แผ่นดินไหวขนาด 7.4 เขย่าโคลอมเบียจนต้องปิดสนามบินหลายแห่งและมีผู้เสียชีวิตเกินร้อย

แรงสั่นสะเทือนที่เปลี่ยนเช้าวันธรรมดาให้กลายเป็นภาวะฉุกเฉินทั่วภาคตะวันตกของโคลอมเบีย

ช่วงเช้าวันที่ 10 สิงหาคม 2026 แผ่นดินไหวขนาด 7.4 เกิดขึ้นใกล้เมืองซานโฮเซ เดล ปัลมาร์ ในจังหวัดโชโก ทางตะวันตกของโคลอมเบีย จุดกำเนิดอยู่ลึกลงไปประมาณ 107 กิโลเมตร แต่พลังงานจากเหตุการณ์ครั้งนี้ยังมากพอให้หลายเมืองรับรู้แรงสั่นอย่างรุนแรง อาคารพังเสียหาย ระบบคมนาคมสะดุด และสนามบินหลายแห่งต้องระงับการใช้งานเพื่อตรวจสอบโครงสร้าง

ตัวเลข 7.4 ไม่ได้แปลว่าแรงกว่า 7.0 แค่นิดเดียว

มาตราขนาดแผ่นดินไหวเป็นแบบลอการิทึม การเพิ่มขึ้นเพียงเศษของตัวเลขจึงหมายถึงพลังงานที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก แผ่นดินไหวระดับ 7 ขึ้นไปจัดเป็นเหตุการณ์ขนาดใหญ่ที่สร้างความเสียหายในพื้นที่กว้างได้ โดยเฉพาะเมื่อแรงสั่นเดินทางเข้าสู่เมืองที่มีอาคารหนาแน่นหรือโครงสร้างบางส่วนไม่ได้ออกแบบมารับแรงสั่นระดับสูง

สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ ประเมินแรงสั่นสะเทือนสูงสุดของเหตุการณ์นี้ไว้ที่ระดับ VII หรือแรงมาก ตามมาตรา Modified Mercalli ซึ่งเป็นระดับที่เฟอร์นิเจอร์หนักสามารถเคลื่อน อาคารที่ออกแบบไม่ดีอาจเสียหายหนัก และโครงสร้างบางประเภทมีโอกาสแตกร้าวหรือพังบางส่วนได้

ทำไมจุดกำเนิดลึกกว่าร้อยกิโลเมตรยังสร้างความเสียหายหนัก

ตามหลักทั่วไป แผ่นดินไหวที่เกิดลึกมักส่งแรงสั่นถึงพื้นผิวน้อยกว่าเหตุการณ์ตื้นขนาดเท่ากัน แต่กรณีนี้มีขนาดถึง 7.4 พลังงานต้นทางจึงสูงมาก นักแผ่นดินไหวยังชี้ว่าลักษณะการเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนและตำแหน่งที่อยู่ใต้แผ่นดิน ทำให้คลื่นไหวสะเทือนกระจายผ่านพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นหลายแห่ง

ภูมิประเทศของโคลอมเบียเองก็ซับซ้อน ประเทศตั้งอยู่บริเวณที่แผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นมีปฏิสัมพันธ์กันใกล้แนววงแหวนแห่งไฟรอบมหาสมุทรแปซิฟิก จึงเกิดแผ่นดินไหวเป็นประจำ แม้เหตุส่วนใหญ่จะเล็กจนแทบไม่รู้สึกก็ตาม ครั้งนี้แตกต่างออกไป เพราะหน่วยงานธรณีวิทยาของโคลอมเบียระบุว่าเป็น แผ่นดินไหวที่รุนแรงที่สุดซึ่งประเทศบันทึกได้ในศตวรรษที่ 21

ความเสียหายไม่ได้หยุดอยู่แค่ตึก แต่กระทบเส้นเลือดใหญ่ของการเดินทางด้วย

สนามบินในเมืองเปเรย์รา มานิซาเลส กิบโด อาร์เมเนีย การ์ตาโก และบูเอนาเวนตูรา ต้องหยุดให้บริการชั่วคราวเพื่อให้วิศวกรตรวจพื้นผิวรันเวย์ อาคารผู้โดยสาร หอบังคับการ และส่วนประกอบสำคัญ เพราะรอยแตกร้าวเพียงบางตำแหน่งอาจกลายเป็นความเสี่ยงร้ายแรงเมื่อมีเครื่องบินขึ้นลง

การหยุดสนามบินหลังแผ่นดินไหวจึงไม่ได้หมายความว่าทุกแห่งเสียหายหนัก แต่เป็นขั้นตอนความปลอดภัยที่ต้องตรวจให้แน่ใจก่อนเปิดใช้งานอีกครั้ง เรื่องนี้สำคัญมากกับพื้นที่อย่างโชโก ซึ่งหลายชุมชนเดินทางเข้าถึงยาก บางแห่งพึ่งทางอากาศ ทางเรือ หรือเส้นทางผ่านป่า เมื่อสนามบินหยุด การส่งทีมกู้ภัย อาหาร ยา และเครื่องมือหนักก็ซับซ้อนขึ้นทันที

ยอดผู้เสียชีวิตทะลุหลักร้อย ขณะที่ภารกิจค้นหายังไม่จบ

ตัวเลขทางการช่วงแรกระบุผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 111 ราย พร้อมผู้บาดเจ็บจำนวนมาก อาคารราว 1,600 แห่ง มีรายงานว่าเสียหายหรือพังถล่ม หลายเมืองต้องเร่งค้นหาผู้ติดอยู่ใต้ซากอาคารทั้งกลางวันและกลางคืน ตัวเลขทั้งหมดมีโอกาสเปลี่ยนได้เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าถึงพื้นที่ห่างไกลและตรวจสอบรายชื่อได้ครบขึ้น

ภาพที่น่ากังวลไม่ใช่เฉพาะอาคารสูง ในเมืองเล็กและชุมชนชนบท บ้านที่ก่อสร้างด้วยวัสดุแบบดั้งเดิมหรือไม่มีโครงสร้างเสริมแรงสำหรับแผ่นดินไหวอาจเปราะบางกว่าอย่างชัดเจน เมืองเอลไคโรใกล้พื้นที่ศูนย์กลางมีรายงานว่าอาคารจำนวนมากได้รับความเสียหาย สะท้อนว่าภัยแผ่นดินไหวไม่ได้วัดกันเฉพาะระยะห่างจากจุดกำเนิด แต่ยังขึ้นกับชนิดดิน รูปแบบอาคาร และคุณภาพการก่อสร้างด้วย

อีกสิ่งที่ยังต้องจับตาคืออาฟเตอร์ช็อก หลังแรงสั่นหลัก หน่วยงานธรณีวิทยาโคลอมเบียบันทึกแรงสั่นตามมาอย่างน้อย 21 ครั้งภายในวันเดียว อาคารที่แตกร้าวจากครั้งแรกอาจรับแรงซ้ำได้น้อยลง เจ้าหน้าที่จึงต้องประเมินโครงสร้างก่อนอนุญาตให้กลับเข้าอาคาร แม้ภายนอกจะดูเหมือนไม่มีอะไรผิดปกติก็ตาม

• อย่ารีบกลับเข้าอาคารที่เสียหาย จนกว่าจะผ่านการตรวจโครงสร้าง

• หลังแรงสั่นหยุดยังไม่ถือว่าปลอดภัยทันที เพราะอาฟเตอร์ช็อกเกิดขึ้นได้อีก

• สนามบินและระบบขนส่งอาจหยุดเพื่อการตรวจสอบ แม้ไม่ได้เกิดการพังถล่มโดยตรง

• ยอดผู้เสียชีวิตและผู้บาดเจ็บในเหตุภัยพิบัติขนาดใหญ่เปลี่ยนได้รวดเร็ว จึงควรดูตัวเลขพร้อมเวลาที่รายงานเสมอ

โคลอมเบียเคยเผชิญบทเรียนรุนแรงมาแล้วในปี 1999 เมื่อแผ่นดินไหวขนาด 6.2 บริเวณเขตกาแฟคร่าชีวิตมากกว่าหนึ่งพันราย โดยอาร์เมเนียและเปเรย์ราได้รับผลกระทบหนัก ผ่านมากว่าสองทศวรรษ เมืองหลายแห่งในพื้นที่เดิมกลับต้องรับแรงสั่นครั้งใหญ่อีกครั้ง และคราวนี้ภารกิจสำคัญไม่ได้มีแค่ค้นหาผู้รอดชีวิต แต่รวมถึงการตรวจบ้าน โรงพยาบาล ถนน สนามบิน และระบบสาธารณูปโภคก่อนที่ชีวิตประจำวันจะเริ่มเดินต่อได้อย่างปลอดภัย