"ท็อปกัน" ทลายโกดังของไร้ มอก. 5 หมื่นชิ้น เตรียมขายออนไลน์

วันที่ 30 ตุลาคม 2569 ชุดปฏิบัติการพิเศษ “ท็อปกัน” สนธิกำลังกับสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) บุกโกดังสินค้าออนไลน์ย่านบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ ริมถนนบางนา-ตราด กิโลเมตรที่ 26 พื้นที่ประมาณ 28 ไร่ มีโกดังขนาดใหญ่ 3 หลัง เปิดเป็นคลังสินค้าแบบฟูลฟิลเมนต์ คือรับฝากสินค้า บรรจุหีบห่อ และจัดส่งถึงลูกค้าให้กับผู้ประกอบการที่ขายของผ่านช่องทางออนไลน์ ผลการตรวจค้นพบสินค้ากลุ่มมาตรฐานบังคับที่ไม่มีเครื่องหมาย มอก. และไม่มี QR Code ที่ถูกต้องตามกฎหมาย รวมกว่า 50,000 ชิ้น มูลค่ากว่า 15 ล้านบาท เจ้าหน้าที่จึงตรวจยึดและอายัดของกลางทั้งหมดไว้ดำเนินคดี พร้อมขยายผลหาต้นตอผู้นำเข้า ประเด็นที่คนซื้อออนไลน์ต้องรู้ต่อจากข่าวนี้คือ ของพวกนี้ไม่ได้วางขายตามตลาดนัดอย่างเดียว แต่กำลังจะถูกส่งถึงบ้านผ่านร้านออนไลน์ทั่วไป และวิธีป้องกันตัวทำได้ก่อนกดจ่าย ไม่ต้องรอให้เจ้าหน้าที่บุกถึงจะรู้

ของที่ยึดคืออะไร ทำไมถึงอันตราย

ของกลางที่ยึดได้มีทั้งเครื่องนวดไฟฟ้า เครื่องม้วนผม ของเล่นเด็ก ภาชนะพลาสติกสำหรับบรรจุอาหาร จุกนมยางสำหรับทารก และหมวกกันน็อก ทั้งหมดอยู่ในกลุ่มสินค้าที่ สมอ. กำหนดให้เป็นมาตรฐานบังคับ ปัจจุบันมีสินค้าควบคุม 153 รายการ สินค้ากลุ่มนี้กฎหมายบังคับว่าผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายต้องได้รับใบอนุญาตและติดเครื่องหมาย มอก. ไว้ทุกหน่วยก่อนวางขาย เพราะถ้าไม่ได้มาตรฐานจะเกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินได้โดยตรง ตัวอย่างที่ สมอ. ย้ำบ่อยคือของเล่นเด็กที่ไม่ได้มาตรฐานอาจมีสารเคมีหรือโลหะหนักตกค้าง ชิ้นส่วนอาจหลุดเข้าคอเด็กหรือมีความแหลมคม ส่วนหมวกกันน็อกที่ไม่ได้มาตรฐานก็ป้องกันศีรษะได้ไม่จริงตอนเกิดอุบัติเหตุ และเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ได้มาตรฐานก็เสี่ยงไฟรั่วหรือไฟไหม้ ของเหล่านี้อันตรายตรงที่หน้าตาเหมือนของปกติทุกอย่าง ดูจากรูปในร้านออนไลน์อย่างเดียวแยกไม่ออก

เช็ก 3 จุดก่อนจ่าย

จุดแรก ดูเครื่องหมายให้ครบองค์ประกอบ เครื่องหมาย มอก. แบบบังคับจะมีวงกลมล้อมรอบ และต้องมีข้อความ “มอก.” ตามด้วยเลขรหัสมาตรฐานกับปีที่ประกาศใช้ เช่น มอก. 2432-2555 พร้อมชื่อผู้รับใบอนุญาตหรือชื่อโรงงานผู้ผลิตกำกับอยู่ใกล้ๆ ถ้าเจอสินค้าที่มีแต่โลโก้ ไม่มีเลขกำกับ หรือไม่มีชื่อผู้ผลิต ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นเครื่องหมายปลอมหรือสินค้าที่ไม่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง ตรงนี้สำคัญที่สุด เพราะของปลอมก็แปะตราได้ การดูแค่ตราอย่างเดียวจึงไม่พอ

จุดที่สอง สแกน QR Code บนสินค้า สินค้าที่ได้รับอนุญาตจะมี QR Code ที่สแกนแล้วเชื่อมไปถึงข้อมูลผู้ได้รับใบอนุญาต ช่วยยืนยันแหล่งที่มาได้ ถ้าสินค้าไม่มี QR Code หรือสแกนแล้วข้อมูลไม่ตรงกับสินค้าที่ถืออยู่ อย่าซื้อ

จุดที่สาม เอาเลขไปค้นในระบบของ สมอ. ที่เว็บไซต์ tisi.go.th ในหัวข้อระบบสืบค้นข้อมูลใบอนุญาตมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ค้นได้จากเลขที่ใบอนุญาต เลขที่ มอก. หรือชื่อผู้ประกอบการ ถ้าค้นแล้วเจอรายละเอียดใบอนุญาตตรงกับสินค้าและผู้ผลิต ก็มั่นใจได้ระดับหนึ่ง ถ้าค้นไม่เจอเลย ให้ถือว่าสินค้านั้นยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าได้รับอนุญาต อย่าเสี่ยงซื้อเพียงเพราะราคาถูก

มอก. ไม่ได้มีแบบเดียว และไม่ใช่ทุกอย่างต้องมีตรา

เครื่องหมาย มอก. แบ่งเป็นแบบบังคับกับแบบสมัครใจ แบบบังคับคือกฎหมายกำหนดว่าสินค้ากลุ่มนั้นต้องเป็นไปตามมาตรฐานและติดเครื่องหมายทุกหน่วยก่อนขาย เช่น สายไฟฟ้า ผงซักฟอก ท่อพีวีซี เหล็ก หมวกกันน็อก และของเล่นเด็ก ส่วนแบบสมัครใจคือผู้ผลิตยื่นขอเครื่องหมายเองเพื่อรับรองคุณภาพ เช่น ผลิตภัณฑ์อาหารบางประเภท วัสดุก่อสร้าง และวัสดุสำนักงาน ดังนั้นสินค้าที่ไม่มีตรา มอก. ไม่ได้แปลว่าเป็นของเถื่อนเสมอไป ถ้าสินค้านั้นไม่ได้อยู่ในกลุ่มมาตรฐานบังคับ อย่าเหมาว่าของไม่มีตราเท่ากับของผิดกฎหมาย แต่ถ้าสินค้าอยู่ในกลุ่มบังคับแล้วไม่มีตรา นั่นคือสัญญาณอันตรายทันที

ซื้อไปแล้วทำยังไง และผู้ขายโดนโทษแค่ไหน

ถ้าซื้อสินค้ากลุ่มบังคับมาแล้วพบว่าไม่มีเครื่องหมาย มอก. หรือสแกน QR ไม่ได้ ให้หยุดใช้สินค้านั้นก่อน โดยเฉพาะของเล่นเด็กและเครื่องใช้ไฟฟ้า เก็บหลักฐานการสั่งซื้อและรูปสินค้าไว้ แล้วแจ้งเบาะแสไปยัง สมอ. เพื่อให้ตรวจสอบร้านและต้นทางต่อไป อย่าปล่อยผ่านเพียงเพราะสินค้ายังใช้ได้อยู่ เพราะอันตรายของสินค้าไม่ได้มาตรฐานมักไม่แสดงออกทันที ส่วนโทษของผู้ขายตามพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ฐานจำหน่ายสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนผู้นำเข้าโดยไม่ได้รับอนุญาตโทษหนักกว่า คือจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และตอนนี้ สมอ. ยังมีระบบ AI ชื่อ “มอก.วอทช์” ที่สแกนและตรวจจับ URL ร้านที่ขายสินค้าไม่ได้มาตรฐานบนแพลตฟอร์มออนไลน์และโซเชียลมีเดีย ทำให้เจ้าหน้าที่กำหนดเป้าหมายเข้าตรวจสอบได้เร็วขึ้น ร้านที่ขายของเถื่อนจึงซ่อนตัวได้ยากกว่าเดิม แต่ก็ยังต้องอาศัยผู้ซื้อช่วยเช็กที่ตัวสินค้าด้วย เพราะโกดังที่โดนบุกครั้งนี้เป็นฟูลฟิลเมนต์ที่ส่งของให้หลายร้าน ซื้อจากร้านที่ดูน่าเชื่อถือก็ยังเสี่ยงถ้าต้นทางเป็นของเถื่อน

สรุปสั้นๆ

ก่อนกดสั่งซื้อสินค้ากลุ่มเสี่ยงทุกครั้ง โดยเฉพาะของเล่นเด็ก เครื่องใช้ไฟฟ้า และหมวกกันน็อก ให้เช็ก 3 จุดนี้ให้ครบ คือดูตราให้มีเลขและชื่อผู้รับใบอนุญาต สแกน QR เทียบข้อมูล และเอาเลขไปค้นในระบบของ สมอ. ถ้าจุดไหนไม่ผ่าน อย่าจ่ายเพียงเพราะราคาถูกกว่าปกติ เพราะของที่ยึดได้กว่า 50,000 ชิ้นครั้งนี้กำลังจะบอกเราว่า ของไร้ มอก. ไม่ได้อยู่ไกลตัว แต่อยู่ในตะกร้าสินค้าออนไลน์ของใครหลายคนแล้ว