หนี้รัฐบาลกลางสหรัฐฯ ทะลุ 40 ล้านล้านดอลลาร์ครั้งแรก เพิ่มกว่าเท่าตัวในไม่ถึง 10 ปี

ข้อมูลล่าสุดจากกระทรวงการคลังสหรัฐฯ แสดงให้เห็นว่า หนี้รัฐบาลกลางรวมของสหรัฐฯ (Gross Federal Debt) ทะลุระดับ 40 ล้านล้านดอลลาร์เป็นครั้งแรก โดยยอดหนี้ ณ วันที่ 18 สิงหาคม 2026 อยู่ที่ประมาณ 40.047 ล้านล้านดอลลาร์ นับเป็นอีกหมุดสำคัญของสถานการณ์การคลังสหรัฐฯ หลังยอดหนี้เพิ่มขึ้นมากกว่าเท่าตัวในเวลาไม่ถึงหนึ่งทศวรรษ

ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากช่วงต้นปี 2017 ซึ่งหนี้รัฐบาลกลางรวมอยู่ที่ประมาณ 19.95 ล้านล้านดอลลาร์ ส่วนหนึ่งของการเพิ่มขึ้นเกิดขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 ที่รัฐบาลต้องกู้เงินจำนวนมากเพื่อสนับสนุนมาตรการช่วยเหลือเศรษฐกิจ ขณะที่ปัญหาการขาดดุลงบประมาณต่อเนื่อง รายจ่ายด้านสวัสดิการ และภาระดอกเบี้ยก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ผลักดันหนี้สูงขึ้นเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 40 ล้านล้านดอลลาร์ จำเป็นต้องแยกให้ชัดจากคำว่า “หนี้ที่ถือโดยสาธารณะ” เพราะยอดหนี้รัฐบาลกลางรวมประกอบด้วยทั้งพันธบัตรและตราสารหนี้ที่ถือโดยนักลงทุนและสาธารณะประมาณ 32.266 ล้านล้านดอลลาร์ รวมถึงหนี้ที่ถือกันเองระหว่างหน่วยงานของรัฐบาลกลางประมาณ 7.782 ล้านล้านดอลลาร์

ดังนั้น เมื่อต้องการเปรียบเทียบภาระหนี้กับขนาดเศรษฐกิจ นักเศรษฐศาสตร์มักให้ความสำคัญกับ หนี้ที่ถือโดยสาธารณะ (Debt Held by the Public) มากกว่ายอดหนี้รวมทั้งหมด โดยสำนักงานงบประมาณรัฐสภาสหรัฐฯ หรือ CBO ประเมินว่า หนี้ประเภทนี้จะอยู่ที่ประมาณ 101% ของ GDP ในปี 2026 และอาจเพิ่มเป็น 120% ของ GDP ภายในปี 2036 หากแนวโน้มตามประมาณการยังดำเนินต่อไป

สถานการณ์ด้านงบประมาณก็ยังอยู่ภายใต้แรงกดดัน กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่า ในปีงบประมาณ 2026 จนถึงสิ้นเดือนกรกฎาคม รัฐบาลมีการขาดดุลสะสมประมาณ 1.80 ล้านล้านดอลลาร์ ขณะที่เดือนกรกฎาคมเพียงเดือนเดียวมีการขาดดุลราว 432 พันล้านดอลลาร์

อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือ ต้นทุนดอกเบี้ยของหนี้ ซึ่งเพิ่มขึ้นตามทั้งขนาดของหนี้และระดับอัตราดอกเบี้ย กระทรวงการคลังระบุว่า ณ เดือนกรกฎาคม 2026 ค่าใช้จ่ายในการรักษาหรือชำระดอกเบี้ยหนี้อยู่ที่ประมาณ 1.052 ล้านล้านดอลลาร์ คิดเป็นราว 19% ของการใช้จ่ายของรัฐบาลกลางในปีงบประมาณนี้

แรงกดดันยังสะท้อนออกมาในตลาดพันธบัตร โดยอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ ระยะยาวปรับขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบหลายสิบปีในบางช่วง นักลงทุนเรียกร้องผลตอบแทนที่สูงขึ้นเพื่อชดเชยความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ ปริมาณพันธบัตรที่จะต้องออกเพื่อรองรับการกู้ยืม และความไม่แน่นอนด้านการคลัง

ท่ามกลางภาวะดังกล่าว เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2026 กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศเพิ่มขนาดการซื้อคืนพันธบัตรรัฐบาลระยะยาวเพื่อสนับสนุนสภาพคล่องในตลาด โดยเพิ่มวงเงินสูงสุดสำหรับการซื้อคืนพันธบัตรกลุ่มอายุ 10–20 ปี และ 20–30 ปี จาก 2 พันล้านดอลลาร์ต่อครั้ง เป็นอย่างน้อย 4 พันล้านดอลลาร์ต่อครั้ง เริ่มมีผลตั้งแต่วันที่ 9 กันยายน 2026

มาตรการซื้อคืนดังกล่าวควรแยกออกจากแนวคิดเรื่อง “การลดหนี้ประเทศ” เพราะวัตถุประสงค์ที่กระทรวงการคลังระบุคือการช่วยเพิ่มสภาพคล่องให้กับพันธบัตรระยะยาวบางกลุ่ม ไม่ได้หมายความว่ายอดหนี้รวม 40 ล้านล้านดอลลาร์จะลดลงในจำนวนเดียวกับพันธบัตรที่ซื้อคืน

การทะลุระดับ 40 ล้านล้านดอลลาร์จึงเป็นมากกว่าตัวเลขเชิงสัญลักษณ์ เพราะยิ่งรัฐบาลมีหนี้จำนวนมากและต้องกู้เงินในอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น งบประมาณส่วนหนึ่งก็ยิ่งถูกใช้ไปกับต้นทุนดอกเบี้ยมากขึ้น ขณะเดียวกัน CBO ยังคาดว่าการขาดดุลงบประมาณและหนี้ที่ถือโดยสาธารณะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในระยะยาว หากโครงสร้างรายรับและรายจ่ายของรัฐบาลไม่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ