เวียดนามเสนอให้ยกเลิกโทษประหารชีวิต สำหรับ 6 ความผิด

รัฐบาลเวียดนามเสนอแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา โดยเตรียมยกเลิกโทษประหารชีวิตสำหรับความผิดอีก 6 ประเภท หากรัฐสภาเห็นชอบ จำนวนฐานความผิดที่ยังมีโทษประหารชีวิตจะลดลงเหลือเพียง 4 ประเภท

พลเอก ลือง ตัม กวาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงสาธารณะของเวียดนาม นำเสนอร่างกฎหมายต่อสภาแห่งชาติเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2026 โดยระบุว่า โทษประหารชีวิตจะยังคงใช้กับความผิดฐานกบฏหรือขายชาติ ฆาตกรรม ก่อการร้าย และผลิตยาเสพติดผิดกฎหมาย

ส่วนความผิดที่รัฐบาลเสนอให้ถอดโทษประหารออกนั้น รวมถึงการลักลอบค้ายาเสพติด การข่มขืนบุคคลอายุต่ำกว่า 16 ปี การก่อจลาจล อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และอาชญากรรมสงคราม

แม้ความผิดเหล่านี้จะไม่ถูกลงโทษด้วยการประหารชีวิต หากร่างกฎหมายผ่าน แต่ยังถือเป็นความผิดร้ายแรงและสามารถกำหนดโทษขั้นหนักในรูปแบบอื่นได้

กระทรวงความมั่นคงสาธารณะอธิบายว่า การจำกัดขอบเขตการใช้โทษประหารชีวิตให้แคบลง สอดคล้องกับแนวโน้มการพัฒนากฎหมาย และอาจช่วยส่งเสริมความร่วมมือด้านกระบวนการยุติธรรมทางอาญา การส่งผู้ร้ายข้ามแดน และความช่วยเหลือทางกฎหมายระหว่างประเทศ

ร่างกฎหมายไม่ได้มีเพียงการลดจำนวนฐานความผิดที่มีโทษประหารเท่านั้น แต่ยังเสนอให้เพิ่มความเข้มงวดในการพิจารณาโทษบางกรณี เช่น ผู้กระทำผิดที่หลบหนีจนถูกออกหมายจับ และความผิดที่กระทำต่อรัฐ

เวียดนามเคยยกเลิกโทษประหาร 8 ฐานความผิด

ข้อเสนอนี้เป็นความเคลื่อนไหวต่อเนื่องจากการแก้กฎหมายเมื่อปี 2025 ซึ่งสภาแห่งชาติเวียดนามมีมติยกเลิกโทษประหารชีวิตสำหรับความผิด 8 ประเภท มีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2025

ความผิดที่ถูกถอดโทษประหารในครั้งนั้นรวมถึงการยักยอกทรัพย์ การรับสินบน การจารกรรม การขนส่งยาเสพติดผิดกฎหมาย การผลิตหรือจำหน่ายยาปลอม และการกระทำที่มุ่งล้มล้างรัฐบาล โดยโทษสูงสุดถูกเปลี่ยนเป็นจำคุกตลอดชีวิต

การแก้กฎหมายดังกล่าวยังส่งผลต่อคดีของ เจือง หมี ลาน นักธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ซึ่งเคยถูกตัดสินประหารชีวิตในคดียักยอกทรัพย์มูลค่าราว 12,000 ล้านดอลลาร์ โดยโทษของเธออยู่ในข่ายได้รับการเปลี่ยนเป็นจำคุกตลอดชีวิตตามกฎหมายใหม่

องค์กรสิทธิมนุษยชนแสดงความกังวล

ด้าน เอเลน เพียร์สัน ผู้อำนวยการฝ่ายเอเชียของ Human Rights Watch แสดงความกังวลต่อข้อเสนอส่วนอื่นของร่างกฎหมาย ซึ่งอาจเพิ่มบทลงโทษต่อการกระทำที่ถูกมองว่ากระทบผลประโยชน์ของรัฐหรือต่อต้านพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม

เธอเห็นว่า การแก้ไขกฎหมายอาญาควรมุ่งคุ้มครองสิทธิของประชาชนให้มากขึ้น และไม่ควรเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่ใช้อำนาจในทางที่อาจละเมิดสิทธิได้ง่ายกว่าเดิม

ขณะนี้ข้อเสนอยังอยู่ในสถานะร่างกฎหมาย สภาแห่งชาติเวียดนามมีกำหนดพิจารณาก่อนนำไปลงมติในสมัยประชุมช่วงเดือนตุลาคม 2026 หากได้รับความเห็นชอบ ประมวลกฎหมายอาญาฉบับแก้ไขคาดว่าจะมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2027