แถลงการณ์พรรคสามัญชน เรื่องคัดค้านการประกาศใช้อำนาจตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉิน

แถลงการณ์พรรคสามัญชน เรื่อง

"การคัดค้านการประกาศใช้อำนาจตาม พ.ร.ก.การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ.2548 และสนับสนุนมาตรการการหยุดทำงาน การห้ามการเดินทาง เพื่อหยุดการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ที่มีมาตรการช่วยเหลือคนทำงานที่ได้รับผลกระทบที่ชัดเจน"


จากการที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติให้ ประกาศใช้ พ.ร.ก.การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ.2548 (พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ) เพื่อแก้ไขวิกฤตการแพร่กระจายของไวรัส COVID-19 มีผลตั้งแต่วันที่ 26 มี.ค.นี้

พรรคสามัญชนมีความเห็นว่า การประกาศใช้ พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ เป็นกฎหมายที่มุ่งเน้นความมั่นคงของรัฐ ปกป้องการบริหารของรัฐโดยอภิสิทธิ์ปลอดพ้นความผิด (impunity) และมีแนวโน้มที่จะอนุญาตให้รัฐบาลใช้อำนาจเกินขอบเขต นำไปสู่การจำกัดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ขณะเดียวกันก็จะไม่สามารถจัดการสถานการณ์ฉุกเฉินทางสาธารณสุขกรณีการระบาดของเชื้อไวรัสโควิทด-19 ครั้งนี้ได้ เนื่องจากโครงสร้างการใช้อำนาจตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ ที่ไม่ได้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เกี่ยวกับ โรคระบาดและความปลอดภัยในชีวิตประชาชน

โดยมีเหตุผลต่อไปนี้

1. ใน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ ไม่ได้มีการพิจารณาสถานการณ์ฉุกเฉินทางสาธารสุขมาก่อน ไม่ได้พิจารณาถึงความเป็นไปได้ถึงโรคระบาดอันเป็นภัยคุกคามแบบใหม่ จึงไม่ได้รวมไว้ในการนิยาม “สถานการณ์ฉุกเฉิน” (ดูมาตรา ๔)
2. ในโครงสร้างของคณะกรรมการที่จะใช้อำนาจตามกฎหมายนี้ (มาตรา ๖) ไม่ได้มีตัวแทนจากกระทรวงสาธารณสุข ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญหลักโดยตรง ขณะที่มีคณะกรรมการที่มาจากหน่วยงานความมั่นคง เป็นส่วนใหญ่ กระทรวงกลาโหม กระทรวงมหาดไทย กระทรวงยุติธรรม กระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ผู้บัญชาการเหล่าทัพ
3. อนุญาตใช้อำนาจของนายกรัฐมนตรีและเจ้าหน้าที่รัฐ ออกข้อกำหนดที่เป็นการละเมิดต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชนได้อย่างกว้างขวาง และไม่ต้องรับผิดชอบต่อคำสั่งนั้น ๆ (ดูมาตรา 9, มาตรา 11)
4. สามารถควบคุมตัวบุคคลที่ต้องสงสัยไว้ได้ไม่เกินเจ็ดวัน (ดูมาตรา 12) ถ้าผู้ใดฝ่าฝืนข้อกําหนด ประกาศ หรือคําสั่งต้องระวางโทษจําคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ
5. ยกเว้นความรับผิดตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง และกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ดูมาตรา 16)
6. ยกเว้นความรับผิดของพนักงานเจ้าหน้าที่และผู้มีอำนาจหน้าที่ เช่นเดียวกับพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชกำหนดนี้ ไม่ต้องรับผิดทั้งทางแพ่ง ทางอาญา หรือทางวินัย (ดูมาตรา 17)

พรรคสามัญชนตระหนักถึงความจำเป็น ในการออกมาตรการการดำเนินการเพื่อแก้ไขสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิ-19 โดยสามารถใช้มาตราการอื่นได้ต่อไปนี้

1. การประกาศให้คณะรัฐมนตรีประชุมกรณีพิเศษในทุกวัน เพื่อพิจารณาสถานการณ์ และอนุมัติมาตรการที่จำเป็นในการป้องกันและควบคุมสถานการณ์ฉุกเฉินทางสาธารณสุขจากการแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโควิด-19 โดยใช้มติคณะรัฐมนตรีได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. นายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรีต้องขยายการมีส่วนร่วมในการทำงานร่วมกันมากขึ้นดังต่อไปนี้
(2.1) เพิ่มการมีส่วนร่วมจากตัวแทนหน่วยงานระดับกรม ผู้ว่าราชการจังหวัด และตัวแทนองค์กรชำนาญการระหว่างประเทศ เช่น องค์กรอนามัยโลก องค์กรเพื่อโยกย้ายถิ่นสากล องค์การแรงงานสากล องค์กรทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ เข้าร่วมในการประชุมกับคณะรัฐมนตรี เพื่อประเมินสถานการณ์และกำหนดแนวทางการทำงานในแต่ละวัน ซึ่งจะทำให้การประเมินสถานการณ์และผลกระทบทำได้อย่างรอบด้านที่สุด รวมถึงหน่วยงานปฏิบัติการในระดับกรมและจังหวัด ก็ได้รับทราบแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนได้อย่างรวดเร็ว
(2.2) เปิดเผยข้อมูลข่าวสารทั้งหมดที่หน่วยงานรัฐมีอยู่ในมือ ทรัพยากร ความสามารถในการผลิต การกระจายทรัพยากร บุคคลและหน่วยงานที่รับผิดชอบหลักในแต่เรื่อง แต่ละพื้นที่ที่ชัดเจน ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการระบาด เพื่อให้ประชาชนได้เตรียมตัวรับสถานการณ์การระบาดของเชื้อไวรัสในปัจจุบัน การห้ามการเสนอข่าว การจำหน่าย ทำให้แพร่หลายซึ่งหนังสือหรือสื่ออื่นใด ที่อาจทำให้ประชาชนเกิดความหวาดกลัวหรือเกิดความไม่สงบตาม พรก.ฉุกเฉินฯ จึงไม่ได้จะช่วยให้ประชาชนรับมือได้ทันต่อสถานการณ์ในปัจจุบัน

3. นายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีต้องเร่งมาตราการที่จำเป็นและชัดเจนโดยเร็วที่สุด
(3.1) ประกาศโครงสร้างในการทำงานที่ชัดเจน เปิดเผยขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของตนเองและบุคคลากร กำหนดมาตรการคุ้มครองควบคุม ขอบเขตอำนาจของเจ้าหน้าที่ สัญลักษณ์ของเจ้าหน้าที่ที่จะใช้แสดงตนในการใช้อำนาจควบคุมที่ชัดเจน เพื่อง่ายต่อการสร้างความเข้าใจให้กับประชาชน
(3.2) ประกาศแผนการช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบและการกระจายความช่วยเหลือสิ่งของที่จำเป็นในชีวิตประจำวันระหว่างการสั่งหยุดงาน ห้ามออกจากบ้าน ห้ามการเดินทาง
(3.3) การประกาศช่องทางการสื่อสารที่มีประสิทธิเพียงพอในการให้ข้อมูล ตอบคำถามและให้คำแนะนำกับประชาชน ทั้งการเข้าถึงการตรวจและรักษาโรค การช่วยเหลือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอื่นๆ
(3.4) ประกาศแผนการเตรียมความพร้อมด้านสาธารณสุข การจัดตั้งสถานที่กักตัวเพื่อสังเกตุอาการ การจัดตั้งโรงพยาบาลสนาม ความสามารถรองรับในปัจจุบัน เป้าหมายที่จะเพิ่ม ในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมลฑลเท่าไหร่ และต่างจังหวัดเท่าไหร่
(3.5) ประกาศแผนการผลิต การสำรองและการขนส่งอาหารสิ่งของบริโภคที่จำเป็นในการดำรงชีวิต และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จำเป็นต่อการทำงานของหน่วยงานสาธารณสุขในสถานการณ์ฉุกเฉินทางสาธารณสุข
(3.6) ประกาศหยุดการทำงาน ห้ามการเดินทาง ห้ามออกจากบ้านในพื้นที่ที่กำหนด ภายในระยะเวลา 3 อาทิตย์ ทันทีเมื่อเตรียมความพร้อมมาตรการช่วยเหลือเรียบร้อย โดยใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558

พรรคสามัญชนเชื่อมั่นในศักยภาพและความสามารถของผู้คนในสังคมไทย ที่จะผ่านเหตุการณ์สถานการณ์ฉุกเฉินทางสาธารณสุข จากการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ในปัจจุบัน ที่โลกและสังคมไทยยังไม่เคยมีประสบการณ์มาก่อน ด้วยความสูญเสียน้อยที่สุด

รัฐบาลจึงจำเป็นที่ต้องตระหนักถึงบทบาทของตนที่เปลี่ยนไป จากการใช้อำนาจปกครองผู้คน เป็นการประสานความร่วมมือของทุกส่วนในสังคม สนับสนุนศักยภาพของสังคมในการนำไปพร้อมกันได้ บนพื้นฐานของข้อมูลสถานการณ์ที่เท่ากัน