“วูลเฟีย” พืชน้ำจิ๋วโปรตีนสูง ญี่ปุ่นเร่งพัฒนาเป็นอาหารแห่งอนาคต

“วูลเฟีย” พืชน้ำจิ๋วโปรตีนสูง ญี่ปุ่นเร่งพัฒนาเป็นอาหารแห่งอนาคต

เมื่อจำนวนประชากรโลกเพิ่มขึ้น ความต้องการอาหาร โดยเฉพาะแหล่งโปรตีน ก็เพิ่มสูงตามไปด้วย หลายประเทศจึงเริ่มค้นหาอาหารรูปแบบใหม่ที่ให้คุณค่าทางโภชนาการสูง ผลิตได้รวดเร็ว และใช้ทรัพยากรน้อยกว่าเนื้อสัตว์หรือพืชเศรษฐกิจบางชนิด

หนึ่งในพืชที่กำลังได้รับความสนใจคือ “วูลเฟีย” (Wolffia) พืชน้ำสีเขียวขนาดเล็กมาก ซึ่งบริษัทสตาร์ทอัพของญี่ปุ่นกำลังพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อผลิตในปริมาณมาก และนำมาใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับอาหารแห่งอนาคต

วูลเฟียคืออะไร ทำไมจึงได้รับความสนใจ?

วูลเฟียเป็นพืชน้ำขนาดเล็กที่ลอยอยู่บนผิวน้ำจืด มีลักษณะเป็นเม็ดสีเขียวขนาดประมาณเมล็ดพืช แม้จะมีขนาดเล็ก แต่สามารถเติบโตและเพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็ว

ตามข้อมูลของบริษัท เมื่ออุณหภูมิน้ำอยู่ที่อย่างน้อย 25 องศาเซลเซียส วูลเฟียสามารถเพิ่มปริมาณเป็น 2 เท่าได้ภายในเวลาประมาณ 3 วัน จึงสามารถเพาะปลูกในพื้นที่ไม่ใหญ่มาก และเก็บเกี่ยวได้บ่อยกว่าพืชที่ต้องใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะโตเต็มที่

คุณสมบัตินี้ทำให้วูลเฟียถูกมองว่าอาจเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับระบบอาหารในอนาคต โดยเฉพาะในช่วงที่หลายประเทศกำลังกังวลเรื่องความมั่นคงทางอาหาร การใช้ที่ดิน และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

สตาร์ทอัพญี่ปุ่นพัฒนาเทคโนโลยีผลิตวูลเฟีย

บริษัทสตาร์ทอัพของญี่ปุ่นชื่อ Floatmeal ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากงานวิจัยของมหาวิทยาลัยฮอกไกโด ก่อตั้งขึ้นในปี 2023 เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงวูลเฟียในปริมาณมาก

บริษัทมีศูนย์วิจัยอยู่ที่เมืองโทโยฮาชิ จังหวัดไอจิ โดยมุ่งพัฒนาวูลเฟียให้กลายเป็นวัตถุดิบอาหารที่สามารถผลิตและจำหน่ายได้อย่างต่อเนื่อง

เทคโนโลยีสำคัญของบริษัทคือการใช้จุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ร่วมกับวูลเฟีย เพื่อช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโต เพิ่มผลผลิต และลดต้นทุนในการผลิต

วูลเฟียแห้ง 100 กรัม มีโปรตีน 44 กรัม

หลังจากเก็บเกี่ยว วูลเฟียจะถูกนำไปทำให้แห้ง บด และแปรรูปเป็นผง ตามข้อมูลที่บริษัทเปิดเผย ผงวูลเฟียจำนวน 100 กรัม มีโปรตีนประมาณ 44 กรัม ขณะที่ถั่วเหลืองมีประมาณ 33 กรัม และเนื้อวัวมีประมาณ 22 กรัม

ตัวเลขดังกล่าวเป็นการเปรียบเทียบตามข้อมูลผลิตภัณฑ์และวิธีแปรรูปที่รายงานในแหล่งข่าว โดยปริมาณสารอาหารจริงอาจแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ สภาพการเพาะปลูก ความชื้น และกระบวนการผลิต

งานศึกษาด้านโภชนาการหลายชิ้นพบเช่นกันว่า พืชในกลุ่มวูลเฟียมีโปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ ใยอาหาร และสารอาหารอื่นหลายชนิด จึงมีศักยภาพสำหรับนำมาพัฒนาเป็นอาหารหรือส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์อาหาร

อย่างไรก็ตาม คำว่า “โปรตีนสูง” ไม่ได้หมายความว่าควรรับประทานผงวูลเฟียแทนอาหารทุกชนิด เพราะร่างกายยังต้องการอาหารที่หลากหลาย ทั้งคาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ และสารอาหารจากแหล่งอื่นร่วมด้วย

ใช้พื้นที่น้อยกว่าแหล่งโปรตีนแบบเดิม

ข้อได้เปรียบอีกประการหนึ่งคือ วูลเฟียสามารถปลูกในระบบน้ำและเพิ่มจำนวนได้เร็ว จึงอาจใช้พื้นที่น้อยกว่าแหล่งโปรตีนจากการเกษตรและปศุสัตว์บางประเภท

ตามตัวเลขที่บริษัทระบุ หากต้องการผลิตโปรตีนในปริมาณเท่ากัน วูลเฟียใช้พื้นที่ประมาณ 1 ใน 140 ของพื้นที่ปลูกถั่วเหลือง และประมาณ 1 ใน 24,000 ของพื้นที่สำหรับการผลิตเนื้อวัว

ตัวเลขนี้สะท้อนศักยภาพในด้านการใช้พื้นที่ แต่ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยรวมยังต้องพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น แหล่งน้ำ พลังงานที่ใช้ควบคุมอุณหภูมิ การอบแห้ง การขนส่ง และขนาดของระบบการผลิตจริง

ดังนั้น วูลเฟียจึงควรถูกมองว่าเป็น แหล่งโปรตีนทางเลือก ที่อาจเข้ามาช่วยเสริมระบบอาหาร มากกว่าจะเป็นอาหารชนิดเดียวที่สามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนอาหารได้ทั้งหมด

รสชาติอ่อนคล้ายมัทฉะ ผสมอาหารได้ง่าย

แม้วูลเฟียจะเป็นพืชสีเขียว แต่ผงวูลเฟียมีรสชาติไม่แรงมาก โดยมีรสอ่อนคล้ายชาเขียวมัทฉะและมีความขมเล็กน้อย จึงสามารถนำไปผสมในอาหารหรือเครื่องดื่มได้ค่อนข้างง่าย

ร้านกาแฟแห่งหนึ่งในกรุงโตเกียวนำผงวูลเฟียไปผสมในสมูทตี้ผลไม้ ลูกค้าบางคนระบุว่ารสชาติของผลไม้ยังโดดเด่นกว่ารสของวูลเฟีย ทำให้ดื่มได้ง่ายและไม่รู้สึกเหมือนกำลังรับประทานผักมากเกินไป

นอกจากนี้ วูลเฟียยังอาจนำไปใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องดื่มโปรตีน เส้นอาหาร ขนม และอาหารประเภทต่าง ๆ ได้ เนื่องจากมีสีเขียวตามธรรมชาติและรสชาติไม่รุนแรง

พัฒนาเป็นเจลลี่เสริมอาหาร

Floatmeal ยังร่วมมือกับบริษัทในเมืองเบตสึไก จังหวัดฮอกไกโด เพื่อพัฒนาเจลลี่ที่มีส่วนผสมของวูลเฟีย โดยวางแนวทางให้เป็นผลิตภัณฑ์สำหรับเสริมสารอาหารที่อาจได้รับไม่เพียงพอจากอาหารประจำวัน

บริษัทตั้งเป้านำผลิตภัณฑ์ไปจำหน่ายให้กับกลุ่มคนรักสุขภาพและตลาดโภชนาการสำหรับนักกีฬาในอนาคต

อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของวูลเฟียไม่ควรถูกมองว่าเป็นยาหรือใช้ทดแทนการรักษาโรค ผู้ที่มีโรคประจำตัว แพ้อาหาร หรือจำเป็นต้องควบคุมสารอาหารบางชนิด ควรตรวจสอบฉลากและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นประจำ

คนไทยอาจคุ้นกับวูลเฟียในชื่อ “ไข่น้ำ”

วูลเฟียไม่ใช่อาหารที่ห่างไกลจากประเทศไทย เพราะพืชชนิดนี้มีการรับประทานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มานาน และในประเทศไทยมักรู้จักกันในชื่อ “ไข่น้ำ” หรือ “ผำ” ตามชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่น

แหล่งข้อมูลของรัฐบาลญี่ปุ่นระบุว่า วูลเฟียมีการรับประทานเป็นอาหารในประเทศไทยมานาน และบริษัทญี่ปุ่นยังมีแผนร่วมมือกับผู้ประกอบการและผู้ผลิตในไทย เพื่อพัฒนาระบบเพาะปลูกในระดับใหญ่

สำหรับผู้บริโภค สิ่งสำคัญคือควรเลือกวูลเฟียหรือผลิตภัณฑ์จากผู้ผลิตที่สามารถตรวจสอบแหล่งเพาะเลี้ยงได้ เพราะพืชน้ำสามารถรับสารต่าง ๆ จากน้ำที่ใช้เพาะปลูก จึงควรผ่านกระบวนการควบคุมคุณภาพและความสะอาดอย่างเหมาะสม

พืชจิ๋วที่อาจมีบทบาทใหญ่ในอนาคต

วูลเฟียมีจุดเด่นทั้งด้านการเติบโตเร็ว โปรตีนสูง ใช้พื้นที่เพาะปลูกน้อย และสามารถแปรรูปเป็นอาหารได้หลายรูปแบบ จึงมีโอกาสกลายเป็นหนึ่งในวัตถุดิบสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารทางเลือก

แม้วูลเฟียเพียงชนิดเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารทั้งหมดได้ แต่พืชน้ำขนาดจิ๋วชนิดนี้แสดงให้เห็นว่า แหล่งอาหารที่คนในท้องถิ่นคุ้นเคยมานาน อาจถูกนำมาต่อยอดด้วยเทคโนโลยีจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบอาหารแห่งอนาคตได้