ตุรกีบล็อกเว็บไซต์ดัง อ้าง “โฆษณาชวนเชื่อ LGBTQ+” เกิดอะไรขึ้นกับเสรีภาพบนโลกออนไลน์ ?

เมื่อเว็บไซต์ข่าวถูกสั่งบล็อก เพราะถูกกล่าวหาว่ามีเนื้อหาเกี่ยวกับ LGBTQ+ มากถึง 118 รายการเข้าข่าย “โฆษณาชวนเชื่อ” คำถามที่ตามมาจึงไม่ใช่เพียงเรื่อง LGBTQ+ เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับเสรีภาพของสื่อ และการแสดงความคิดเห็นบนโลกออนไลน์ด้วย

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในประเทศตุรกีในช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 และกลายเป็นประเด็นที่สื่อต่างประเทศจับตามอง

▪️เกิดอะไรขึ้นกับเว็บไซต์ T24 ?

T24 เป็นเว็บไซต์ข่าวอิสระของตุรกีที่ดำเนินงานด้านสื่อมานานกว่า 17 ปี

เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2569 เว็บไซต์ T24 และบัญชี X ของเว็บไซต์ถูกสั่งระงับการเข้าถึง หลังศาลตุรกีมีคำสั่งจากกรณีที่เจ้าหน้าที่กล่าวหาว่าเว็บไซต์เผยแพร่เนื้อหาที่เข้าข่าย “LGBT Propaganda”

ข้อมูลจาก T24 ระบุว่า มีเนื้อหาจำนวน 118 รายการ ถูกนำมาใช้เป็นเหตุผลประกอบการดำเนินการดังกล่าว โดยเนื้อหาเหล่านี้เกี่ยวข้องกับ LGBTQ+ ในหลายลักษณะ ทั้งข่าว สิทธิ การเลือกปฏิบัติ และเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน LGBTQ+ 

ทางการตุรกีอ้างกฎหมาย และเหตุผลด้านการคุ้มครองสังคม และครอบครัว ขณะที่ T24 ระบุว่า กำลังดำเนินการทางกฎหมายเพื่อคัดค้านคำสั่งดังกล่าว

▪️คำว่า “โฆษณาชวนเชื่อ LGBTQ+” หมายถึงอะไร ?

ประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างมากคือ เส้นแบ่งระหว่าง “การรายงานข่าวเกี่ยวกับ LGBTQ+” กับ “การเผยแพร่เนื้อหา เพื่อส่งเสริมหรือโฆษณาชวนเชื่อ” นั้นอยู่ตรงไหน ?

T24 และองค์กรด้านสิทธิเสรีภาพบางแห่งเห็นว่า เนื้อหาจำนวนหนึ่งเป็นการทำข่าวหรือรายงานประเด็นทางสังคม ไม่ได้หมายความว่าการนำเสนอข่าวนั้นเป็นการ “โฆษณาชวนเชื่อ”

Reuters รายงานว่า Yıldız Tar บรรณาธิการของ Kaos GL ซึ่งเป็นสื่อ LGBTQ+ ในตุรกี ปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว โดยระบุว่า เนื้อหาที่ถูกกล่าวถึงเป็นงานข่าวเกี่ยวกับสิทธิ LGBTQ+ อาชญากรรมจากความเกลียดชัง และผลกระทบจากเหตุการณ์แผ่นดินไหว เป็นต้น 

ดังนั้น สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรสรุปว่า “ศาลพิสูจน์แล้วว่า T24 ทำโฆษณาชวนเชื่อ” แต่ควรเขียนว่า ทางการตุรกีใช้ข้อกล่าวหาดังกล่าวเป็นเหตุผลในการดำเนินการ

▪️รัฐบาลตุรกีมองเรื่องนี้อย่างไร ?

รัฐบาลตุรกีมีนโยบายที่ให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องครอบครัว และการคุ้มครองเด็ก โดยในช่วงที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ได้ดำเนินมาตรการหลายอย่างที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหา LGBTQ+ รัฐบาลให้เหตุผลว่ามาตรการเหล่านี้มีเป้าหมาย เพื่อปกป้องเด็ก และโครงสร้างครอบครัว แต่ Human Rights Watch และองค์กรสิทธิมนุษยชนมองว่าการใช้มาตรการเหล่านี้กำลังส่งผลกระทบต่อสิทธิของ LGBTQ+ และเสรีภาพในการแสดงออก

Human Rights Watch รายงานว่า ช่วงเดือนกันยายน 2569 มีการบุกค้นองค์กรที่ทำงานด้านสิทธิ LGBTQ+ หลายแห่ง รวมถึงสถานที่ที่ให้การสนับสนุนผู้ติดเชื้อ HIV และมีผู้ถูกจับกุมจำนวนมาก

▪️เหตุใดเรื่องนี้จึงเกี่ยวข้องกับ “เสรีภาพบนอินเทอร์เน็ต” ?

เพราะเว็บไซต์ข่าวในยุคปัจจุบันไม่ได้เป็นเพียงสถานที่เก็บบทความ เว็บไซต์หนึ่งแห่งอาจมีทั้ง

• เว็บไซต์หลัก
• Facebook
• X
• YouTube
• Instagram
• Podcast
• ช่องทางเผยแพร่ข่าวอื่นๆ

หากรัฐสามารถจำกัดการเข้าถึงเว็บไซต์ และบัญชีโซเชียลพร้อมกันได้ ผลกระทบจึงไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับบทความใดบทความหนึ่ง แต่สามารถทำให้สื่อทั้งองค์กรเข้าถึงผู้ชมได้ยากขึ้น กรณี T24 จึงกลายเป็นตัวอย่างที่ทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า เมื่อรัฐต้องการควบคุมเนื้อหาที่มองว่าเป็นอันตราย เส้นแบ่งระหว่าง “การคุ้มครองสังคม” กับ “การจำกัดเสรีภาพในการรับรู้ข้อมูล” ควรอยู่ตรงไหน ?

▪️ไม่ใช่แค่เรื่อง LGBTQ+

เรื่องนี้จึงมีมิติที่กว้างกว่าประเด็น LGBTQ+ เพราะถ้าวันหนึ่งรัฐบาลประเทศใดสามารถกำหนดว่าเนื้อหาประเภทหนึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ควรถูกเผยแพร่ คำถามต่อไปคือ ใครเป็นผู้กำหนดว่าเนื้อหาใดเป็น “การให้ข้อมูล” และเนื้อหาใดเป็น “การชักจูง” ? ประเด็นดังกล่าวเป็นเรื่องสำคัญสำหรับวงการสื่อทั่วโลก โดยเฉพาะในยุคที่ข่าวสารไม่ได้ผ่านเฉพาะหนังสือพิมพ์หรือสถานีโทรทัศน์ แต่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ และโซเชียลมีเดียในเวลาไม่กี่วินาที

▪️T24 ทำอะไรต่อ ?

T24 ระบุว่า ได้ยื่นอุทธรณ์คำสั่งบล็อกเว็บไซต์ และยังรอผลการพิจารณา ล่าสุด T24 ระบุว่า การคัดค้านคำสั่งยังอยู่ระหว่างการพิจารณา และได้ยื่นคำร้องเพิ่มเติม เพื่อขอให้ศาลพิจารณาเรื่องดังกล่าวโดยเร็ว ดังนั้น สถานการณ์ยังไม่ถือว่าสิ้นสุด

▪️สิ่งที่เราควรจับตา

กรณีนี้มีอย่างน้อย 3 เรื่องที่น่าติดตาม :

1. ศาลตุรกีจะพิจารณาคำอุทธรณ์ของ T24 อย่างไร ?

2. การดำเนินมาตรการเกี่ยวกับเนื้อหา LGBTQ+ จะขยายไปยังสื่อหรือแพลตฟอร์มอื่นอีกหรือไม่ ?

3. ประเทศอื่นๆรวมถึงองค์กรระหว่างประเทศจะตอบสนองต่อเรื่องเสรีภาพสื่อ และสิทธิ LGBTQ+ อย่างไร ?

ท้ายที่สุดแล้ว คำถามสำคัญอาจไม่ได้มีเพียงว่า “T24 ผิดหรือไม่ ?” แต่ยังรวมถึงว่า ในโลกออนไลน์ ใครควรเป็นผู้ตัดสินว่าอะไรคือข่าว อะไรคือความคิดเห็น และอะไรคือ “โฆษณาชวนเชื่อ” ?