5 เครื่องครัวต้องห้าม! ห้ามใช้น้ำยาล้างจานล้างโดยเด็ดขาด ผู้เชี่ยวชาญเตือน เสี่ยงวัสดุเสื่อม-สารเคมีปนเปื้อนอาหาร

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความด้านการดูแลเครื่องครัวจากเว็บไซต์ต่างประเทศหลายสำนัก ก่อนจะพบว่า พฤติกรรมที่คนไทยจำนวนไม่น้อยทำเป็นเรื่องปกติ อาจกำลังทำลายเครื่องครัวโดยไม่รู้ตัว และที่สำคัญอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว

โดยเฉพาะการใช้น้ำยาล้างจานกับเครื่องครัวทุกชนิดอย่างเหมารวม ทั้งที่ในความเป็นจริง เครื่องครัวบางประเภท “ไม่ควร” และ “ไม่เหมาะสมอย่างยิ่ง” ที่จะทำความสะอาดด้วยน้ำยาล้างจานทั่วไป เนื่องจากอาจเร่งการเสื่อมสภาพของวัสดุ ทำให้เกิดการปนเปื้อนของสารเคมี และลดอายุการใช้งานลงอย่างน่าเสียดาย

ผู้เขียนจึงขอสรุป 5 เครื่องครัวสำคัญที่ควรหลีกเลี่ยงการใช้น้ำยาล้างจาน พร้อมแนวทางดูแลที่ถูกต้อง ดังต่อไปนี้

1. กระทะเหล็กหล่อ (Cast Iron) 

กระทะเหล็กหล่อเป็นเครื่องครัวที่มีคุณค่าและทนทาน หากใช้อย่างถูกวิธีจะสามารถใช้งานได้นานหลายสิบปี เนื่องจากมีชั้นเคลือบธรรมชาติจากน้ำมัน หรือที่เรียกว่า Seasoning ซึ่งช่วยป้องกันสนิมและทำให้อาหารไม่ติดกระทะ

อย่างไรก็ตาม น้ำยาล้างจานจะเข้าไป ชะล้างชั้นเคลือบดังกล่าวออกโดยไม่รู้ตัว ส่งผลให้กระทะขึ้นสนิมง่าย อาหารติดกระทะมากขึ้น และต้องเริ่มกระบวนการเคลือบใหม่ทั้งหมด

แนวทางที่เหมาะสม:

ล้างด้วยน้ำเปล่า ใช้แปรงหรือฟองน้ำนุ่ม ๆ ขัดเศษอาหาร เช็ดให้แห้งทันที และทาน้ำมันบาง ๆ หลังใช้งานทุกครั้ง

2. เขียงไม้

เขียงไม้เป็นวัสดุธรรมชาติที่มีคุณสมบัติดูดซึมน้ำและสารต่าง ๆ ได้ดี การใช้น้ำยาล้างจานเป็นประจำอาจทำให้ สารเคมีซึมเข้าเนื้อไม้ กลิ่นติดเขียง และเสี่ยงปนเปื้อนสู่อาหารโดยไม่รู้ตัว

โดยเฉพาะในครัวเรือนที่ใช้เขียงเดียวสำหรับหั่นอาหารสดและอาหารปรุงสุก ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงมากขึ้น

แนวทางที่เหมาะสม:

ใช้น้ำร้อนผสมเกลือหรือเบกกิ้งโซดา ขัดเบา ๆ แล้วผึ่งให้แห้งสนิทในที่อากาศถ่ายเท

3. มีดคุณภาพสูง หรือมีดญี่ปุ่น

มีดคุณภาพดี โดยเฉพาะมีดญี่ปุ่น ผลิตจากเหล็กที่ต้องการการดูแลเฉพาะ น้ำยาล้างจานบางชนิดมีฤทธิ์กัดกร่อน อาจทำให้ ใบมีดหมองเร็ว ความคมลดลง และด้ามมีดเสื่อม แตก หรือหลวมก่อนเวลาอันควร

หลายกรณีพบว่ามีดราคาแพงเสื่อมสภาพเร็ว เพียงเพราะล้างผิดวิธี

แนวทางที่เหมาะสม:

ล้างด้วยน้ำเปล่าหรือสบู่อ่อน ๆ เช็ดให้แห้งทันที และหลีกเลี่ยงการแช่น้ำเป็นเวลานาน

4. ภาชนะอะลูมิเนียม 

อะลูมิเนียมเป็นวัสดุที่ไม่ถูกกับสารเคมีแรง การใช้น้ำยาล้างจานอาจทำให้ ผิวหมอง ดำ เกิดคราบขาว และเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ

แม้จะยังใช้งานได้ แต่รูปลักษณ์และความปลอดภัยอาจลดลงโดยไม่รู้ตัว

แนวทางที่เหมาะสม:

ใช้น้ำอุ่นผสมเบกกิ้งโซดาหรือมะนาว ล้างเบา ๆ โดยไม่ต้องขัดแรง

5. เครื่องครัวเคลือบผิวพิเศษ

ไม่ว่าจะเป็นกระทะเทฟลอน หม้อเคลือบเซรามิก หรือภาชนะเคลือบสี น้ำยาล้างจานที่มีความแรงสูงอาจทำให้ ชั้นเคลือบเสื่อม หลุดลอก ผิวด้าน และเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของสารเคลือบลงสู่อาหาร

ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามอย่างยิ่ง

แนวทางที่เหมาะสม:

ใช้น้ำยาสูตรอ่อน หรือน้ำอุ่นร่วมกับฟองน้ำนุ่ม ๆ เท่านั้น และหลีกเลี่ยงการขัดถูอย่างรุนแรง

บทสรุป

แม้น้ำยาล้างจานจะเป็นของใช้ประจำครัวที่ขาดไม่ได้ แต่การใช้อย่างไม่เหมาะสมอาจก่อให้เกิดผลเสียมากกว่าผลดี การรู้จักเลือกวิธีทำความสะอาดให้เหมาะกับเครื่องครัวแต่ละประเภท ไม่เพียงช่วยยืดอายุการใช้งาน แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของคนในครอบครัวอีกด้วย

เรื่องใกล้ตัวเช่นนี้ หากรู้ก่อน ย่อมดีกว่าแก้ไขเมื่อสายเกินไป