โลกยังมี 65 ประเทศที่กฎหมายเอาผิดความสัมพันธ์เพศเดียวกัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คำว่า “ประเทศที่ไม่ยอมรับ LGBTQ+” ฟังดูเหมือนเป็นคำตอบแบบใช่หรือไม่ใช่ แต่ความจริงกฎหมายของแต่ละประเทศซับซ้อนกว่านั้นมาก บางแห่งยังเอาผิดการมีเพศสัมพันธ์ระหว่างคนเพศเดียวกัน บางแห่งไม่ลงโทษเรื่องนี้แล้วแต่ไม่รับรองคู่ชีวิต ขณะที่บางประเทศจำกัดการรวมกลุ่ม การแสดงออก หรือการทำงานขององค์กรสิทธิ LGBTQ+.

ข้อมูลของ ILGA World ที่เผยแพร่ในปี 2026 ระบุว่า 65 ประเทศสมาชิกสหประชาชาติยังมีกฎหมายลงโทษการมีเพศสัมพันธ์โดยสมัครใจระหว่างคนเพศเดียวกัน ตัวเลขนี้ไม่ใช่จำนวนประเทศที่ “ไม่สนับสนุน” ทั้งหมด แต่คือกลุ่มที่ความสัมพันธ์ส่วนตัวอาจกลายเป็นคดีอาญาได้จริงตามตัวบทกฎหมาย

กฎหมายมักไม่ได้เขียนคำว่า LGBTQ+ ตรง ๆ

หลายประเทศใช้ถ้อยคำเก่าอย่าง “การกระทำผิดธรรมชาติ” หรือ “อนาจารร้ายแรง” ซึ่งมักมีรากมาจากกฎหมายยุคอาณานิคม แม้ตัวบทไม่ได้เอ่ยถึงคนทุกอัตลักษณ์ในชุมชน LGBTQ+ แต่ผลในทางปฏิบัติมักตกกับชายรักชายเป็นหลัก และบางพื้นที่ถูกตีความกว้างจนกระทบคนข้ามเพศหรือผู้ที่แสดงออกไม่ตรงตามเพศกำเนิดด้วย

สถานะกฎหมายจึงเปลี่ยนได้รวดเร็ว ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นามิเบียและโดมินิกายกเลิกการเอาผิดความสัมพันธ์เพศเดียวกัน แต่บูร์กินาฟาโซออกกฎหมายลงโทษขึ้นใหม่ในปี 2025 และตรินิแดดและโตเบโกกลับมามีบทลงโทษหลังคำตัดสินอุทธรณ์ในปีเดียวกัน การจำรายชื่อจากโพสต์เก่าเพียงโพสต์เดียวจึงเสี่ยงผิดพลาด

ไม่ผิดกฎหมาย ไม่ได้แปลว่าได้รับสิทธิเท่ากัน

อีกชั้นหนึ่งคือการรับรองชีวิตคู่และครอบครัว ประเทศจำนวนมากอาจไม่จับกุมคู่รักเพศเดียวกัน แต่ยังไม่ให้จดทะเบียนสมรส รับบุตรบุญธรรม ตัดสินใจรักษาพยาบาลแทนคู่ชีวิต หรือรับมรดกในฐานะครอบครัวได้ สิทธิเหล่านี้มีผลในวันที่ต้องเซ็นเอกสารหน้าโรงพยาบาล ติดต่อราชการ หรือจัดการชีวิตหลังคนรักเสียชีวิต ไม่ใช่แค่เรื่องพิธีแต่งงาน

ในบางรัฐ ความเสี่ยงขยับจากชีวิตส่วนตัวไปสู่พื้นที่สาธารณะด้วย ILGA World รายงานว่าอย่างน้อย 63 ประเทศสมาชิกสหประชาชาติมีกฎหมายหรือระเบียบที่จำกัดการแสดงออกเกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศ และอย่างน้อย 61 ประเทศสร้างอุปสรรคให้องค์กร LGBTQ+ จดทะเบียนหรือดำเนินงานได้อย่างเปิดเผย

คำว่า “ยอมรับ” จึงควรถามให้ชัดว่า หมายถึงไม่ติดคุก หรือหมายถึงมีสิทธิใช้ชีวิตอย่างเท่าเทียม เพราะสองอย่างนี้ต่างกันมาก และแม้ในประเทศที่กฎหมายก้าวหน้า การเลือกปฏิบัติในงาน ที่พัก หรือครอบครัวก็ยังอาจเกิดขึ้นได้

หากกำลังวางแผนท่องเที่ยว ทำงาน เรียนต่อ หรือย้ายประเทศ ควรตรวจข้อมูลล่าสุดจากฐานข้อมูลกฎหมายสิทธิมนุษยชนโดยตรง และดูทั้งกฎหมายระดับชาติ กฎหมายท้องถิ่น และแนวทางการบังคับใช้ในพื้นที่นั้น ๆ กฎหมายที่เขียนอยู่ในหนังสือกับความปลอดภัยในชีวิตจริง ไม่ได้เดินเร็วเท่ากันเสมอไป