ทรัมป์ประกาศไม่โจมตีอิหร่านก่อนเลือกตั้ง แต่ปมฮอร์มุซ-นิวเคลียร์ยังไร้ข้อยุติ

โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ประกาศเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2569 ตามเวลาสหรัฐฯ ว่าจะไม่เปิดฉากโจมตีอิหร่านครั้งใหม่ก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมในวันที่ 3 พฤศจิกายน แม้การเจรจาระหว่างสองประเทศยังคงติดขัด โดยเฉพาะประเด็นการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซและโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ขณะที่รัฐบาลเตหะรานยืนยันไม่ยอมละทิ้งสิทธิในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม

ตามรายงานของ South China Morning Post ซึ่งเผยแพร่ข่าวจาก Bloomberg ทรัมป์โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม ยืนยันว่า สหรัฐฯ จะไม่โจมตีอิหร่านก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมในวันที่ 3 พฤศจิกายนอย่างแน่นอน

คำประกาศดังกล่าวถือเป็นการเชื่อมโยงประเด็นความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ เข้ากับการเมืองภายในประเทศอย่างชัดเจน โดยมีขึ้นหลังนิตยสาร The Atlantic รายงานว่า ทรัมป์กำลังพิจารณาปฏิบัติการโจมตีอิหร่านก่อนการเลือกตั้ง และทำเนียบขาวได้ขอให้กระทรวงกลาโหมเตรียมทางเลือกสำหรับปฏิบัติการทางทหารไว้ล่วงหน้า

ก่อนหน้านี้ ในการให้สัมภาษณ์กับนิตยสาร Time เมื่อต้นเดือนตุลาคม ทรัมป์เคยระบุว่าสหรัฐฯ อาจเพิ่มปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่านหลังการเลือกตั้งกลางเทอม

ทรัมป์ยังเคยกล่าวว่า อิหร่านกำลังรอดูผลการเลือกตั้งของพรรครีพับลิกัน อย่างไรก็ตาม เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เขากลับปฏิเสธว่าผลการเลือกตั้งจะมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเกี่ยวกับสงครามกับอิหร่าน โดยยืนยันว่าไม่ได้ให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งเมื่อต้องพิจารณาเรื่องดังกล่าว

เจรจาสหรัฐฯ-อิหร่านยังติดขัด ปมช่องแคบฮอร์มุซไม่คลี่คลาย

แม้ทรัมป์จะระบุว่าการหารือกับอิหร่านกำลังดำเนินไปอย่างมีประสิทธิผล แต่เขาไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดที่ชัดเจนเกี่ยวกับความคืบหน้าของการเจรจา

ข้อขัดแย้งสำคัญยังคงอยู่ที่การควบคุม ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์สำหรับการขนส่งพลังงานของโลก โดยก่อนเกิดสงคราม มีน้ำมันประมาณหนึ่งในห้าของปริมาณการใช้ทั่วโลกขนส่งผ่านเส้นทางดังกล่าว

ทรัมป์ยืนยันเพิ่มเติมว่า มาตรการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ ซึ่งมุ่งกดดันการส่งออกน้ำมันของอิหร่านจะยังคงดำเนินต่อไป แม้จะประกาศระงับแผนการโจมตีครั้งใหม่ก่อนการเลือกตั้งก็ตาม

ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ และอิหร่านได้หารือผ่านตัวกลางในช่วงการประชุมสหประชาชาติเมื่อเดือนกันยายน แต่ทรัมป์ปฏิเสธข้อเสนอของฝ่ายอิหร่านที่เกี่ยวข้องกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

ความขัดแย้งระหว่างสองประเทศจึงยังไม่มีข้อยุติ แม้จะมีการแลกเปลี่ยนข้อเสนอทางการทูต โดยรัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านระบุเมื่อวันที่ 8 ตุลาคมว่า เตหะรานคาดว่าจะตอบข้อเสนอของสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการภายในไม่กี่วัน

ที่ผ่านมา ทรัมป์กล่าวหลายครั้งว่าการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านมีความคืบหน้า แต่ยังไม่มีข้อตกลงถาวรที่สามารถยุติความขัดแย้งได้ ขณะเดียวกัน เขายังส่งสัญญาณถึงความเป็นไปได้ที่จะเพิ่มปฏิบัติการทางทหารต่อเตหะรานในอนาคต

อิหร่านยืนยันไม่ยอมทิ้งโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม

ขณะเดียวกัน สื่อรัฐบาลอิหร่านรายงานเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม โดยอ้างคำกล่าวของ โมฮัมหมัด เอสลามี หัวหน้าองค์การพลังงานปรมาณูแห่งอิหร่าน ว่าอิหร่านจะไม่ละทิ้งการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม และจะไม่ยอมส่งมอบยูเรเนียมเสริมสมรรถนะทั้งหมดที่อยู่ในความครอบครอง

ท่าทีดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากสหรัฐฯ เรียกร้องให้อิหร่านลดขีดความสามารถในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งเป็นหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญของการเจรจาเพื่อยุติความขัดแย้ง

เอสลามียังปฏิเสธคำขู่ของสหรัฐฯ ที่อาจโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ของอิหร่านอีกครั้ง โดยมองว่าเป็นท่าทีเดิมที่ไม่ได้มีแนวทางใหม่ในการแก้ปัญหา

เขายืนยันว่า การเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเป็นกระบวนการสำคัญสำหรับการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์ และอิหร่านจะไม่ละทิ้งกิจกรรมดังกล่าว เพราะมองว่าอุตสาหกรรมนิวเคลียร์เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ยูเรเนียม 60% ยังเป็นประเด็นกังวลของชาติตะวันตก

อิสราเอล สหรัฐอเมริกา และประเทศตะวันตกหลายแห่งแสดงความกังวลมาอย่างต่อเนื่องว่า อิหร่านอาจพัฒนาโครงการนิวเคลียร์ไปสู่การผลิตอาวุธ

หนึ่งในประเด็นสำคัญคือ ก่อนการโจมตีโรงงานนิวเคลียร์เมื่อเดือนมิถุนายน 2568 อิหร่านเคยเสริมสมรรถนะยูเรเนียมสูงถึงระดับ 60% ซึ่งสูงกว่าระดับที่ใช้ทั่วไปในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์พลเรือน และเข้าใกล้ระดับประมาณ 90% ที่ถือเป็นยูเรเนียมเกรดอาวุธ

อย่างไรก็ตาม การมีครอบครองยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงไม่ได้หมายความว่าอิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์แล้ว โดยสถานะของโครงการและปริมาณวัสดุนิวเคลียร์ที่เหลืออยู่ยังเป็นประเด็นที่ต้องตรวจสอบ

อิหร่านปฏิเสธมาโดยตลอดว่ามีความตั้งใจพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และเคยส่งสัญญาณว่าอาจยอมเจือจางยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงเพื่อลดระดับความเข้มข้นของวัสดุนิวเคลียร์ แต่ยังคงยืนยันสิทธิในการใช้พลังงานนิวเคลียร์เพื่อวัตถุประสงค์ทางพลเรือน

แม้คำประกาศของทรัมป์จะช่วยลดความกังวลเกี่ยวกับการโจมตีครั้งใหม่ในช่วงก่อนเลือกตั้ง แต่ไม่ได้หมายความว่าความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านจะสิ้นสุดลง

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อจากนี้จึงไม่ใช่เพียงว่าสหรัฐฯ จะกลับมาใช้กำลังทหารหลังวันที่ 3 พฤศจิกายนหรือไม่ แต่ยังรวมถึงความคืบหน้าของการเจรจาเรื่องช่องแคบฮอร์มุซ มาตรการปิดล้อมทางทะเล และเงื่อนไขเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ ซึ่งล้วนมีผลต่อเสถียรภาพในตะวันออกกลางและตลาดพลังงานโลก