จากนักธุรกิจผู้ทรงอิทธิพล สู่ผู้ต้องหาคดีสแกมเมอร์โลก — บทพิสูจน์ว่าอำนาจ เงิน และยศศักดิ์ ไม่อาจอยู่เหนือความจริง

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้มีโอกาสอ่านข่าวหนึ่งจากการรายงานของบีบีซี อาย (BBC Eye) ทีมข่าวสืบสวนของบีบีซี ซึ่งข่าวดังกล่าวรายงานว่า

ทางการกัมพูชาได้จับกุมตัว กวง ลี นักธุรกิจชาวกัมพูชาวัย 50 ปี ผู้ซึ่งเคยปรากฏชื่อในรายงานการสืบสวนของบีบีซี อาย เกี่ยวกับขบวนการหลอกลวงออนไลน์ หรือที่รู้จักกันในชื่อ “หลอกเชือดหมู” (Pig Butchering Scam) การจับกุมดังกล่าวถือเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการกวาดล้างองค์กรฉ้อโกงออนไลน์ ซึ่งสร้างความเสียหายเป็นวงกว้างทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก

ศาลกรุงพนมเปญมีคำสั่งให้ควบคุมตัวกวง ลี เมื่อวันที่ 15 มกราคมที่ผ่านมา ระหว่างรอการดำเนินคดีในหลายข้อหา อาทิ การจ้างงานผิดกฎหมายเพื่อแสวงหาประโยชน์ ฉ้อโกงร้ายแรง การมีส่วนร่วมในองค์กรอาชญากรรม และการฟอกเงิน ซึ่งเชื่อมโยงกับข้อกล่าวหาการกระทำความผิดในกัมพูชาและพื้นที่อื่น ๆ มาตั้งแต่ปี 2019

ชื่อของกวง ลี ถูกกล่าวถึงอย่างชัดเจนในสารคดีสืบสวนเรื่อง The Pig Butchering Romance Scam ซึ่งเผยแพร่เมื่อเดือนมีนาคม 2023 โดยบีบีซี อาย สารคดีดังกล่าวเปิดโปงข้อกล่าวหาการค้ามนุษย์และการฉ้อโกงภายในฐานปฏิบัติการสแกมเมอร์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่กลุ่มอาคารชื่อ “หวง เล่อ” ในเมืองชายฝั่งสีหนุวิลล์ ซึ่งเป็นทรัพย์สินของกวง ลี

สารคดีติดตามชีวิตของชายชาวจีนรายหนึ่งซึ่งใช้ชื่อสมมติว่า “ตีตี” ผู้เดินทางออกจากบ้านเกิดหลังได้รับการสัญญาว่าจะได้งานที่มีค่าตอบแทนสูง ทว่ากลับถูกค้ามนุษย์ไปยังประเทศกัมพูชา และถูกบังคับให้ทำงานหลอกลวงออนไลน์ภายในอาคารปิดอย่างเข้มงวด ตีตีให้ข้อมูลว่าเขาถูกบังคับให้ทำงานตั้งแต่เวลา 20.00 น. ถึง 08.00 น. ของวันถัดไป ต้องมุ่งเป้าไปที่เหยื่อในยุโรปและสหรัฐอเมริกา และไม่ได้รับอนุญาตให้ออกจากอาคารแต่อย่างใด

เขายังลักลอบบันทึกภาพภายในสถานที่ดังกล่าว ส่งต่อให้บีบีซีและองค์กรต่อต้านการหลอกลวงระดับนานาชาติ พร้อมเล่าว่าเคยเห็นแรงงานรายอื่นถูกทำร้ายร่างกายอย่างรุนแรงหลังทำยอดไม่ได้ตามที่ถูกกำหนด ในวิดีโอหนึ่ง ตีตีระบุว่าเขาถูกสั่งให้ “หลอกลวงต่อไปตราบเท่าที่ยังมีชีวิตอยู่” ซึ่งสะท้อนสภาพความเป็นอยู่ที่ไม่ต่างจากการถูกจองจำ

ในที่สุด เมื่อสิ้นหวังและไร้ทางเลือก ตีตีตัดสินใจกระโดดหนีจากชั้นสาม ก่อนจะได้รับการช่วยเหลือและเข้าพักในเซฟเฮาส์ที่กรุงพนมเปญ จากนั้นจึงเดินทางกลับประเทศจีน ปัจจุบันเขาทำงานอยู่ในโรงงานแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของจีน สามปีผ่านไป ชีวิตเขายังดำเนินต่อได้ แต่บาดแผลทางใจจากประสบการณ์ครั้งนั้นยังคงติดตัว

สารคดีดังกล่าวยังนำเสนอกรณีของแรงงานอีกคนหนึ่งคือ หมี่ ลี่จุ้น ซึ่งป่วยหนักขณะถูกควบคุมตัวอยู่ภายในอาคารเดียวกัน ก่อนจะถูกนำไปทิ้งไว้ข้างถนนและเสียชีวิตจากอวัยวะล้มเหลวในเวลาต่อมา บีบีซีได้รับวิดีโอที่บันทึกช่วงสุดท้ายของชีวิตเขา ภาพที่สะท้อนต้นทุนแท้จริงของอาชญากรรมออนไลน์ ซึ่งไม่ได้จบลงเพียงตัวเลขในบัญชีธนาคาร

รายงานของบีบีซีระบุว่า กวง ลี เป็นเจ้าของอาณาจักรธุรกิจขนาดใหญ่ ครอบคลุมทั้งอสังหาริมทรัพย์ กาสิโน โรงแรม และบริษัทรับเหมาก่อสร้าง เขาเคยได้รับบรรดาศักดิ์ “ออกญา” และต่อมาได้รับตำแหน่ง “เนี๊ยะออกญา” ซึ่งถือเป็นเกียรติยศระดับสูงสุดของกัมพูชา อีกทั้งยังเคยปรากฏภาพเคียงข้างเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐในหลายโอกาส

ก่อนหน้านี้ ทางการกัมพูชาเคยออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาของบีบีซี โดยยืนยันว่าไม่พบการบังคับคุมขังหรือทรมาน และระบุว่าสารคดีไม่ได้สะท้อนความพยายามของรัฐในการปราบปรามการค้ามนุษย์ อย่างไรก็ตาม การจับกุมในครั้งนี้ถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนท่าที ภายใต้แรงกดดันจากนานาชาติที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

องค์การสหประชาชาติประเมินว่า มีผู้คนหลายแสนคนถูกค้ามนุษย์ไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยหลายกรณีมีปลายทางอยู่ที่ประเทศกัมพูชา ก่อนจะถูกบังคับให้ทำงานหลอกลวงออนไลน์ภายใต้สภาพแวดล้อมอันเลวร้าย รัฐบาลหลายประเทศ รวมถึงไทย เมียนมา และจีน ต่างเร่งปราบปรามเครือข่ายเหล่านี้อย่างจริงจัง ทั้งในมิติการเงิน การฟอกเงิน และบัญชีม้า

การจับกุมกวง ลี จึงไม่ใช่เพียงข่าวอาชญากรรมอีกคดีหนึ่ง หากแต่เป็นบททดสอบสำคัญว่า ในยุคที่โลกเชื่อมถึงกันด้วยเทคโนโลยี อำนาจ เงินทุน และยศศักดิ์ จะยังสามารถปกป้องผู้กระทำผิดได้อีกหรือไม่ เมื่อความจริงถูกเปิดเผยต่อสายตาสาธารณชนทั่วโลก

ที่มาของข้อมูล: นาตาเลีย จัว

Role: BBC Eye – ทีมข่าวสืบสวนของบีบีซี