เงินเยนอ่อนทะลุ 160 ต่อดอลลาร์ ทำไมญี่ปุ่นยังพยุงค่าเงินไม่อยู่

เงินเยนร่วงลงใกล้ระดับที่ญี่ปุ่นเคยเข้าแทรกแซงตลาด ทำให้ตลาดจับตาว่าโตเกียวจะลงมืออีกครั้งหรือไม่ ขณะที่ส่วนต่างดอกเบี้ยสหรัฐฯ–ญี่ปุ่นยังเป็นแรงกดดันสำคัญ

เงินเยนกลับมาอยู่ในจุดที่ตลาดการเงินต้องจับตาอีกครั้ง หลังอ่อนค่าลงแตะราว 160.795 เยนต่อดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับอ่อนสุดในเกือบ 2 ปี และใกล้โซนที่รัฐบาลญี่ปุ่นเคยเข้าแทรกแซงตลาดมาแล้ว

สำหรับคนอ่านไทย เรื่องนี้ไม่ได้ไกลตัวเท่าที่คิด เพราะค่าเงินเยนเกี่ยวข้องทั้งราคาสินค้านำเข้าจากญี่ปุ่น ต้นทุนพลังงานของญี่ปุ่น ภาพรวมตลาดเงินโลก และแน่นอนว่าอาจกระทบความรู้สึกของคนที่กำลังวางแผนเที่ยวญี่ปุ่นหรือแลกเงินเยนในช่วงนี้

ประเด็นสำคัญคือ ญี่ปุ่นไม่ได้เพิ่งเริ่มกังวลเรื่องค่าเงินเยน รัฐบาลญี่ปุ่นเคยใช้เงินจำนวนมากเพื่อพยุงค่าเงินมาแล้ว โดยข้อมูลจากกระทรวงการคลังญี่ปุ่นระบุว่า มีการใช้เงินราว 11.7 ล้านล้านเยน หรือประมาณ 7.3 หมื่นล้านดอลลาร์ ในการแทรกแซงตลาดเงินช่วงปลายเดือนเมษายนถึงปลายเดือนพฤษภาคม

มาตรการแบบนี้มักทำให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นได้ในระยะสั้น เพราะรัฐเข้าไปซื้อเงินเยนและขายเงินดอลลาร์ แต่ปัญหาคือ หากแรงกดดันหลักยังไม่เปลี่ยน ตลาดก็อาจกลับมากดค่าเงินเยนให้อ่อนลงอีก เหตุการณ์รอบนี้จึงถูกมองว่าเป็นบททดสอบว่า “การแทรกแซงอย่างเดียว” ยังพอหยุดแรงขายเยนได้แค่ไหน

มินารุ คิฮาระ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ระบุว่า ญี่ปุ่นพร้อมตอบสนองต่อความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนอย่างเหมาะสมได้ทุกเมื่อ พร้อมย้ำว่ารัฐบาลจะติดตามตลาดอย่างใกล้ชิด

คำพูดลักษณะนี้ในตลาดเงินเรียกว่า verbal intervention หรือการส่งสัญญาณด้วยถ้อยแถลง ยังไม่ใช่การลงมือซื้อขายจริง แต่เป็นการเตือนนักลงทุนว่า รัฐบาลอาจพร้อมเข้าแทรกแซงหากมองว่าค่าเงินเคลื่อนไหวรุนแรงเกินไป

ทำไมเงินเยนยังอ่อน ทั้งที่ญี่ปุ่นเพิ่งขึ้นดอกเบี้ย?

คำตอบสำคัญอยู่ที่ส่วนต่างดอกเบี้ยระหว่างญี่ปุ่นกับสหรัฐฯ ธนาคารกลางญี่ปุ่นเพิ่งปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยสู่ระดับ 1% ซึ่งถือว่าสูงสุดในรอบหลายสิบปีของญี่ปุ่น แต่ก็ยังต่ำกว่ากรอบดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐฯ ที่ 3.50%–3.75% อย่างมาก

เมื่อดอกเบี้ยฝั่งดอลลาร์ยังสูงกว่า นักลงทุนจำนวนมากจึงยังมีแรงจูงใจถือดอลลาร์มากกว่าเยน โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดคาดว่าเฟดอาจยังไม่รีบลดดอกเบี้ย และบางส่วนเริ่มมองถึงโอกาสขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้ง สิ่งนี้ช่วยหนุนดอลลาร์ และกดดันเงินเยนต่อเนื่อง

เงินเยนอ่อนมีทั้งคนได้ประโยชน์และคนเสียประโยชน์

ฝั่งที่ได้ประโยชน์คือบริษัทส่งออกญี่ปุ่น เพราะเมื่อเงินเยนอ่อน รายได้จากต่างประเทศเมื่อแปลงกลับมาเป็นเยนจะดูดีขึ้น และสินค้าญี่ปุ่นอาจแข่งขันด้านราคาได้มากขึ้นในตลาดโลก

แต่ฝั่งที่เจ็บหนักคือครัวเรือนและธุรกิจที่ต้องพึ่งพาการนำเข้า ญี่ปุ่นนำเข้าพลังงานและวัตถุดิบจำนวนมาก เมื่อเงินเยนอ่อน ต้นทุนการนำเข้าจึงแพงขึ้น และอาจส่งต่อไปยังราคาสินค้าในประเทศได้

นี่คือเหตุผลที่รัฐบาลญี่ปุ่นต้องระวัง เพราะเงินเยนอ่อนเกินไปอาจช่วยบริษัทส่งออก แต่สร้างภาระค่าครองชีพให้ประชาชน โดยเฉพาะเมื่อราคาพลังงานและอาหารยังเป็นประเด็นสำคัญ

สำหรับคนไทย สิ่งที่ควรรู้คือ เงินเยนอ่อนอาจทำให้ค่าใช้จ่ายบางอย่างในญี่ปุ่นดูถูกลงเมื่อเทียบกับเงินบาท เช่น ค่าอาหาร โรงแรม หรือการช้อปปิ้ง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างจะถูกลงเสมอไป เพราะราคาสินค้าในญี่ปุ่นเองอาจปรับขึ้นจากต้นทุนนำเข้า และอัตราแลกเปลี่ยนของเงินบาทต่อเยนก็ขึ้นกับค่าเงินบาทด้วย ไม่ใช่ดูแค่เยนเทียบดอลลาร์เท่านั้น

อีกเรื่องที่ต้องระวังคือ ข่าวค่าเงินไม่ควรถูกใช้เป็นสัญญาณให้รีบแลกเงินหรือเก็งกำไรแบบฟันธง เพราะตลาดเงินเปลี่ยนเร็วมาก การแทรกแซงของรัฐบาล การประชุมธนาคารกลาง หรือข่าวเศรษฐกิจสหรัฐฯ เพียงชุดเดียว อาจทำให้ค่าเงินแกว่งได้ทันที

สิ่งที่ต้องติดตามต่อจากนี้มี 3 เรื่องหลัก หนึ่ง ญี่ปุ่นจะเข้าแทรกแซงตลาดจริงหรือยังใช้แค่คำเตือน สอง ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะส่งสัญญาณขึ้นดอกเบี้ยเพิ่มหรือไม่ และสาม เฟดจะเดินหน้าดอกเบี้ยอย่างไร เพราะทั้งหมดนี้จะเป็นตัวกำหนดทิศทางเงินเยนในระยะถัดไป

ภาพรวมตอนนี้จึงไม่ใช่แค่ “เยนอ่อน” แต่เป็นคำถามใหญ่กว่านั้นว่า ญี่ปุ่นจะจัดการสมดุลระหว่างการพยุงค่าเงิน การคุมเงินเฟ้อ และการไม่ทำให้เศรษฐกิจสะดุดได้อย่างไร

• เงินเยนอ่อนลงแตะราว 160.795 เยนต่อดอลลาร์ ต่ำสุดในเกือบ 2 ปี
• ญี่ปุ่นเคยใช้เงินราว 11.7 ล้านล้านเยนเพื่อพยุงค่าเงิน แต่ผลกระทบดูจำกัดในระยะสั้น
• ส่วนต่างดอกเบี้ยสหรัฐฯ–ญี่ปุ่นยังเป็นแรงกดดันสำคัญต่อค่าเงินเยน
• เงินเยนอ่อนช่วยผู้ส่งออกญี่ปุ่น แต่เพิ่มภาระต้นทุนให้ครัวเรือนและธุรกิจนำเข้า
• คนไทยที่เกี่ยวข้องกับการเที่ยวญี่ปุ่นหรือแลกเงินควรดูทั้งค่าเยน ค่าเงินบาท และข่าวธนาคารกลางประกอบกัน