ไทย “สถาปนา” กษัตริย์เขมรองค์สุดท้าย แต่ผู้สวมมงกุฎกลับไม่ใช่ชาวสยาม

วันนี้ดิฉันได้ไปอ่านบทความประวัติศาสตร์เรื่องหนึ่ง เห็นว่าน่าสนใจดี จึงอยากจะนำมาเล่าแบ่งปันให้ทุกท่านได้อ่านกันค่ะ

เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาในอดีต ซึ่งเราทราบกันดีว่า เขมรเคยเป็นประเทศราชของสยามมานับร้อยปี ฝ่ายไทยก็ให้ความอุปถัมภ์ดูแลเจ้านายเขมรอย่างใกล้ชิด ไม่ต่างจากลูกหลานในครอบครัวเดียวกัน เวลามีการสถาปนากษัตริย์เขมรองค์ใหม่ ก็ถือเป็นหน้าที่ของสยามที่จะเป็นผู้ประกอบพระราชพิธีให้อย่างสมพระเกียรติ

แต่สิ่งที่ดิฉันเพิ่งทราบจากบทความนี้ก็คือ เมื่อถึงรัชสมัยของสมเด็จพระนโรดม กษัตริย์กัมพูชา ฝ่ายที่สวมมงกุฎในพิธีราชาภิเษกกลับไม่ใช่ชาวสยาม แต่เป็นตัวแทนจากฝรั่งเศส ซึ่งเป็นผู้เข้ามามีอิทธิพลในดินแดนอินโดจีนช่วงนั้น

ตามหลักฐานเล่าว่า ฝ่ายไทยส่งพระยามนตรีสุริยวงศ์ พร้อมเครื่องราชกกุธภัณฑ์ไปยังเมืองอุดงมีชัยตามธรรมเนียม แต่เมื่อถึงพิธีจริง ๆ กลับเป็น ท่านเดมูแลง ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ของฝรั่งเศส ที่เป็นผู้สวมมงกุฎให้พระนโรดมด้วยตัวเอง ฝ่ายสยามมีบทบาทเพียงแค่นำเครื่องราชาภิเษกไปส่งเท่านั้น

เมื่อนำมาพิจารณาแล้ว ก็อาจตีความได้ว่า การสถาปนากษัตริย์เขมรโดยสยามอย่างเต็มรูปแบบครั้งสุดท้าย คือสมัยรัชกาลที่ 3 ที่สถาปนานักองค์ด้วงเป็นสมเด็จพระหริรักษ์รามาธิบดี หลังจากนั้นอิทธิพลของฝรั่งเศสก็ค่อย ๆ เข้ามามีบทบาทเหนือกัมพูชาแทน

อ่านแล้วรู้สึกสะท้อนใจไม่น้อยนะคะว่า การเมืองระหว่างประเทศและผลประโยชน์มหาอำนาจ สามารถเปลี่ยนชะตาของบ้านเมืองได้มากเพียงใด เรื่องนี้จึงนับว่าเป็นอีกหนึ่งเกร็ดประวัติศาสตร์ที่ควรค่าแก่การศึกษาและจดจำค่ะ