ค้างค่าเทอมโรงเรียนเอกชนพุ่ง 2.17 พันล้าน กระทบทั้งผู้ปกครองและครู

ยอดค้างค่าเทอมโรงเรียนเอกชนปี 2568 ถูกระบุว่าสูงกว่า 2,175 ล้านบาท จากนักเรียนค้างชำระกว่า 575,000 คน ทำให้หลายโรงเรียนเริ่มเจอปัญหาสภาพคล่อง โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายประจำอย่างเงินเดือนครูและบุคลากร

ตัวเลขนี้มาจากการสำรวจของสมาคมคณะกรรมการประสานและส่งเสริมการศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย ซึ่งมีโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาร่วมตอบแบบสำรวจ 3,044 โรงเรียน จากนักเรียนกว่า 1.58 ล้านคน พบว่านักเรียนค้างชำระค่าธรรมเนียมการศึกษาราว 35.43% ของนักเรียนทั้งหมด

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้น่ากังวล ไม่ใช่แค่ตัวเลขหนี้ แต่คือผลกระทบที่ไหลต่อกันเป็นลูกโซ่ เมื่อผู้ปกครองจ่ายไม่ไหว โรงเรียนก็หมุนเงินยากขึ้น และคนที่ได้รับผลทันทีคือครู บุคลากร รวมถึงคุณภาพบริการในโรงเรียน

ทำไมค่าเทอมค้างถึงพุ่ง

สาเหตุหลักที่ถูกระบุในการสำรวจคือปัญหาเศรษฐกิจครัวเรือน รองลงมาคือการขาดสภาพคล่องชั่วคราว และบางส่วนเกี่ยวกับความรับผิดชอบในการชำระเงิน

พูดให้เข้าใจง่ายขึ้นคือ หลายบ้านไม่ได้ตั้งใจไม่จ่าย แต่รายได้กับรายจ่ายชนกันพอดี โดยเฉพาะครอบครัวที่มีลูกมากกว่า 1 คน มีค่าเดินทาง ค่าอาหาร ค่าอุปกรณ์การเรียน และค่าใช้จ่ายในบ้านเพิ่มขึ้นพร้อมกัน

ค่าเทอมจึงไม่ใช่รายจ่ายก้อนเดียว แต่เป็นส่วนหนึ่งของภาระทั้งบ้าน เมื่อเงินสดไม่พอ รายจ่ายที่ถูกเลื่อนออกไปมักเป็นค่าเทอม เพราะผู้ปกครองยังคาดหวังว่าลูกจะได้เรียนต่อก่อน แล้วค่อยหาเงินมาปิดยอดภายหลัง

โรงเรียนเอกชนกระทบตรงไหน

โรงเรียนเอกชนจำนวนมากมีต้นทุนประจำที่เลื่อนไม่ได้ เช่น เงินเดือนครู ค่าไฟ ค่าเช่า ค่าบำรุงสถานที่ ค่าวัสดุการเรียน และค่าใช้จ่ายด้านความปลอดภัย

เมื่อรายรับจากค่าเทอมไม่เข้าตามรอบ โรงเรียนจะเริ่มขาดเงินหมุนเวียน บางแห่งอาจชะลอการลงทุน ปรับลดกิจกรรม หรือเลื่อนการพัฒนาหลักสูตร แต่ถ้าหนักขึ้นอาจกระทบถึงการจ่ายเงินเดือนครูและบุคลากร ซึ่งเป็นประเด็นที่สมาคมฯ ระบุว่าโรงเรียนเอกชนกำลังเผชิญอยู่

คนที่อยู่กลางปัญหาคือเด็ก เพราะเด็กไม่ได้เป็นคนสร้างหนี้ แต่เป็นคนที่อาจได้รับผลจากความตึงตัวของทั้งสองฝั่ง ทั้งบ้านที่จ่ายไม่ไหว และโรงเรียนที่ต้องรักษาคุณภาพการเรียนไว้

ผู้ปกครองควรทำอย่างไรถ้าเริ่มจ่ายไม่ไหว

สิ่งที่ควรทำก่อนคือคุยกับโรงเรียนให้เร็ว ไม่ควรรอจนยอดสะสมหลายงวด เพราะเมื่อยอดค้างยาวขึ้น ทางเลือกจะน้อยลง

แนวทางที่พอช่วยลดแรงกระแทกได้ เช่น ขอแบ่งชำระเป็นงวดเล็กลง แจ้งเหตุผลด้านรายได้อย่างตรงไปตรงมา ขอเอกสารยอดค้างทั้งหมดเพื่อจัดลำดับการจ่าย หรือวางแผนชำระเฉพาะยอดที่จำเป็นก่อนตามเงื่อนไขของโรงเรียน

การคุยเร็วช่วยให้ต่อรองง่ายกว่า เพราะโรงเรียนยังพอวางแผนรายรับได้ และผู้ปกครองก็ไม่ต้องแบกความกดดันจนเกินไป

แต่ไม่ควรแก้ด้วยการกู้เงินด่วนโดยไม่อ่านเงื่อนไข เพราะอาจเปลี่ยนปัญหาค่าเทอมให้กลายเป็นหนี้ดอกเบี้ยสูงในระยะยาว ถ้าจำเป็นต้องกู้ ควรดูดอกเบี้ย ค่าปรับ รอบชำระ และความสามารถในการจ่ายคืนให้ชัดก่อนตัดสินใจ

ประเด็นที่ไม่ควรมองเป็นแค่ “โรงเรียน vs ผู้ปกครอง”

เรื่องนี้ไม่ควรถูกมองว่าเป็นการโทษฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เพราะฝั่งผู้ปกครองจำนวนมากเจอภาระเศรษฐกิจจริง ขณะที่โรงเรียนเองก็มีค่าใช้จ่ายจริงเช่นกัน

โจทย์ที่ยากคือจะทำอย่างไรให้เด็กยังได้เรียนต่อ โรงเรียนยังอยู่ได้ และครูยังได้รับค่าตอบแทนตามปกติ

สมาคมฯ เสนอให้มีมาตรการช่วยเหลือทั้งฝั่งโรงเรียนและผู้ปกครอง รวมถึงกลไกติดตามหนี้ค่าธรรมเนียมการศึกษา ควบคู่กับมาตรการช่วยผู้ปกครองที่ได้รับผลกระทบทางเศรษฐกิจ

ทางออกต้องไม่ผลักภาระไปที่เด็ก เพราะการย้ายโรงเรียนกลางคันหรือหยุดเรียนจากปัญหาเงิน อาจกระทบต่อการเรียน ความมั่นใจ และความต่อเนื่องทางสังคมของเด็กมากกว่าที่หลายคนคิด

สำหรับครอบครัวที่กำลังเจอปัญหานี้ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือเปิดยอดหนี้จริง คุยกับโรงเรียนให้ชัด วางแผนจ่ายเป็นรอบ และตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นก่อนปล่อยให้ยอดค้างสะสม ส่วนระดับนโยบาย เรื่องนี้เป็นสัญญาณว่าค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาเริ่มกดทับครัวเรือนมากขึ้น และต้องมีทางออกที่ไม่ทำให้เด็ก ครู หรือโรงเรียนต้องรับแรงกระแทกเพียงฝ่ายเดียว