จีนเตือนรัฐฉาน เตรียมรับมวลน้ำก้อนใหญ่ หลังเขื่อนหลงเจียงเร่งระบายรับฝนหนัก

ชุมชนริมแม่น้ำในพื้นที่รัฐฉานตอนเหนือของเมียนมากำลังเฝ้าระวังระดับน้ำอย่างใกล้ชิด หลังเขื่อนไฟฟ้าหลงเจียงในมณฑลยูนนานของจีนประกาศเปิดประตูระบายน้ำ เนื่องจากฝนตกหนักในพื้นที่เหนือเขื่อน ส่งผลให้มีน้ำไหลเข้าสู่อ่างเก็บน้ำเป็นจำนวนมาก จนจำเป็นต้องเร่งพร่องน้ำเพื่อรักษาความปลอดภัยของตัวเขื่อน

รายงานของ MGR Online ซึ่งอ้างข้อมูลจากสำนักข่าว Voice of Myanmar ระบุว่า การระบายน้ำเริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2569 และมีกำหนดดำเนินต่อไปจนถึงวันที่ 6 สิงหาคม โดยทางการจีนได้แจ้งเตือนชุมชนที่อยู่บริเวณท้ายเขื่อน โดยเฉพาะพื้นที่ตามแนวแม่น้ำรุ่ยลี่และเมืองหมู่เจ้ในรัฐฉาน ให้เตรียมรับมือกับระดับน้ำที่อาจเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

เขื่อนหลงเจียงตั้งอยู่ใกล้เมืองหมางซื่อ ในเขตปกครองตนเองชนชาติไตและจิ่งพัวเต๋อหง มณฑลยูนนาน สร้างกั้นแม่น้ำหลงซึ่งเป็นต้นน้ำส่วนหนึ่งของแม่น้ำรุ่ยลี่ ก่อนที่สายน้ำจะไหลข้ามพรมแดนเข้าสู่รัฐฉาน เขื่อนแห่งนี้เปิดใช้งานในปี 2553 มีกำลังการผลิตติดตั้งรวม 240 เมกะวัตต์ และอ่างเก็บน้ำสามารถรองรับน้ำได้ประมาณ 1,217 ล้านลูกบาศก์เมตร

สิ่งที่สร้างความกังวลแก่ชุมชนปลายน้ำ คือรายงานที่ระบุว่าอัตราการระบายน้ำในครั้งนี้อาจอยู่ระหว่างประมาณ 400–1,000 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที มวลน้ำทั้งหมดจะไหลลงสู่แม่น้ำรุ่ยลี่ ซึ่งเป็นแนวพรมแดนธรรมชาติระหว่างฝั่งจีนกับเมืองหมู่เจ้ของเมียนมา ก่อนเคลื่อนตัวผ่านชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรมในรัฐฉาน

แม่น้ำสายเดียวกันนี้มีชื่อเรียกแตกต่างกันตามพื้นที่ ชาวไตเรียกว่า “แม่น้ำมาว” ขณะที่เมื่อไหลเข้าสู่ดินแดนเมียนมาจะเรียกว่า “แม่น้ำฉ่วยหลี” สายน้ำจะไหลผ่านเมืองหมู่เจ้ เมืองน้ำคำ และพื้นที่ตอนในของรัฐฉาน ก่อนลงไปบรรจบกับแม่น้ำอิรวดีในภาคสะกาย เมืองหมู่เจ้เองตั้งอยู่ริมแม่น้ำฉ่วยหลีตรงข้ามกับเมืองรุ่ยลี่ และถือเป็นศูนย์กลางการค้าชายแดนที่สำคัญระหว่างจีนกับเมียนมา

ความกังวลครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุผล เพราะตามรายงานข่าว เขื่อนหลงเจียงเพิ่งระบายน้ำไปก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2569 หลังพื้นที่ตอนบนเผชิญฝนตกหนักเช่นเดียวกัน มวลน้ำในครั้งนั้นเอ่อล้นเข้าท่วมชุมชนริมแม่น้ำในเมืองหมู่เจ้ และไหลต่อไปยังพื้นที่เกษตรกรรมในเมืองน้ำคำ ทั้งนาข้าว ไร่อ้อย และไร่ข้าวโพดได้รับความเสียหาย ทำให้เกษตรกรจำนวนมากต้องเผชิญความเดือดร้อน

อย่างไรก็ตาม การเปิดประตูระบายน้ำไม่ได้หมายความว่าพื้นที่ปลายน้ำทุกแห่งจะต้องเกิดน้ำท่วมอย่างแน่นอน เพราะระดับความรุนแรงยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปริมาณฝนที่ตกในพื้นที่ ลักษณะภูมิประเทศ ระดับน้ำเดิมในแม่น้ำ และอัตราการระบายน้ำที่เกิดขึ้นจริง แต่สำหรับชุมชนที่อยู่ริมตลิ่งหรือพื้นที่ลุ่มต่ำ การเตรียมพร้อมล่วงหน้าถือเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง

ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงควรติดตามประกาศจากหน่วยงานท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง ย้ายสัตว์เลี้ยง เครื่องจักรทางการเกษตร และสิ่งของมีค่าไปยังพื้นที่สูง หลีกเลี่ยงการเข้าใกล้ตลิ่งหรือพยายามข้ามลำน้ำที่ไหลเชี่ยว รวมถึงเตรียมเอกสารสำคัญ ยาประจำตัว น้ำดื่ม และอุปกรณ์จำเป็นสำหรับการอพยพฉุกเฉิน เพราะมวลน้ำจากเขื่อนอาจทำให้ระดับน้ำเปลี่ยนแปลงได้เร็วกว่าน้ำหลากที่เกิดจากฝนทั่วไป

เหตุการณ์ครั้งนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่า แม่น้ำไม่รู้จักเส้นแบ่งเขตแดน การบริหารจัดการเขื่อนในประเทศต้นน้ำจึงสามารถส่งผลโดยตรงต่อชีวิตและพื้นที่เกษตรกรรมของผู้คนในประเทศปลายน้ำ การแจ้งข้อมูลล่วงหน้าอย่างรวดเร็วและชัดเจน ตลอดจนความร่วมมือระหว่างจีนกับเมียนมา จึงมีความสำคัญต่อการลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากมวลน้ำก้อนใหญ่นี้