4 วิธีที่ฮอลลีวูดปรับหนัง เพื่อให้เข้าตลาดจีนได้ง่ายขึ้น

ฮอลลีวูดกับตลาดภาพยนตร์จีน มีความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนมาก!! เพราะจีนไม่ใช่แค่ประเทศที่มีประชากรมากกว่า 1,400 ล้านคน แต่ยังเป็นหนึ่งในตลาดภาพยนตร์ขนาดใหญ่ของโลกด้วย

หากภาพยนตร์เรื่องใดสามารถเข้าฉายในจีนได้สำเร็จ ก็อาจทำรายได้เพิ่มขึ้นอีกหลายสิบ หรือ หลายร้อยล้านดอลลาร์ และด้วยเหตุนี้ บริษัทภาพยนตร์ของอเมริกาจึงพยายามอย่างมากที่จะทำให้ภาพยนตร์ของตนผ่านการตรวจสอบของรัฐบาลจีน

เพราะจีนมีระบบเซ็นเซอร์ที่เข้มงวด และมีข้อกำหนดเฉพาะตัว หลายครั้งผู้สร้างภาพยนตร์จึงต้องยอมเปลี่ยนเนื้อหา ตัดฉากบางส่วน หรือแม้แต่ปรับเรื่องราวครั้งใหญ่ เพื่อให้หนังมีโอกาสเข้าฉายในประเทศจีนได้!!

1. ตัดหรือแก้ไขฉากที่จีนมองว่าไม่เหมาะสม

วิธีแรกที่ฮอลลีวูดใช้ คือ “การตัดหรือแก้ไขฉากที่ทางการจีนมองว่าไม่เหมาะสม”

หน่วยงานเซ็นเซอร์ของจีนมีรายการเนื้อหาที่ไม่ต้องการให้ปรากฏในภาพยนตร์อยู่จำนวนมาก เช่น ความรุนแรงที่รุนแรงเกินไป ฉากเปลือย เรื่องเหนือธรรมชาติ ผี หรือแม้แต่รายละเอียดบางอย่างที่อาจทำให้ภาพลักษณ์ของประเทศดูไม่ดี

ตัวอย่างเช่น ภาพยนตร์เรื่อง Django Unchained ของผู้กำกับ เควนติน ทารันติโน ต้องถูกตัดฉากความรุนแรงและฉากเปลือยออกหลายส่วน เพื่อให้มีโอกาสเข้าฉายในจีน แต่สุดท้ายก็ยังประสบปัญหาในการจัดจำหน่ายอยู่ดี

อีกตัวอย่างหนึ่งคือภาพยนตร์ เจมส์ บอนด์ อย่างเรื่อง Skyfall ซึ่งมีฉากที่ตัวละครชาวจีนถูกสังหาร และฉากที่เกี่ยวข้องกับคุกในจีน ฉากเหล่านี้ถูกตัดออกจากเวอร์ชันที่ฉายในจีน เพราะทางการไม่ต้องการให้ภาพยนตร์แสดงภาพลักษณ์ของชาวจีนหรือประเทศจีนในทางลบ

ประเด็นนี้ทำให้เห็นว่า บางครั้งหนังเรื่องเดียวกันที่ผู้ชมแต่ละประเทศได้ดู อาจไม่ใช่เวอร์ชันเดียวกันทั้งหมด รายละเอียดเล็ก ๆ บางฉากอาจถูกปรับให้เหมาะกับข้อกำหนดของแต่ละตลาด

2. เลี่ยงเนื้อหาหรือสัญลักษณ์ที่โยงกับการเมืองจีน

วิธีที่สอง คือ “การหลีกเลี่ยงเนื้อหาหรือสัญลักษณ์ที่อาจเกี่ยวข้องกับการเมืองจีน” ถึงแม้สิ่งนั้นจะดูไม่มีพิษมีภัยสำหรับคนส่วนใหญ่ก็ตาม

ตัวอย่างที่โด่งดังคือกรณีของ วินนี่เดอะพูห์ ตัวการ์ตูนหมีสีเหลืองจาก ดิสนีย์

เดิมที “พูห์” เป็นเพียงตัวละครสำหรับเด็ก แต่ในโลกออนไลน์มีผู้คนจำนวนมากนำภาพของประธานาธิบดีจีนอย่าง สี จิ้นผิง มาเปรียบเทียบกับวินนี่เดอะพูห์ จนกลายเป็นมีมล้อเลียน และด้วยเหตุนี้ ตัวละครดังกล่าวจึงกลายเป็นเรื่องอ่อนไหวในสายตาของรัฐบาลจีน

เมื่อ ดิสนีย์ สร้างภาพยนตร์ Christopher Robin ซึ่งมีวินนี่เดอะพูห์เป็นตัวละครสำคัญ ภาพยนตร์เรื่องนี้จึงไม่ได้รับการสนับสนุนหรือการจัดจำหน่ายในจีนอย่างเต็มที่เหมือนภาพยนตร์ดิสนีย์เรื่องอื่น ๆ

กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า ฮอลลีวูดต้องระมัดระวังอย่างมาก แม้แต่รายละเอียดที่ดูเล็กน้อย หากสิ่งนั้นอาจเชื่อมโยงกับประเด็นทางการเมืองของจีนได้!!

3. นำเสนอจีนในฐานะผู้ช่วยเหลือหรือฝ่ายดี

วิธีที่สาม คือ “การนำเสนอชาวจีนหรือองค์กรของจีน ในฐานะผู้ช่วยเหลือหรือวีรบุรุษของเรื่อง”

หลายบริษัทเชื่อว่า หากภาพยนตร์แสดงให้เห็นว่าจีนมีบทบาทสำคัญและเป็นฝ่ายดี ก็อาจมีโอกาสผ่านการอนุมัติ และได้รับความนิยมในจีนมากขึ้น

ตัวอย่างที่มักถูกยกมาพูดถึงคือภาพยนตร์เรื่อง The Martian ซึ่งเล่าเรื่องนักบินอวกาศชาวอเมริกันที่ติดอยู่บนดาวอังคาร

ในช่วงสำคัญของเรื่อง หน่วยงานอวกาศของจีนได้เข้ามามีบทบาทช่วยเหลือภารกิจ ทำให้จีนถูกนำเสนอในฐานะประเทศที่มีเทคโนโลยีก้าวหน้า และพร้อมร่วมมือกับนานาชาติเพื่อช่วยชีวิตมนุษย์

การนำเสนอในลักษณะนี้ช่วยให้ภาพยนตร์ได้รับการตอบรับที่ดีจากผู้ชมชาวจีน และทำรายได้จำนวนมากในตลาดจีน

มุมนี้เป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะไม่ได้เป็นแค่การ “ตัดฉาก” ออกเท่านั้น แต่บางครั้งยังเป็นการ “เพิ่มบทบาท” ให้ตัวละครหรือองค์กรบางฝ่าย เพื่อให้หนังสอดคล้องกับความรู้สึกของผู้ชมในตลาดเป้าหมายด้วย

4. ปรับหนังครั้งใหญ่ จนแทบไม่เหมือนต้นฉบับ

วิธีสุดท้าย คือ “การปรับเปลี่ยนภาพยนตร์ครั้งใหญ่ จนแทบไม่เหมือนต้นฉบับ” เพื่อให้เหมาะกับความต้องการของตลาดจีน

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือภาพยนตร์ The Karate Kid ฉบับรีเมกปี 2010 ที่นำแสดงโดย เจย์เดน สมิธ และ เฉินหลง

ภาพยนตร์เรื่องนี้ย้ายฉากหลังจากอเมริกามาเป็นประเทศจีน ใช้สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจีน มีนักแสดงชาวจีนจำนวนมาก และพยายามนำเสนอวัฒนธรรมจีนในเชิงบวก

แต่ก็ยังมีปัญหา เพราะเนื้อเรื่องมีตัวละครเด็กชาวจีนที่ทำตัวเป็นอันธพาลรังแกเด็กอเมริกัน ซึ่งเป็นภาพลักษณ์ที่ผู้ตรวจสอบมองว่าไม่เหมาะสม สุดท้ายจึงมีการปรับเปลี่ยนรายละเอียดหลายอย่าง เพื่อให้ผ่านการอนุมัติ

นอกจากนี้ ในจีนยังมีการเปลี่ยนชื่อภาพยนตร์จาก The Karate Kid มาเป็น Kung Fu Dream เพื่อให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมจีนมากขึ้น เนื่องจากศิลปะการต่อสู้ที่เป็นจุดเด่นของจีนคือ “กังฟู” ไม่ใช่ “คาราเต้” ของญี่ปุ่น

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญกับคนดูหนัง

เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าหนังฮอลลีวูดทุกเรื่องต้อง “เอาใจจีน” เสมอไป แต่สะท้อนให้เห็นว่า ตลาดขนาดใหญ่สามารถมีอิทธิพลต่อเนื้อหา ความยาว ฉาก ตัวละคร หรือแม้แต่ชื่อภาพยนตร์ได้จริง

สำหรับคนดูหนังทั่วไป เรื่องนี้ช่วยให้เราเข้าใจมากขึ้นว่า ทำไมบางครั้งหนังเวอร์ชันหนึ่งถึงต่างจากอีกเวอร์ชันหนึ่ง ทำไมตัวละครบางประเทศถึงถูกนำเสนอในแง่ดีเป็นพิเศษ หรือทำไมบางประเด็นดูเหมือนถูกเลี่ยงไปอย่างแปลก ๆ

สุดท้ายแล้ว ฮอลลีวูดไม่ได้ทำหนังเพื่อศิลปะอย่างเดียว แต่ยังต้องคิดถึงตลาด รายได้ การอนุมัติฉาย และความอ่อนไหวของแต่ละประเทศด้วย นี่จึงเป็นอีกมุมเบื้องหลังของวงการหนัง ที่คนดูอาจไม่ทันสังเกต แต่มีผลต่อสิ่งที่เราเห็นบนจอมากกว่าที่คิด