เรื่องที่น่าอนาถใจในกัมพูชา กำลังเป็นประเด็นระหว่างคนกัมพูชาที่อยู่ในประเทศ และนอกประเทศ

เอาจริง ๆ นะ เรื่องนี้มันอ่านแล้วหน่วงมาก ไม่ใช่หน่วงเพราะการเมืองอย่างเดียว แต่หน่วงเพราะมันเป็นเรื่องของ “คนจริง ๆ”

มีผู้หญิงคนหนึ่ง โพสต์เฟซบุ๊กหลังเห็นภาพจากเพจโซเชียลฝั่งไทย เป็นภาพการเคลื่อนย้ายศพทหารไทยที่สมรภูมิบ้านหนองจาน ภาพนั้นไม่ได้เซ็นเซอร์หน้า ไม่ได้เบลออะไรเลย เหมือนแค่ภาพข่าวธรรมดา ๆ สำหรับคนที่เลื่อนผ่าน แต่สำหรับเธอ มันไม่ธรรมดาเลย เพราะเธอจำหน้าได้ทันที นั่นคือพ่อของเธอเอง

ลองคิดดูสิ อยู่ดี ๆ เห็นหน้าพ่อในสภาพแบบนั้น ผ่านหน้าจอมือถือ โดยไม่มีใครเตือน ไม่มีใครอธิบาย ไม่มีพิธี ไม่มีคำว่า “ขอแสดงความเสียใจ” มันเหมือนโลกหยุดไปชั่วขณะ เธอโพสต์ไว้อาลัย โพสต์สาปแช่ง โพสต์ด้วยความเจ็บปวดแบบที่ใครก็เข้าใจได้ และแน่นอน เรื่องมันไม่เงียบ ภาพถูกแชร์เป็นหมื่น คอมเมนต์เป็นพัน คนพูดถึงกันทั้งสองฝั่ง

แต่สิ่งที่ทำให้หลายคนอึ้งจริง ๆ คือ สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น

ทางการกัมพูชา โดยรัฐบาลฮุนเซน ออกมาโพสต์เฟซบุ๊กว่า ภาพดังกล่าวเป็นภาพ AI ขอให้ประชาชนอย่าเชื่อ และเตือนว่าคนที่เผยแพร่อาจถูกดำเนินคดี

แค่นั้นเลย ไม่มีคำว่าเสียใจ ไม่มีการพูดถึงความสูญเสีย ไม่มีช่องให้ตรวจสอบ ไม่มีการบอกว่า “เราจะพิสูจน์ให้เห็น” มีแค่ประโยคสั้น ๆ ว่า “เป็น AI” แล้วก็ปิดประตูใส่หน้าความรู้สึกของคนเป็นลูก

จากตรงนั้น เรื่องมันก็ไม่ใช่แค่ภาพจริงหรือภาพปลอมอีกต่อไป มันกลายเป็นประเด็นถกเถียงในสังคมกัมพูชาทันที หลายคนเริ่มรู้สึกว่า ทุกอย่างที่รัฐไม่อยากยอมรับ ถูกโยนให้ AI หมด ศพก็ AI ความสูญเสียก็ AI ความผิดพลาดก็ AI

คนกัมพูชาที่อยู่ต่างประเทศออกมาวิจารณ์แรงกว่าคนในประเทศ บอกตรง ๆ ว่ามันคือการปัดความรับผิดชอบ ไม่ยอมรับว่ามีทหารตาย ไม่ยอมรับว่ามีคนสูญหาย และไม่ให้เกียรติคนที่เสียชีวิตด้วยซ้ำ

มันเจ็บตรงนี้แหละ ไม่ว่าในทางเทคนิค ภาพนั้นจะพิสูจน์ออกมาว่าเป็นอะไร แต่การที่รัฐเลือกจะพูดว่า “อย่าเชื่อ เป็น AI” โดยไม่พูดถึงศพ ไม่พูดถึงครอบครัว ไม่พูดถึงความเป็นมนุษย์เลย มันทำให้คนรู้สึกว่า คนตายกลายเป็นแค่ปัญหาทางการเมืองไปแล้ว

ในยุคนี้ AI มีจริง ปลอมได้จริง อันนี้ไม่มีใครเถียง แต่พอ AI ถูกใช้เป็นคำเดียวจบ เพื่อปิดทุกคำถาม มันเลยย้อนกลับมาทำลายความน่าเชื่อถือของรัฐเอง

สุดท้ายแล้ว เรื่องนี้มันไม่ใช่แค่สงครามข้อมูลข่าวสารระหว่างประเทศ แต่มันคือภาพสะท้อนว่า ถ้าความจริงไม่ถูกพูดอย่างตรงไปตรงมา ต่อให้บอกว่าเป็น AI คนก็จะไม่เชื่ออยู่ดี เพราะสิ่งที่หายไป ไม่ใช่ภาพ แต่คือความรับผิดชอบ และความเห็นใจในฐานะมนุษย์ด้วยกัน