อ.เจษฎาชี้เบาะแสผงในก๋วยเตี๋ยว ทำไม “ยาแก้พิษ” จึงสำคัญ
เหตุผู้ป่วยหลายรายในอุดรธานีมีอาการผิดปกติหลังรับประทานก๋วยเตี๋ยว ทำให้ “ผงสีขาวคล้ายเกลือ” กลายเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องรอผลตรวจยืนยัน เพราะกรณีนี้ไม่ใช่แค่ข่าวร้านอาหาร แต่เป็นบทเรียนเรื่องการหยิบใช้วัตถุดิบที่ไม่รู้ที่มา
รายงานข่าวระบุว่า เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจังหวัดอุดรธานีเข้าตรวจสอบร้านก๋วยเตี๋ยว หลังมีลูกค้าป่วยหลายราย โดยพบว่าผงที่ถูกนำไปใช้ปรุงอาหารมีลักษณะคล้ายเกลือ และอยู่ระหว่างส่งตรวจว่าเป็นสารชนิดใดกันแน่
ประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้ถูกจับตามากขึ้น คือข้อมูลจาก ศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ ซึ่งตั้งข้อสังเกตว่า หากมีการส่ง เมทิลีนบลู ไปใช้เป็นยาต้านพิษในผู้ป่วยอาการรุนแรง สารที่น่าสงสัยจึงอาจเกี่ยวข้องกับ โซเดียมไนไตรท์ เพราะเป็นสารที่ทำให้เกิดภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูงได้
อย่างไรก็ตาม จุดสำคัญคือ ขณะนี้ยังควรใช้คำว่า “อาจเป็น” หรือ “อยู่ระหว่างรอผลพิสูจน์” ไม่ควรสรุปว่าเป็นโซเดียมไนไตรท์แล้ว 100% จนกว่าผลตรวจจากห้องปฏิบัติการจะยืนยันชนิดของสาร
โซเดียมไนไตรท์คืออะไร ทำไมถึงอันตราย
โซเดียมไนไตรท์ เป็นสารที่พบการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารบางประเภท เช่น การถนอมอาหารหรือช่วยคงสีของเนื้อสัตว์ แต่หากได้รับมากเกินไป หรือถูกนำไปใช้ผิดประเภท อาจทำให้เกิดอันตรายรุนแรงได้
กลไกที่น่ากังวลคือ สารกลุ่มไนไตรท์สามารถทำให้เกิดภาวะ เมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง ซึ่งทำให้เลือดลำเลียงออกซิเจนได้แย่ลง เมื่อร่างกายขาดออกซิเจน ผู้ป่วยอาจมีอาการเวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน หายใจลำบาก ใจสั่น หรือริมฝีปากและผิวหนังเขียวคล้ำ
ข้อมูลจาก CDC อธิบายว่า ภาวะเมทฮีโมโกลบินมักเกี่ยวข้องกับการได้รับสารออกซิไดซ์ เช่น ไนเตรตหรือไนไตรท์ รวมถึงโซเดียมไนไตรท์
ทำไม “เมทิลีนบลู” ถึงเป็นเบาะแสสำคัญ
เมทิลีนบลู ไม่ใช่ยาทั่วไปที่ประชาชนควรหามาใช้เอง แต่เป็นยาที่แพทย์ใช้ในสถานพยาบาลสำหรับบางกรณีของภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง
ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีระบุข้อบ่งชี้ของการให้เมทิลีนบลูในผู้ป่วยที่มีอาการทางสมองหรือหัวใจจากการขาดออกซิเจน หรือมีระดับเมทฮีโมโกลบินสูงตามเกณฑ์ทางการแพทย์
ดังนั้น เมื่อมีข่าวว่ามีการประสานยาต้านพิษชนิดนี้ในเหตุผู้ป่วยจากก๋วยเตี๋ยว จึงเป็นเหตุผลที่ผู้เชี่ยวชาญตั้งข้อสังเกตว่า สารปริศนาอาจเข้ากับกลุ่มที่ก่อภาวะเมทฮีโมโกลบินได้ แต่ก็ยังต้องรอผลตรวจเพื่อยืนยัน
สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
หากหลังรับประทานอาหารแล้วมีอาการผิดปกติรุนแรง โดยเฉพาะอาการเหล่านี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
คลื่นไส้ อาเจียนมาก เวียนศีรษะ หายใจไม่สะดวก ใจสั่น อ่อนแรงผิดปกติ ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ หรือมีอาการซึมลง
กรณีสารพิษในอาหารไม่ควรรักษาเอง ไม่ควรซื้อยาแก้พิษมาใช้เอง และไม่ควรรอดูอาการนานหากมีอาการหายใจลำบากหรือเขียวคล้ำ เพราะการรักษาต้องประเมินโดยแพทย์และอาจต้องใช้ยาจำเพาะในโรงพยาบาล
บทเรียนสำคัญสำหรับร้านอาหารและครัวเรือน
เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นกฎง่าย ๆ แต่สำคัญมาก คือ ห้ามนำผง ของเหลว หรือวัตถุดิบที่ไม่รู้ที่มาไปใช้กับอาหารเด็ดขาด แม้จะดูคล้ายเกลือ น้ำตาล แป้ง หรือผงปรุงรสก็ตาม
ร้านอาหารควรแยกวัตถุดิบอาหารออกจากสารเคมีทุกชนิด เก็บในภาชนะเดิมที่มีฉลากชัดเจน ไม่เทสารใส่ขวดหรือถุงที่ไม่มีชื่อ และควรมีคนรับผิดชอบตรวจวัตถุดิบก่อนนำเข้าครัว
ส่วนในบ้านก็ควรใช้หลักเดียวกัน ถ้าผงหรือของเหลวไม่มีฉลาก ไม่รู้ที่มา หรือถูกเก็บมาจากที่อื่น ไม่ควรชิม ไม่ควรดมใกล้ ๆ และไม่ควรนำมาใช้ทำอาหาร เพราะสารเคมีหลายชนิดมีหน้าตาคล้ายเครื่องปรุง แต่ผลต่อร่างกายต่างกันมาก
สิ่งที่ต้องติดตามต่อ
สิ่งที่ต้องรอในกรณีนี้คือผลตรวจจากห้องปฏิบัติการว่า “ผงสีขาว” เป็นสารชนิดใด และปริมาณที่พบเกี่ยวข้องกับอาการของผู้ป่วยอย่างไร
ก่อนผลตรวจออก การรายงานที่ปลอดภัยที่สุดคือบอกว่า โซเดียมไนไตรท์เป็น “สารที่ถูกตั้งข้อสังเกต” จากลักษณะอาการและการใช้ยาต้านพิษ ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย
เหตุการณ์นี้จึงไม่ควรถูกเล่าเพียงว่า “ผงอะไรทำให้คนป่วย” แต่ควรถูกจำในฐานะบทเรียนว่า วัตถุดิบอาหารต้องมีแหล่งที่มาและฉลากชัดเจนเสมอ เพราะความผิดพลาดเพียงครั้งเดียวในครัว อาจกระทบคนกินจำนวนมากได้
แหล่งที่มา: อ.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์, ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี, Thai PBS, CDC
อ้างอิง: https://www.naewna.com/likesara/970101, https://www.rama.mahidol.ac.th/poisoncenter/th/bulletin/bul96/v4n3/met_Hb, https://www.thaipbs.or.th/news/content/506889, https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5129a2.htm
เขียนโดย ดร กิฟท์นางมารพยากรณ์
เพื่อให้ผู้อ่านได้รับทั้งความรู้ แรงบันดาลใจ และแนวทางการใช้ชีวิตที่เท่าทันโลก
หมู่บ้านที่แปลกที่สุดในโลก! ถนนเส้นเดียวทอดยาวกว่า 9 กิโลเมตร
10 อันดับคณะหมอลำที่ดังที่สุดในประเทศไทย พร้อมค่าจ้างโดยประมาณ
อย่าเห็นแก่ของถูก! เผย 3 ลักษณะ "น้ำปลา" ที่ต้องหลีกเลี่ยง
มนุษย์ถ้ำในอดีต วันหนึ่งทำอะไรกันบ้าง เมื่อยังไม่มีเทคโนโลยี?
“นักดำน้ำอิ่มตัว” อาชีพเสี่ยงตายใต้ทะเลลึก ที่แลกชีวิตกับรายได้หลักล้าน
10 ไม้เศรษฐกิจที่มีมูลค่าสูงที่สุดในประเทศไทย พร้อมราคารับซื้อโดยประมาณ
เปิดสถิติเลขท้าย 2 ตัว/3 ตัว ที่ออกบ่อยที่สุดในรอบ 10 ปี
เจาะลึกเลขอัญเชิญ "ท้าวเวสสุวรรณ" และศาสตร์เกณฑ์เลขมหาเทพผู้พิทักษ์ขุมทรัพย์ งวดวันที่ 16 กรกฎาคม 2569
เปิดวาร์ป 10 ประเทศที่ "ประชากรชาย" เยอะที่สุดในโลก... ผู้หญิงน้อยจนน่าใจหาย
10อันดับมหาเศรษฐีเมืองไทยที่รวยที่สุด
แบตเต็มร้อยไม่ได้แปลว่าเซลล์เต็มสุดขอบ
แม่น้ำบางสายไหลใต้ดินได้อย่างไร
เขตของกรุงเทพมหานคร ที่มีสภาพเป็นพื้นที่ชนบทมากที่สุด
สถานการณ์พายุไต้ฝุ่นและฝนตกหนักในไทย ปีนี้น่ากังวลแค่ไหน? สิ่งที่ประชาชนควรรู้และเตรียมตัว
สเปนกับเบลเยียมถูกพูดถึงหนักหลังเกม
สงขลา “สรรเพชญ” ลุยเปิดทางปลายน้ำหาดใหญ่ สั่งเร่งขุดลอกทะเลสาบ ปากคลอง ร.1–ร.3–อู่ตะเภา แก้ปัญหาร่องน้ำตื้นเขิน เดินหน้าป้องกันน้ำท่วมรับมือมรสุมปลายปี
คนดังวงการเพลงจวกยับ! หลังค่ายเพลงจ่อปั้น "สาวโรงงานคลิปชู้ 77 ล้านวิว" ลั่น! ไทยแลนด์เท่านั้นที่มีแบบนี้!

