เปิดความเปราะบางครัวเรือนไทยจากผล สำรวจครัวเรือนทั่วประเทศล่าสุด : รายได้ หด ลดรายจ่าย พึ่งพาเงินช่วยเหลือและหนี้ ยังสูงแม้จะลดลงบ้าง กดดันการบริโภคระยะ ข้างหน้า

เปิดความเปราะบางครัวเรือนไทยจากผล สำรวจครัวเรือนทั่วประเทศล่าสุด : รายได้ หด ลดรายจ่าย พึ่งพาเงินช่วยเหลือและหนี้ ยังสูงแม้จะลดลงบ้าง กดดันการบริโภคระยะ ข้างหน้า

SCB EIC วิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและ สังคมของครัวเรือนปี 2025 จากสำนักงานสถิติแห่ง ชาติ ครอบคลุมครัวเรือนตัวอย่าง 57,600 ครัวเรือนทั่ว ประเทศ พบว่า ครัวเรือนไทยยังอยู่ระหว่างการปรับตัว จากระดับหนี้ที่สูงมาก (Deleveraging process) อีกทั้ง กำลังเผชิญความเปราะบางเชิงโครงสร้างที่อาจกลาย เป็นแรงฉุดสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยในระยะต่อไป โดยมี 6 ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตา ดังนี้

1. รายได้ครัวเรือนไทยลดลงครั้งแรกในรอบ 6 ปี

รายได้เฉลี่ยครัวเรือนไทยในปี 2025 ลดลง -2.5% เทียบ กับผลสำรวจครั้งก่อนในปี 2023 จากรายได้การทำงานที่ หดตัวเป็นสำคัญ สะท้อนเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวช้า และปัญหา การกระจายของรายได้ครัวเรือนที่กระจุกตัวในกลุ่มครัว เรือนที่มีรายได้สูง

2. ครัวเรือนไทยอยู่รอดด้วยการพึ่งพาเงินช่วยเหลือมาก ขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มรายได้น้อย

รายได้ครัวเรือนจากเงินช่วยเหลือในปี 2025 เพิ่มขึ้น 19.4% จากปี 2023 สวนทางกับรายได้ประเภทอื่นที่ ปรับลดลงทั้งหมด โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกิน 15,000 บาท/เดือน ซึ่งต้องพึ่งพาเงินช่วยเหลือและราย ได้ไม่เป็นตัวเงินรวมกันเกือบ 60% ของรายได้ทั้งหมด สะท้อนถึงความไม่แน่นอนของกระแสรายได้และความ เปราะบางทางเศรษฐกิจของครัวเรือนรายได้น้อย

3. ครัวเรือนไทยรัดเข็มขัดตามรายได้ที่ลดลง โดยเน้น ลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น

ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของครัวเรือนในปี 2025 ลดลง -5.4% จากปี 2023 ตามกำลังซื้อที่อ่อนแอลง โดยครัวเรือนส่วน ใหญ่เลือกลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น เช่น ค่าใช้จ่ายด้าน อุปโภคบริโภคที่ลดลงไปเกือบ -10% ขณะที่พยายามคุม ค่าใช้จ่ายจำเป็นไม่ให้เพิ่มขึ้นมากนัก เช่น อาหารเครื่อง ดื่ม และยาสูบ ซึ่งยังขยายตัวเล็กน้อย 0.6%

4. ครัวเรือนก่อหนี้ลดลงในภาพรวม แต่กลุ่มรายได้น้อย กลับก่อหนี้เพิ่มขึ้น

ผลสำรวจหนี้ครัวเรือนในปี 2025 พบว่า หนี้ครัวเรือนใน ภาพรวมลดลง -11.8% จากปี 2023 รวมถึงค่าใช้จ่าย ครัวเรือนที่ปรับตัวลดลง สะท้อนภาวะการลดภาระหนี้ (Deleveraging) ในระดับประเทศ ท่ามกลางเศรษฐกิจ ฟื้นตัวช้า มาตรฐานการปล่อยสินเชื่อที่เข้มงวดขึ้น และ ความพยายามของภาคครัวเรือนในการลดภาระหนี้สินลง

อย่างไรก็ดี ความเสี่ยงด้านหนี้ยังคงกระจุกตัวอยู่ในกลุ่ม ครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกิน 15,000 บาท/เดือน ซึ่งเป็นก ลุ่มเดียวที่หนี้เพิ่มขึ้น 1.9% ส่วนหนึ่งเพื่อชดเชยรายได้ จากการทำงานที่ลดลงให้เพียงพอต่อการดำรงชีพ

5. ครัวเรือนไทยที่มีหนี้และมีปัญหารายได้ไม่พอใช้จ่ายมี สัดส่วนมากกว่าครึ่ง

มากกว่า 50% ของครัวเรือนที่มีหนี้มีรายได้ไม่พอใช้จ่าย โดยเฉพาะกลุ่มรายได้ต่ำกว่า 15,000 บาท/เดือน ซึ่ง มีสัดส่วนรายได้ไม่พอใช้สูงถึงกว่า 2 ใน 3 ขณะที่ครัว เรือนรายได้ต่ำกว่า 50,000 บาท/เดือน ส่วนใหญ่ต้อง แบกรับทั้งค่าใช้จ่าย

ที่จำเป็นต่อการดำรงชีพและภาระหนี้ในระดับสูง ส่งผล ให้สภาพคล่องตึงตัว และมีความสามารถในการรับมือกับ ค่าครองชีพที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในปี 2026 ได้อย่างจำกัด เนื่องจากเงินเฟ้อจะเร่งตัวขึ้นมาก

6. ความเปราะบางของครัวเรือนไทยเป็นความเสี่ยง สำคัญต่อเศรษฐกิจในระยะข้างหน้า

รายได้จากการทำงานที่ฟื้นตัวได้ช้า การพึ่งพาเงินช่วย เหลือที่เพิ่มขึ้น และพฤติกรรมการใช้จ่ายอย่างระมัดระวัง ท่ามกลางภาระหนี้สูง เป็นปัจจัยสำคัญที่จะกดดันการ บริโภคภาคเอกชน และเพิ่มความเสี่ยงเชิงโครงสร้างต่อเศรษฐกิจไทยในระยะต่อไป

3

SCB EIC มองว่า การรับมือกับความท้าทายของภาคครัว เรือนจำเป็นต้องอาศัยทั้งมาตรการระยะสั้นและระยะยาว โดยในระยะสั้น การบริโภคภาคเอกชนจะยังได้แรงพยุง จาก พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ซึ่งควรเน้นมาตรการ ช่วยเหลือค่าครองชีพแบบมุ่งเป้าให้ตรงกลุ่มเปราะบาง ควบคู่กับมาตรการบรรเทาภาระหนี้อย่างเหมาะสม ขณะ ที่ในระยะยาว ควรให้ความสำคัญกับการยกระดับรายได้ เพิ่มทักษะแรงงาน และเสริมภูมิคุ้มกันทางการเงิน เพื่อช่วยลดการพึ่งพาเงินช่วยเหลือจากภายนอกและการก่อหนี้เพื่อการยังชีพในอนาคต