อ.เจษฎาชี้เบาะแสผงในก๋วยเตี๋ยว ทำไม “ยาแก้พิษ” จึงสำคัญ
เหตุผู้ป่วยหลายรายในอุดรธานีมีอาการผิดปกติหลังรับประทานก๋วยเตี๋ยว ทำให้ “ผงสีขาวคล้ายเกลือ” กลายเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องรอผลตรวจยืนยัน เพราะกรณีนี้ไม่ใช่แค่ข่าวร้านอาหาร แต่เป็นบทเรียนเรื่องการหยิบใช้วัตถุดิบที่ไม่รู้ที่มา
รายงานข่าวระบุว่า เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจังหวัดอุดรธานีเข้าตรวจสอบร้านก๋วยเตี๋ยว หลังมีลูกค้าป่วยหลายราย โดยพบว่าผงที่ถูกนำไปใช้ปรุงอาหารมีลักษณะคล้ายเกลือ และอยู่ระหว่างส่งตรวจว่าเป็นสารชนิดใดกันแน่
ประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้ถูกจับตามากขึ้น คือข้อมูลจาก ศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ ซึ่งตั้งข้อสังเกตว่า หากมีการส่ง เมทิลีนบลู ไปใช้เป็นยาต้านพิษในผู้ป่วยอาการรุนแรง สารที่น่าสงสัยจึงอาจเกี่ยวข้องกับ โซเดียมไนไตรท์ เพราะเป็นสารที่ทำให้เกิดภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูงได้
อย่างไรก็ตาม จุดสำคัญคือ ขณะนี้ยังควรใช้คำว่า “อาจเป็น” หรือ “อยู่ระหว่างรอผลพิสูจน์” ไม่ควรสรุปว่าเป็นโซเดียมไนไตรท์แล้ว 100% จนกว่าผลตรวจจากห้องปฏิบัติการจะยืนยันชนิดของสาร
โซเดียมไนไตรท์คืออะไร ทำไมถึงอันตราย
โซเดียมไนไตรท์ เป็นสารที่พบการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารบางประเภท เช่น การถนอมอาหารหรือช่วยคงสีของเนื้อสัตว์ แต่หากได้รับมากเกินไป หรือถูกนำไปใช้ผิดประเภท อาจทำให้เกิดอันตรายรุนแรงได้
กลไกที่น่ากังวลคือ สารกลุ่มไนไตรท์สามารถทำให้เกิดภาวะ เมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง ซึ่งทำให้เลือดลำเลียงออกซิเจนได้แย่ลง เมื่อร่างกายขาดออกซิเจน ผู้ป่วยอาจมีอาการเวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน หายใจลำบาก ใจสั่น หรือริมฝีปากและผิวหนังเขียวคล้ำ
ข้อมูลจาก CDC อธิบายว่า ภาวะเมทฮีโมโกลบินมักเกี่ยวข้องกับการได้รับสารออกซิไดซ์ เช่น ไนเตรตหรือไนไตรท์ รวมถึงโซเดียมไนไตรท์
ทำไม “เมทิลีนบลู” ถึงเป็นเบาะแสสำคัญ
เมทิลีนบลู ไม่ใช่ยาทั่วไปที่ประชาชนควรหามาใช้เอง แต่เป็นยาที่แพทย์ใช้ในสถานพยาบาลสำหรับบางกรณีของภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง
ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีระบุข้อบ่งชี้ของการให้เมทิลีนบลูในผู้ป่วยที่มีอาการทางสมองหรือหัวใจจากการขาดออกซิเจน หรือมีระดับเมทฮีโมโกลบินสูงตามเกณฑ์ทางการแพทย์
ดังนั้น เมื่อมีข่าวว่ามีการประสานยาต้านพิษชนิดนี้ในเหตุผู้ป่วยจากก๋วยเตี๋ยว จึงเป็นเหตุผลที่ผู้เชี่ยวชาญตั้งข้อสังเกตว่า สารปริศนาอาจเข้ากับกลุ่มที่ก่อภาวะเมทฮีโมโกลบินได้ แต่ก็ยังต้องรอผลตรวจเพื่อยืนยัน
สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
หากหลังรับประทานอาหารแล้วมีอาการผิดปกติรุนแรง โดยเฉพาะอาการเหล่านี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
คลื่นไส้ อาเจียนมาก เวียนศีรษะ หายใจไม่สะดวก ใจสั่น อ่อนแรงผิดปกติ ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ หรือมีอาการซึมลง
กรณีสารพิษในอาหารไม่ควรรักษาเอง ไม่ควรซื้อยาแก้พิษมาใช้เอง และไม่ควรรอดูอาการนานหากมีอาการหายใจลำบากหรือเขียวคล้ำ เพราะการรักษาต้องประเมินโดยแพทย์และอาจต้องใช้ยาจำเพาะในโรงพยาบาล
บทเรียนสำคัญสำหรับร้านอาหารและครัวเรือน
เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นกฎง่าย ๆ แต่สำคัญมาก คือ ห้ามนำผง ของเหลว หรือวัตถุดิบที่ไม่รู้ที่มาไปใช้กับอาหารเด็ดขาด แม้จะดูคล้ายเกลือ น้ำตาล แป้ง หรือผงปรุงรสก็ตาม
ร้านอาหารควรแยกวัตถุดิบอาหารออกจากสารเคมีทุกชนิด เก็บในภาชนะเดิมที่มีฉลากชัดเจน ไม่เทสารใส่ขวดหรือถุงที่ไม่มีชื่อ และควรมีคนรับผิดชอบตรวจวัตถุดิบก่อนนำเข้าครัว
ส่วนในบ้านก็ควรใช้หลักเดียวกัน ถ้าผงหรือของเหลวไม่มีฉลาก ไม่รู้ที่มา หรือถูกเก็บมาจากที่อื่น ไม่ควรชิม ไม่ควรดมใกล้ ๆ และไม่ควรนำมาใช้ทำอาหาร เพราะสารเคมีหลายชนิดมีหน้าตาคล้ายเครื่องปรุง แต่ผลต่อร่างกายต่างกันมาก
สิ่งที่ต้องติดตามต่อ
สิ่งที่ต้องรอในกรณีนี้คือผลตรวจจากห้องปฏิบัติการว่า “ผงสีขาว” เป็นสารชนิดใด และปริมาณที่พบเกี่ยวข้องกับอาการของผู้ป่วยอย่างไร
ก่อนผลตรวจออก การรายงานที่ปลอดภัยที่สุดคือบอกว่า โซเดียมไนไตรท์เป็น “สารที่ถูกตั้งข้อสังเกต” จากลักษณะอาการและการใช้ยาต้านพิษ ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย
เหตุการณ์นี้จึงไม่ควรถูกเล่าเพียงว่า “ผงอะไรทำให้คนป่วย” แต่ควรถูกจำในฐานะบทเรียนว่า วัตถุดิบอาหารต้องมีแหล่งที่มาและฉลากชัดเจนเสมอ เพราะความผิดพลาดเพียงครั้งเดียวในครัว อาจกระทบคนกินจำนวนมากได้
แหล่งที่มา: อ.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์, ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี, Thai PBS, CDC
อ้างอิง: https://www.naewna.com/likesara/970101, https://www.rama.mahidol.ac.th/poisoncenter/th/bulletin/bul96/v4n3/met_Hb, https://www.thaipbs.or.th/news/content/506889, https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5129a2.htm
เขียนโดย ดร กิฟท์นางมารพยากรณ์
เพื่อให้ผู้อ่านได้รับทั้งความรู้ แรงบันดาลใจ และแนวทางการใช้ชีวิตที่เท่าทันโลก
เปิดตำนาน 7 ห้างสรรพสินค้าในอดีตที่เคยรุ่งเรือง
8 รถจักรยานยนต์ที่คนนิยมใช้มากที่สุดในประเทศไทย
เลขมงคล เพชรกล้า "เด็กชายนำโชค" 1/8/69
ทำไมเสาไม้ใต้เวนิสยังไม่ผุ
5 อุทยานที่สวยที่สุดในไทย
แก้วพลาสติกชนิด PET และ PP แตกต่างกันอย่างไร?
รู้หรือไม่? ไม่ใช่แค่ไทยที่กินข้าวเหนียว! เปิดรายชื่อ9ประเทศที่นิยมกิน "ข้าวเหนียว"
10 เมนูแปลกๆ แดนอีสาน
จุดกำเนิดไฟฟ้าครั้งแรกในสยาม
เปิดแนวทางเลขเด็ด "อาจารย์หนู" งวดวันเสาร์ที่ 1 สิงหาคม 2569
ใส่มาตั้งนาน เพิ่งรู้! ทำไมรองเท้า Converse ถึงต้องมี "รูเล็ก ๆ 2 รู" อยู่ข้างเท้า?
10 กุศโลบายแปลกๆของคนไทย
10 เมนูแปลกๆ แดนอีสาน
8 รถจักรยานยนต์ที่คนนิยมใช้มากที่สุดในประเทศไทย
แก้วพลาสติกชนิด PET และ PP แตกต่างกันอย่างไร?
จุดกำเนิดไฟฟ้าครั้งแรกในสยาม
“เงินซื้ออภิสิทธิ์ไม่ได้!” หญิงไทยแจ้งความกลุ่มนร.อิตาลี เพื่อศักดิ์ศรีของคนไทย
แพทย์จีนเผย...ขนาดของผู้ชาย! ดูที่จมูกและนิ้วนางก็บอกได้แล้ว.
นักท่องเที่ยวชาวเวียดนาม ถูกปรับคนละ 25 ล้าน ฐานทำลายปะการังหนัก 10 กิโลกรัม
พ่อแม่ตกใจหนัก คิดว่านมที่ให้ลูกกินหลายปี เป็นนมที่ตรวจพบสารไดออกซิน

