เปิดประวัติเพลง "เถียนมี่มี่" ที่รัฐบาลจีนเคยแบน แต่ท่านนายกอนุทินกลับหยิบมาร้องต้อนรับคณะผู้แทนจากจีน

จากบทเพลงที่ชาวจีนจำนวนไม่น้อยเคยต้องฟังผ่านวิทยุและเทปที่เผยแพร่นอกระบบ วันนี้ “เถียนมี่มี่” (甜蜜蜜) กลายเป็นเพลงอมตะที่ใช้สร้างบรรยากาศแห่งมิตรภาพในงานระดับผู้นำประเทศ

เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้ร่วมร้องเพลงนี้ในงานเลี้ยงอาหารกลางวันที่ นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีน เป็นเจ้าภาพ ณ กรุงปักกิ่ง ระหว่างการเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างเป็นทางการ

เพลงรักปี 1979 ที่คนจีนทั่วโลกรู้จัก

“เถียนมี่มี่” เป็นหนึ่งในผลงานที่มีชื่อเสียงที่สุดของ เติ้ง ลี่จวิน หรือ Teresa Teng นักร้องชาวไต้หวันที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางในโลกภาษาจีน

เพลงนี้เผยแพร่ในปี 1979 โดยบันทึกอยู่ในอัลบั้ม หนานวั่งเตออีเทียน หรือ วันที่ยากจะลืม เนื้อร้องภาษาจีนแต่งโดย จวงหนู และดัดแปลงทำนองจากเพลงพื้นบ้านอินโดนีเซีย ความหมายของชื่อเพลงสื่อถึงความหวานชื่น ขณะที่เนื้อหาเล่าถึงรอยยิ้มอันแสนหวานและคุ้นเคยของคนรัก

น้ำเสียงนุ่มนวลของเติ้ง ลี่จวิน รวมกับเนื้อหาที่พูดถึงความรักและความรู้สึกส่วนตัว ทำให้เพลงนี้แตกต่างจากบทเพลงที่พบได้ทั่วไปในจีนแผ่นดินใหญ่ช่วงก่อนและระหว่างการเริ่มเปิดประเทศ

จากเพลงใต้ข้อจำกัด สู่เสียงที่ดังทั่วแผ่นดินจีน

ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 ถึงต้นทศวรรษ 1980 เพลงป๊อปจากไต้หวันและฮ่องกงยังเผชิญข้อจำกัดในจีนแผ่นดินใหญ่ ผลงานของเติ้ง ลี่จวินบางช่วงถูกมองว่าเป็นวัฒนธรรมแบบชนชั้นกลาง หรือมีเนื้อหาความรักที่ไม่สอดคล้องกับแนวทางวัฒนธรรมของรัฐ

อย่างไรก็ตาม เทปเพลงของเธอยังคงหลั่งไหลเข้าสู่จีนผ่านตลาดนอกระบบ ผู้คนแบ่งปันและเปิดฟังกันอย่างแพร่หลาย จนเกิดคำกล่าวที่สะท้อนความนิยมของเธอว่า

“กลางวันฟังเติ้งผู้เฒ่า กลางคืนฟังเติ้งผู้เยาว์”

คำว่า “เติ้งผู้เฒ่า” หมายถึง เติ้ง เสี่ยวผิง ผู้นำจีนในขณะนั้น ส่วน “เติ้งผู้เยาว์” หมายถึงเติ้ง ลี่จวิน ซึ่งใช้อักษรแซ่เดียวกัน คำกล่าวนี้สื่อว่า ในเวลากลางวันผู้คนอยู่ภายใต้โลกการเมืองของเติ้ง เสี่ยวผิง แต่ในเวลากลางคืนกลับเลือกฟังเสียงเพลงของเติ้ง ลี่จวิน

เมื่อจีนเปิดรับวัฒนธรรมภายนอกมากขึ้น เพลงของเธอก็ค่อย ๆ ได้รับการยอมรับอย่างเปิดเผย “เถียนมี่มี่” จึงเปลี่ยนสถานะจากเพลงที่เคยแพร่หลายท่ามกลางข้อจำกัด มาเป็นบทเพลงคลาสสิกที่คนจีนหลายรุ่นร้องตามได้

อนุทินเลือก “เถียนมี่มี่” สร้างบรรยากาศอบอุ่น

ระหว่างงานเลี้ยงอาหารกลางวันในกรุงปักกิ่ง นายอนุทินได้ร้อง “เถียนมี่มี่” ท่ามกลางนายกรัฐมนตรีจีนและผู้แทนจากทั้งสองประเทศ เหตุการณ์ดังกล่าวได้รับความสนใจจากสื่อและประชาชนทั้งในไทยและจีน

นายอู๋ จื้ออู่ อัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย ระบุภายหลังว่า เพลงนี้ได้รับความนิยมในจีน ไทย และในกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล การร้องเพลงเมื่อมิตรสหายได้พบกันช่วยสร้างความอบอุ่นและความเข้าใจระหว่างผู้คน พร้อมเรียกเหตุการณ์นี้ว่า “การทูตดนตรี”

ในเชิงสัญลักษณ์ การเลือก “เถียนมี่มี่” จึงไม่ได้มีความหมายเพียงเพราะเป็นเพลงจีนที่คุ้นหู แต่ยังเชื่อมโยงกับความทรงจำร่วมของผู้คนหลายรุ่น เป็นเพลงรักที่สามารถก้าวข้ามความแตกต่างทางการเมือง ภาษา และยุคสมัยได้

จากวันที่เสียงเพลงของเติ้ง ลี่จวินเคยต้องเดินทางผ่านคลื่นวิทยุ เทปคาสเซ็ต และตลาดนอกระบบ มาถึงวันที่เพลงเดียวกันถูกขับร้องบนโต๊ะรับรองระดับผู้นำ “เถียนมี่มี่” จึงเป็นทั้งเพลงรักอมตะและหลักฐานชิ้นหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในโลกภาษาจีน