J-10CE จีนขยายตลาดบุกเอเชียกลาง อุซเบกิสถานเปิดตัวอย่างน้อย 6 ลำ

อุซเบกิสถานเปิดตัวเครื่องบินขับไล่ J-10CE ที่ผลิตในจีนอย่างน้อย 6 ลำ นับเป็นการยืนยันว่าประเทศในเอเชียกลางแห่งนี้กลายเป็นผู้ใช้งานต่างชาติรายที่สองต่อจากปากีสถาน และสะท้อนว่าจีนกำลังรุกเข้าสู่ตลาดที่เคยพึ่งพาเครื่องบินรบของรัสเซียมาอย่างยาวนาน

ตามรายงานของ South China Morning Post เครื่องบินดังกล่าวปรากฏในวิดีโอที่เผยแพร่โดยสำนักงานประธานาธิบดีอุซเบกิสถานเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 เนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ 35 ปีการประกาศเอกราชของประเทศ

ก่อนหน้านี้มีรายงานว่าอุซเบกิสถานอาจสั่งซื้อ J-10CE จำนวน 24 ลำ แต่ทั้งจีนและอุซเบกิสถานยังไม่ได้ประกาศรายละเอียดของสัญญาอย่างเป็นทางการ จึงยังไม่สามารถยืนยันจำนวนที่สั่งซื้อทั้งหมด มูลค่าข้อตกลง หรือกำหนดการส่งมอบได้

ในวิดีโอปรากฏภาพเครื่องบินของกองทัพอากาศอุซเบกิสถานจอดบนทางวิ่ง บินเป็นขบวน และได้รับการต้อนรับด้วยซุ้มฉีดน้ำ หรือ “water salute” ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่ใช้ต้อนรับอากาศยานในวาระสำคัญ

จากตลาดรัสเซียสู่ทางเลือกใหม่จากจีน

การปรากฏตัวของ J-10CE ในอุซเบกิสถานมีความสำคัญมากกว่าขนาดของคำสั่งซื้อ เนื่องจากเอเชียกลางเป็นตลาดที่เคยอยู่ภายใต้อิทธิพลของอุตสาหกรรมการบินทหารรัสเซียมาเป็นเวลานาน

เบรนแดน มัลวานีย์ ผู้อำนวยการ China Aerospace Studies Institute หรือ CASI ซึ่งอยู่ภายใต้กองทัพอากาศสหรัฐฯ ให้ความเห็นว่า แม้อุซเบกิสถานจะเป็นตลาดขนาดค่อนข้างเล็ก แต่ประเด็นที่น่าสังเกตคือรัฐบาลทาชเคนต์เลือกเครื่องบินรบจากจีน แทนที่จะซื้อจากรัสเซีย ฝรั่งเศส หรือผู้ผลิตรายอื่น

เขามองว่าการขายครั้งนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นของความพยายาม “ขยายฐานลูกค้า” ของปักกิ่ง โดยมุ่งไปยังประเทศที่ไม่ได้ซื้อเครื่องบินรบจากสหรัฐฯ หรือผู้ผลิตรายใหญ่ในโลกตะวันตกเป็นหลัก

ปัจจัยในการตัดสินใจไม่ได้มีเพียงสมรรถนะของเครื่องบิน แต่ยังรวมถึงราคา ความพร้อมในการส่งมอบ เงื่อนไขทางการเงิน แพ็กเกจอาวุธ และข้อกำหนดทางการเมืองที่มาพร้อมกับข้อตกลง

J-10CE ต่างจากเครื่องบินส่งออกรุ่นเดิมอย่างไร

ในอดีต เครื่องบินรบส่งออกของจีนส่วนใหญ่เป็นรุ่นราคาประหยัด เช่น F-7 ซึ่งพัฒนาจาก J-7 และ JF-17 Thunder ที่จีนพัฒนาร่วมกับปากีสถาน โดย JF-17 ถูกส่งออกไปยังหลายประเทศ รวมถึงอาเซอร์ไบจาน ไนจีเรีย และเมียนมา

ส่วน J-10CE เป็นรุ่นส่งออกของ J-10C จัดอยู่ในกลุ่มเครื่องบินขับไล่อเนกประสงค์ยุค 4.5 และถือเป็นก้าวสำคัญของจีนในการเข้าสู่ตลาดเครื่องบินรบสมรรถนะสูง

ข้อมูลจาก Royal United Services Institute (RUSI) ระบุว่า กองทัพอากาศจีนมี J-10C ประจำการมากกว่า 300 ลำ เครื่องบินรุ่นนี้ติดตั้งเรดาร์แบบ Active Electronically Scanned Array หรือ AESA พร้อมระบบเชื่อมโยงข้อมูลและระบบอิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ สามารถทำภารกิจทั้งการรบทางอากาศและโจมตีเป้าหมายภาคพื้นดิน

อาวุธที่สามารถติดตั้งได้ประกอบด้วยขีปนาวุธอากาศสู่อากาศระยะใกล้ PL-10 และขีปนาวุธนำวิถีด้วยเรดาร์ PL-15E สำหรับการรบนอกระยะสายตา

อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบระยะยิงของขีปนาวุธแต่ละรุ่นจากข้อมูลสาธารณะควรทำอย่างระมัดระวัง เพราะระยะใช้งานจริงขึ้นอยู่กับระดับความสูง ความเร็ว ทิศทางของเป้าหมาย ระบบตรวจจับ และเงื่อนไขทางยุทธวิธี ไม่ได้ตัดสินจากตัวเลขระยะยิงสูงสุดเพียงอย่างเดียว

ผลการรบปี 2568 ช่วยเพิ่มความสนใจ

ชื่อของ J-10CE ได้รับความสนใจมากขึ้นหลังการปะทะระหว่างปากีสถานกับอินเดียในเดือนพฤษภาคม 2568 เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ให้ข้อมูลกับรอยเตอร์ว่า มีความเชื่อมั่นสูงว่าปากีสถานใช้เครื่องบิน J-10 ยิงขีปนาวุธอากาศสู่อากาศและทำลายเครื่องบินทหารอินเดียอย่างน้อย 2 ลำ โดยหนึ่งในนั้นเป็น Rafale ที่ผลิตในฝรั่งเศส

ปากีสถานเคยอ้างว่าสามารถยิงเครื่องบินอินเดียตกได้มากกว่านั้น ขณะที่อินเดียยอมรับว่ามีความสูญเสียบางส่วน แต่ปฏิเสธจำนวนตามที่ปากีสถานกล่าวอ้าง ดังนั้น ตัวเลขความสูญเสียทั้งหมดจึงยังเป็นประเด็นที่แต่ละฝ่ายให้ข้อมูลไม่ตรงกัน

ผู้เชี่ยวชาญเตือนด้วยว่า เหตุการณ์ดังกล่าวไม่อาจใช้สรุปว่าเครื่องบินรุ่นหนึ่งเหนือกว่าอีกรุ่นหนึ่งโดยลำพัง เพราะผลการรบยังขึ้นอยู่กับข่าวกรอง ระบบเตือนภัยล่วงหน้า การเชื่อมโยงข้อมูล ยุทธวิธี และการรับรู้สถานการณ์ของนักบิน

ถึงกระนั้น ผลงานที่มีรายงานจากการรบจริงก็กลายเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้หลายประเทศสนใจ J-10CE มากขึ้น โดยบังกลาเทศยืนยันว่ากำลังเตรียมร่างข้อตกลงเบื้องต้นเพื่อเข้าสู่การเจรจากับจีน แต่จำนวนเครื่องบิน ราคา และกรอบเวลาส่งมอบยังไม่ได้ข้อยุติ

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่าอินโดนีเซีย อิหร่าน และอียิปต์เคยแสดงความสนใจในเครื่องบินรุ่นนี้ แม้ความสนใจจะยังไม่เท่ากับการลงนามสัญญาซื้อขายก็ตาม

การเปิดตัว J-10CE ของอุซเบกิสถานจึงไม่ได้เป็นเพียงข่าวการจัดหาเครื่องบินรบครั้งใหม่ แต่ยังเป็นสัญญาณว่าจีนกำลังขยับจากผู้ส่งออกเครื่องบินราคาประหยัด ไปสู่การแข่งขันในตลาดอากาศยานรบระดับสูง โดยอาศัยทั้งราคา เทคโนโลยี ความพร้อมในการส่งมอบ และข้อจำกัดที่คู่แข่งบางรายกำลังเผชิญ

สำหรับอุซเบกิสถาน การเลือก J-10CE ยังสะท้อนการกระจายแหล่งจัดหาอาวุธออกจากรัสเซีย และอาจบ่งชี้ถึงทิศทางใหม่ของความสัมพันธ์ด้านกลาโหมในเอเชียกลาง ซึ่งต้องติดตามต่อไปเมื่อรายละเอียดสัญญาและจำนวนเครื่องบินทั้งหมดได้รับการเปิดเผยอย่างเป็นทางการ