ย้อนยุคทองเสียงอิสาน ทำไมคิวงานเคยถูกจองยาวข้ามปี

เมื่อพูดถึง หมอลำ ศิลปวัฒนธรรมคู่ภาคอีสาน ชื่อของ คณะเสียงอิสาน ถือเป็นหนึ่งในชื่อสำคัญของวงการ ด้วยรูปแบบการแสดงขนาดใหญ่ ความนิยมจากแฟนเพลง และคิวงานที่ในบางช่วงถูกจับจองล่วงหน้าข้ามปี

เสียงอิสานไม่ได้มีเพียงการร้องและการลำ แต่รวมดนตรี การแสดงตลก หางเครื่อง เครื่องแต่งกาย ตลอดจนเวทีแสงสีเสียงไว้ด้วยกัน จนมีภาพลักษณ์คล้าย “มหรสพเคลื่อนที่” ที่เดินทางไปสร้างความสนุกให้ผู้ชมในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ

จากคณะหมอลำเดิมสู่ชื่อ “เสียงอิสาน”

ข้อมูลจากศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น ระบุว่า นกน้อย อุไรพร หรือ อุไร ฉิมหลวง เคยร่วมงานกับวงเพชรพิณทอง ก่อนเข้าร่วมคณะสะอาดนาฏศิลป์ในปี พ.ศ. 2518

ต่อมาในช่วงปลายปี พ.ศ. 2519 หลังคณะสะอาดนาฏศิลป์ยุติการดำเนินงาน อาวทิดหลอด หรือ มัยกิจ ฉิมหลวง ซึ่งทำหน้าที่ดูแลวง ได้สานต่อคณะและเปลี่ยนชื่อเป็น “คณะเสียงอิสาน” โดยมีนกน้อย อุไรพร เป็นผู้นำคณะ

นอกจากความสามารถด้านการร้องเพลงและหมอลำแล้ว นกน้อยยังมีบทบาททั้งการประพันธ์เพลง เขียนกลอนลำ และกำกับการแสดง ผลงานลำเรื่องต่อกลอนที่สร้างชื่อให้เธอมีหลายเรื่อง เช่น ฮอยปูนแดงฮอยปานดำ วงเวียนชีวิต และ เหนือคำสาบาน

ทำไมคิวงานจึงเคยถูกจองยาว

เหตุผลสำคัญคือเสียงอิสานสามารถนำความบันเทิงหลายรูปแบบมารวมอยู่บนเวทีเดียว ผู้ชมจึงไม่ได้มาดูเพียงการลำเรื่องต่อกลอน แต่ยังได้ชมการร้องเพลง ตลก การเต้น และโชว์ที่ออกแบบให้ดูต่อเนื่องตลอดคืน

ขนาดของคณะยังสะท้อนให้เห็นว่าการแสดงหมอลำหนึ่งงานต้องอาศัยทีมงานจำนวนมาก รายงานของ PPTV เมื่อปี พ.ศ. 2561 ระบุว่า ในช่วงเวลานั้นเสียงอิสานมีสมาชิกภายในวงเกือบ 400 คน เดินสายแสดงต่อเนื่องครั้งละประมาณ 8–9 เดือน และมีเครื่องแต่งกายสำหรับการแสดงหลายร้อยชุด

รายงานเดียวกันยังระบุว่า คิวงานของเสียงอิสานในเวลานั้นถูกจองล่วงหน้าไปถึงปี พ.ศ. 2564 แสดงให้เห็นว่าคำกล่าวเรื่อง “คิวจองข้ามปี” ไม่ได้เป็นเพียงภาพจำของแฟนหมอลำ แต่เคยเกิดขึ้นจริงในบางช่วงของการทำวง

อย่างไรก็ตาม การกล่าวว่าเป็นคณะหมอลำที่ “จองยากที่สุดในประวัติศาสตร์” อาจกว้างเกินกว่าหลักฐานที่มีอยู่ เพราะไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบคิวงานของทุกคณะและทุกยุคอย่างเป็นระบบ สิ่งที่ยืนยันได้ชัดกว่าคือ เสียงอิสานเคยเป็นคณะขนาดใหญ่ที่มีงานจองล่วงหน้ายาวนานและได้รับความนิยมอย่างมาก

มากกว่าความบันเทิง คือพื้นที่ของวัฒนธรรมอีสาน

ความสำเร็จของเสียงอิสานไม่ได้เกิดจากเพลงเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการนำวัฒนธรรมอีสานมาปรับรูปแบบให้ผู้ชมหลากหลายวัยเข้าถึงได้ ทั้งหมอลำเรื่องต่อกลอน เพลงลูกทุ่งอีสาน มุกตลก และการแสดงบนเวทีสมัยใหม่

มหาวิทยาลัยขอนแก่นยกย่องนกน้อย อุไรพร เป็น ศิลปินมรดกอีสาน สาขาศิลปะการแสดง หมอลำเรื่องต่อกลอน ประจำปี พ.ศ. 2561 จากผลงานด้านการแสดงและการสืบสานศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน

ในอีกด้านหนึ่ง คณะหมอลำขนาดใหญ่ยังเป็นพื้นที่สร้างอาชีพให้กับนักร้อง นักดนตรี นักแสดงตลก แดนเซอร์ ช่างเวที และทีมงานเบื้องหลังจำนวนมาก การออกเดินสายแต่ละครั้งจึงไม่ใช่เพียงการนำความบันเทิงไปหาผู้ชม แต่เป็นการขับเคลื่อนชีวิตของคนทั้งคณะไปพร้อมกัน

แม้ว่าวงการบันเทิงและพฤติกรรมของผู้ชมจะเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย แต่ชื่อของ เสียงอิสาน ยังคงถูกจดจำในฐานะหนึ่งในคณะหมอลำที่ทำให้เวทีพื้นบ้านเติบโตเป็นการแสดงขนาดใหญ่ และทำให้วัฒนธรรมอีสานเดินทางไปถึงผู้ชมทั่วประเทศ