พบหนังสือห้องสมุดในเตาผิง หลังหายไปนานราว 150 ปี

หนังสือโบราณที่หายไปจากห้องสมุดนานประมาณ 150 ปี ได้กลับคืนสู่ที่เดิมอย่างไม่น่าเชื่อ หลังครอบครัวหนึ่งพบมันอยู่ในกล่องใส่ชาเก่า ซึ่งถูกก่ออิฐปิดซ่อนไว้ภายในเตาผิงของบ้านที่เมืองเคียมา รัฐนิวเซาท์เวลส์ ประเทศออสเตรเลีย

หนังสือถูกพบระหว่างการปรับปรุงบ้านบนถนนแมนนิง ก่อนที่ รอสส์ ซิมมอนส์ เจ้าของบ้านจะนำไปส่งคืนให้ ห้องสมุดเคียมา ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2026 เมื่อเห็นตราประทับและรายละเอียดภายในเล่ม เขาจึงเชื่อว่าหนังสือน่าจะเป็นทรัพย์สินของห้องสมุดในท้องถิ่น ล่มนี้มีชื่อว่า The Antiquities of Athens and Other Monuments of Greece ผลงานเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมและโบราณสถานของกรีก ตีพิมพ์ในกรุงลอนดอนเมื่อปี ค.ศ. 1858 ภายในประกอบด้วยภาพพิมพ์ขาวดำและภาพสถาปัตยกรรมแบบพับได้หลายสิบภาพ ือจะมีอายุถึง 168 ปีเมื่อนับจากปีที่ตีพิมพ์จนถึงปี 2026 แต่ระยะเวลาที่หนังสือหายไปจากห้องสมุดอยู่ที่ประมาณ 150 ปี เนื่องจากห้องสมุดเคียมาเปิดให้บริการในปี 1872 และคาดว่าหนังสือน่าจะถูกยืมออกไปหลังจากนั้นไม่นาน

ภายในเล่มยังมีหมายเลข 506 ซึ่งแสดงว่าเป็นหนึ่งในหนังสือชุดแรกของห้องสมุดที่มีอยู่ประมาณ 1,000 เล่ม อย่างไรก็ตาม สมุดบันทึกผู้ยืมจากช่วงทศวรรษ 1870 สูญหายไปแล้ว จึงไม่สามารถยืนยันได้ว่าใครเป็นผู้ยืมหนังสือคนสุดท้าย มมอนส์ สันนิษฐานว่าหนังสืออาจถูกยืมโดย จอห์น ซิมมอนส์ ปู่ทวดของเขา ซึ่งเคยอาศัยอยู่ในบ้านหลังดังกล่าวช่วงที่ห้องสมุดเพิ่งเปิด แต่เขาย้ำว่านี่เป็นเพียงข้อสันนิษฐาน เพราะไม่มีหลักฐานหรือชื่อผู้ยืมหลงเหลืออยู่ในหนังสือ อนอยู่ใต้ปล่องไฟมานานกว่าศตวรรษ หนังสือยังคงอยู่ในสภาพค่อนข้างดี มีเพียงร่องรอยความเสียหายจากน้ำและความเสื่อมสภาพตามกาลเวลา ส่วนหน้ากระดาษ เนื้อหา และภาพประกอบส่วนใหญ่ยังคงอยู่ครบ

ถ้าคิดค่าปรับ อาจสูงถึง 28,000 ดอลลาร์ออสเตรเลีย

อีกสิ่งที่สร้างความสนใจคือกฎการยืมหนังสือในศตวรรษที่ 19 ซึ่งพิมพ์อยู่ภายในเล่ม โดยกำหนดให้ยืมหนังสือได้ครั้งละหนึ่งเดือน หากคืนล่าช้าจะถูกปรับสัปดาห์ละ 3 เพนนี

เมื่อเจ้าหน้าที่ลองคำนวณค่าปรับตามระยะเวลาประมาณ 150 ปี และปรับตามมูลค่าเงินในปัจจุบัน ยอดค่าปรับตามทฤษฎีอาจสูงถึงประมาณ 28,000 ดอลลาร์ออสเตรเลีย

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงการคำนวณเพื่อสร้างสีสันเท่านั้น ห้องสมุดเคียมาไม่ได้เรียกเก็บค่าปรับจากครอบครัวซิมมอนส์ และปัจจุบันห้องสมุดก็ไม่ได้ใช้นโยบายเก็บค่าปรับหนังสือคืนล่าช้าแบบในอดีตแล้ว งสะท้อนให้เห็นความเข้มงวดของห้องสมุดในยุคนั้น เช่น ผู้ยืมต้องคืนหนังสือและชำระหนี้ค้างก่อนจึงจะยืมเล่มใหม่ได้ รวมถึงไม่อนุญาตให้ผู้ที่อยู่ในอาการมึนเมายืมหนังสือ

ตามกฎในสมัยนั้น สมาชิกทั่วไปยืมหนังสือได้ครั้งละหนึ่งเล่ม แต่ครอบครัวที่มีสมาชิกอย่างน้อย 6 คน ซึ่งเป็นที่ทราบว่าอ่านหนังสือได้ อาจได้รับอนุญาตให้ยืมพร้อมกันได้ถึง 3 เล่ม นังสือคืน ห้องสมุดประกาศว่าจะไม่นำหนังสือเล่มนี้กลับเข้าสู่ระบบให้ยืมอีก แต่จะเก็บรักษาและจัดแสดงไว้ในคอลเล็กชันประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เพื่อป้องกันความเสียหายและให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้เรื่องราวของชุมชน

การค้นพบครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการนำหนังสือที่คืนล่าช้ากว่าศตวรรษกลับบ้านเท่านั้น แต่ยังช่วยเติมชิ้นส่วนประวัติศาสตร์ของห้องสมุดเคียมา ซึ่งเกือบสูญหายไปพร้อมกับบันทึกการยืมในอดีตอีกด้วย ียบเรียงโดย: ผู้แข็งแกร่งไร้เทียมทาน