสสินค้าญี่ปุ่นและเกาหลีมาแล้ว แต่การเข้ามาของซูเปอร์มาร์เก็ตจีนมีลักษณะที่แตกต่างอยู่ไม่น้อย

เนื่องจากจีนมีจุดแข็งด้านการผลิตขนาดใหญ่ ต้นทุนต่ำ และสามารถนำสินค้าใหม่เข้าสู่ตลาดได้อย่างรวดเร็ว จึงอาจทำให้ร้านค้าปลีกขนาดเล็ก ร้านโชห่วย หรือร้านขายสินค้านำเข้าบางประเภทต้องเผชิญกับการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่าปรากฏการณ์ซูเปอร์มาร์เก็ตจีนในไทยนั้นสะท้อนให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างชัดเจน คนรุ่นใหม่เปิดรับวัฒนธรรมต่างประเทศมากขึ้น โดยเฉพาะผ่านโลกออนไลน์ เมื่อเห็นอะไรแปลกใหม่ก็มักอยากลอง

และเมื่อสินค้าจีนในปัจจุบันมีการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ทันสมัย ดูน่าสนใจ และมีราคาที่เข้าถึงได้ง่าย จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่กระแสสินค้าจากจีนจะได้รับความนิยมมากขึ้น

แต่ในอีกด้านหนึ่ง สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันก็คือเรื่องของมาตรฐานสินค้าและกติกาทางการค้า หากการนำเข้าสินค้าทุกอย่างเป็นไปตามกฎหมาย มีการแสดงฉลากที่ชัดเจน และผ่านการตรวจสอบด้านความปลอดภัยอย่างเหมาะสม การแข่งขันก็อาจกลายเป็นแรงผลักดันให้ตลาดค้าปลีกไทยพัฒนาตัวเองมากขึ้น

สุดท้ายแล้ว ปรากฏการณ์นี้อาจไม่ใช่เรื่องดีหรือร้ายเพียงด้านเดียว แต่เป็นอีกหนึ่งสัญญาณว่าธุรกิจค้าปลีกกำลังเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย และผู้ประกอบการไทยเองก็คงต้องปรับตัวให้ทันกับโลกการค้าที่หมุนเร็วขึ้นทุกวัน

แหล่งที่มาของข้อมูล :

The Nation Thailand – Chinese supermarkets expand in Thailand on low prices and viral buzz

Khaosod English – Chinese supermarkets pop up across Bangkok and Chiang Mai

The Nation Thailand – Huai Khwang emerging as Bangkok’s second Chinatown