เปิดสาเหตุน้ำท่วมใหญ่เนปาล–ทิเบต ธารน้ำแข็งถล่มก่อนมวลน้ำทะลัก

กลายเป็นภัยพิบัติครั้งใหญ่ที่สร้างความสูญเสียอย่างหนัก หลังเกิดน้ำท่วมฉับพลันบริเวณชายแดนเนปาลกับเขตปกครองตนเองทิเบตของจีน เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 มวลน้ำที่ปะปนด้วยโคลน หิน และเศษซากไหลทะลักลงมาตามหุบเขา กวาดบ้านเรือน รถยนต์ ถนน และสะพานเสียหายเป็นวงกว้าง

ข้อมูลที่สำนักข่าว AP รายงานล่าสุดเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม ระบุว่า ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มเป็นอย่างน้อย 168 ราย ขณะที่ผู้สูญหายในเนปาลและทิเบตรวมกันมากกว่า 1,300 คน อย่างไรก็ตาม ตัวเลขยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ เนื่องจากการค้นหาและตรวจสอบรายชื่อยังดำเนินอยู่

พื้นที่ได้รับผลกระทบครอบคลุมเขตราซูวาของเนปาลและเขตจี่หรง หรือ Gyirong ฝั่งทิเบต โดยเฉพาะบริเวณแม่น้ำ Lhende Khola ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำ Bhotekoshi ก่อนที่น้ำจะไหลลงสู่แม่น้ำ Trishuli

ธารน้ำแข็งและหินถล่ม จุดเริ่มต้นของมวลน้ำมหาศาล

ผู้เชี่ยวชาญจากศูนย์ระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนาภูเขาแบบบูรณาการ หรือ ICIMOD ประเมินว่า เหตุการณ์เริ่มจากมวลน้ำแข็งและหินจากธารน้ำแข็งพังถล่มลงมาปิดกั้นแม่น้ำ Lhende Khola จนเกิดเป็นเขื่อนธรรมชาติชั่วคราว

เมื่อน้ำสะสมอยู่ด้านหลังสิ่งกีดขวางและมีแรงดันเพิ่มขึ้น เขื่อนธรรมชาติจึงพังลงอย่างฉับพลัน ปลดปล่อยมวลน้ำ โคลน หิน และตะกอนจำนวนมหาศาลให้ไหลลงสู่พื้นที่ด้านล่างด้วยความเร็วและความรุนแรง

ข้อมูลการตรวจวัดระบุว่า ระดับน้ำในแม่น้ำ Trishuli บางจุดเพิ่มขึ้นถึงประมาณ 9 เมตรภายในเวลาเพียงครึ่งชั่วโมง สะท้อนว่าผู้คนในพื้นที่มีเวลาหนีจากกระแสน้ำน้อยมาก

สัญญาณที่ตรวจพบไม่ใช่แผ่นดินไหว

ในช่วงแรก สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ หรือ USGS รายงานสัญญาณคล้ายแผ่นดินไหวขนาด 4.4 ใกล้พื้นที่ชายแดน จึงเกิดข้อสงสัยว่าแผ่นดินไหวอาจเป็นสาเหตุของภัยพิบัติ

อย่างไรก็ตาม หลังวิเคราะห์ข้อมูลจากสถานีตรวจวัด คลื่นไหวสะเทือนระยะยาว และภาพถ่ายดาวเทียมเพิ่มเติม USGS ระบุว่าสัญญาณดังกล่าวเกิดจากการพังถล่มของธารน้ำแข็งและมวลเศษหิน ไม่ใช่แผ่นดินไหวตามธรรมชาติ

ผู้สูญหายจำนวนมากเป็นนักท่องเที่ยวและผู้แสวงบุญ

ผู้สูญหายมีทั้งชาวเนปาล เจ้าหน้าที่ คนงาน นักท่องเที่ยวต่างชาติ และผู้แสวงบุญที่เดินทางไปยังเขาไกรลาสในทิเบต เส้นทางดังกล่าวมีผู้เดินทางจากหลายประเทศและอยู่ในพื้นที่ภูเขาสูงซึ่งได้รับผลกระทบจากน้ำหลากโดยตรง

กระแสน้ำยังทำลายสะพาน ถนน โครงการไฟฟ้าพลังน้ำ และระบบสื่อสารหลายแห่ง ส่งผลให้การเข้าถึงชุมชนประสบภัยเป็นไปอย่างยากลำบาก บางพื้นที่ยังมีความเสี่ยงจากดินถล่ม โคลนถล่ม และการแตกของแหล่งน้ำที่ถูกกีดขวางเพิ่มเติม

เจ้าหน้าที่ของเนปาลและจีนยังคงเร่งค้นหาผู้สูญหาย อพยพประชาชน และนำความช่วยเหลือเข้าสู่พื้นที่ ท่ามกลางภูมิประเทศสูงชันและโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก

ตามรายงานของ ศูนย์ปฏิบัติการธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี จุดเกิดเหตุอยู่บริเวณหุบเขาแม่น้ำ Bhote Koshi และ Lhende River ซึ่งเป็นพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างเขตราซูวา ประเทศเนปาล กับเขตจี่หรง ฝั่งทิเบตของจีน

เบื้องต้นพบว่าเหตุการณ์ไม่ได้เกิดจากน้ำหลากเพียงอย่างเดียว แต่มีจุดเริ่มต้นจาก หิมะและก้อนหินขนาดใหญ่บนภูเขาพังถล่มลงมาปิดกั้นลำน้ำ Lhende River จนเกิดเป็นเขื่อนธรรมชาติชั่วคราว ก่อนที่มวลน้ำจะสะสมและเพิ่มแรงดันขึ้นเรื่อย ๆ

เมื่อเขื่อนธรรมชาติดังกล่าวไม่สามารถรับแรงดันของน้ำได้ จึงเกิดการพังทลายอย่างฉับพลัน ส่งผลให้มวลน้ำจำนวนมหาศาลที่ปะปนไปด้วยดิน หิน และตะกอน พุ่งทะลักลงสู่พื้นที่ด้านล่างด้วยความรุนแรง กลายเป็นน้ำท่วมฉับพลันและดินถล่มซ้ำเติมสถานการณ์

ขณะที่ สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) เคยตรวจพบสัญญาณแรงสั่นสะเทือนขนาด 4.4 ในช่วงแรก จนทำให้เกิดข้อสงสัยว่าอาจมีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นในพื้นที่ แต่หลังจากนำข้อมูลจากสถานีตรวจวัดและภาพถ่ายดาวเทียมมาวิเคราะห์เพิ่มเติม พบว่าแรงสั่นสะเทือนดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องกับ มวลดิน หิมะ และเศษหินจำนวนมหาศาลที่พังถล่มลงจากภูเขา มากกว่าจะเป็นแผ่นดินไหวตามธรรมชาติ

เหตุการณ์ครั้งนี้ยังสร้างความสูญเสียต่อนักท่องเที่ยวและผู้เดินทางในพื้นที่ โดยมีรายงานว่าผู้ประสบภัยส่วนหนึ่งเป็น นักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางตามเส้นทางแสวงบุญไกรลาส-มานัสโรวาร์ (Kailash-Mansarovar) ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญในแถบเทือกเขาหิมาลัย

ขณะนี้เจ้าหน้าที่ทั้งสองฝั่งยังคงเร่งค้นหาและช่วยเหลือผู้สูญหาย ท่ามกลางสภาพพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก และยังมีความเสี่ยงจากดินถล่มและน้ำหลากเพิ่มเติม ทำให้การเข้าถึงพื้นที่ประสบภัยเป็นไปด้วยความยากลำบาก