Merck–Moderna เผยผลระยะ 3 วัคซีน mRNA เฉพาะบุคคล ลดการกลับซ้ำเมลาโนมา

บริษัท Merck & Co. และ Moderna เปิดเผยความก้าวหน้าครั้งสำคัญของการพัฒนาวัคซีนรักษามะเร็งแบบเฉพาะบุคคล หลังผลวิเคราะห์ระหว่างทางของการทดลองระยะที่ 3 พบว่า การใช้วัคซีน mRNA ร่วมกับยาภูมิคุ้มกันบำบัด Keytruda สามารถลดความเสี่ยงที่มะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมาจะกลับมาเป็นซ้ำหรือแพร่กระจาย เมื่อเทียบกับการใช้ Keytruda เพียงอย่างเดียว

ผลดังกล่าวถือเป็นก้าวสำคัญของการนำเทคโนโลยี mRNA มาใช้รักษามะเร็ง และทำให้แพทย์มีความหวังว่าแนวทางแบบเดียวกันนี้อาจนำไปใช้กับเนื้องอกชนิดอื่น ๆ ได้ในอนาคต

วัคซีนมะเร็งเฉพาะบุคคลมีแนวคิดแตกต่างจากการรักษามะเร็งแบบดั้งเดิม โดยนักวิจัยจะวิเคราะห์ลักษณะการกลายพันธุ์ของเนื้องอกในผู้ป่วยแต่ละราย แล้วออกแบบ mRNA เพื่อฝึกระบบภูมิคุ้มกันให้จดจำและมุ่งเป้าไปยังลักษณะเฉพาะของเซลล์มะเร็งของผู้ป่วยคนนั้น

ผลิตภัณฑ์ที่ Merck และ Moderna กำลังพัฒนาใช้ชื่อว่า intismeran autogene หรือ V940/mRNA-4157 เป็นการรักษาแบบ individualized neoantigen therapy ซึ่งออกแบบขึ้นจากข้อมูลการกลายพันธุ์ของเนื้องอกของผู้ป่วยแต่ละคน

เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2026 ทั้งสองบริษัทประกาศผลวิเคราะห์ระหว่างทางจากการทดลอง INTerpath-001 ระยะที่ 3 ซึ่งมีผู้ป่วยเมลาโนมาความเสี่ยงสูงระยะ IIB-IV หลังได้รับการผ่าตัดเอาเนื้องอกออกแล้วจำนวน 1,137 ราย

ผู้เข้าร่วมได้รับ intismeran autogene ร่วมกับ Keytruda (pembrolizumab) หรือได้รับ Keytruda เพียงอย่างเดียว ผลเบื้องต้นพบว่าการรักษาแบบผสมบรรลุเป้าหมายหลักด้านระยะเวลาที่โรคไม่กลับมาเป็นซ้ำ และบรรลุเป้าหมายสำคัญด้านการป้องกันการแพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างออกไป โดยไม่พบสัญญาณด้านความปลอดภัยใหม่จากการทดลอง

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือ บริษัททั้งสองยังไม่ได้เปิดเผยตัวเลขผลการทดลองระยะที่ 3 ฉบับเต็ม เช่น ขนาดของการลดความเสี่ยงอย่างละเอียด และยังไม่มีผลสรุปว่าแนวทางดังกล่าวช่วยให้ผู้ป่วยมีชีวิตยืนยาวขึ้นหรือไม่ เพราะการศึกษายังคงติดตามผลด้าน overall survival ต่อไป

ก่อนหน้านี้ การทดลองระยะที่ 2b ซึ่งติดตามผู้ป่วยเป็นเวลาประมาณ 5 ปี พบว่าการใช้ intismeran autogene ร่วมกับ Keytruda ลดความเสี่ยงของการกลับมาเป็นซ้ำหรือเสียชีวิต 49% และลดความเสี่ยงของการแพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างออกไปหรือเสียชีวิต 59% เมื่อเทียบกับ Keytruda เพียงอย่างเดียว แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลจาก การทดลองระยะที่ 2b ไม่ใช่ผลระยะที่ 3 ที่ประกาศล่าสุด

ดร. ไรอัน ซัลลิแวน ผู้อำนวยการศูนย์มะเร็งผิวหนังแห่ง Mass General Brigham Cancer Institute มองว่าผลการศึกษานี้มีความสำคัญต่อวงการ เนื่องจากช่วยเพิ่มความหวังว่าแนวทางวัคซีนมะเร็งเฉพาะบุคคลอาจเปลี่ยนวิธีการรักษามะเร็งในวงกว้างได้

ขณะที่ ดร. จูลี กราโลว์ หัวหน้าเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ของ American Society of Clinical Oncology มองว่าผลการทดลองเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยยืนยันศักยภาพของเทคโนโลยี mRNA ในฐานะเครื่องมือรักษามะเร็ง ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการพัฒนาวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อเท่านั้น

นอกจากมะเร็งผิวหนังแล้ว Merck และ Moderna ยังเดินหน้าศึกษา intismeran autogene ในมะเร็งชนิดอื่น โดยมีทั้งการทดลองมะเร็งปอดชนิดไม่ใช่เซลล์เล็ก รวมถึงการศึกษามะเร็งกระเพาะปัสสาวะ มะเร็งไต และมะเร็งชนิดอื่นในระยะต่าง ๆ

ในขณะเดียวกัน Roche และ BioNTech ก็กำลังพัฒนาแนวทางคล้ายกันในชื่อ autogene cevumeran โดยมีการศึกษากับผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งตับอ่อนหลังการผ่าตัด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาวัคซีนมะเร็งแบบเฉพาะบุคคลกำลังกลายเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญของงานวิจัยมะเร็งยุคใหม่

แม้ผลล่าสุดจะสร้างความหวังอย่างมาก แต่ intismeran autogene ยังเป็นการรักษาที่อยู่ระหว่างการศึกษาและยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาของหน่วยงานกำกับดูแล ก่อนนำมาใช้เป็นมาตรฐานการรักษา ข้อมูลฉบับเต็มจากการทดลองระยะที่ 3 รวมถึงผลด้านการรอดชีวิตและการติดตามความปลอดภัยระยะยาว จึงเป็นข้อมูลสำคัญที่ต้องติดตามต่อไป