ฮุนเซนขอโทษชาวกัมพูชา ปมไว้ใจไทยมากเกินไป ย้ำทางออกชายแดนยังต้องจับตา

คำขอโทษของฮุนเซนทำให้ประเด็นชายแดนไทย–กัมพูชาถูกจับตาอีกครั้ง เพราะไม่ได้เป็นเพียงถ้อยแถลงทางการเมือง แต่โยงถึงความมั่นคง ผู้พลัดถิ่น และทิศทางการเจรจาระหว่างสองประเทศ

ฮุนเซน อดีตนายกรัฐมนตรีกัมพูชาและประธานวุฒิสภา ออกมาขอโทษประชาชนกัมพูชา โดยยอมรับว่าในช่วงที่ตนมีอำนาจบริหารประเทศ ได้ไว้ใจไทยมากเกินไป จนกัมพูชาไม่ได้เตรียมความพร้อมทางทหารอย่างเพียงพอสำหรับสถานการณ์ความขัดแย้งที่ลุกลามกว่าที่เคยคาดไว้

ถ้อยแถลงดังกล่าวเกิดขึ้นระหว่างการพบประชาชนผู้พลัดถิ่นในจังหวัดบันเตียเมียนเจย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความตึงเครียดบริเวณชายแดน ฮุนเซนระบุว่า ความผิดพลาดเรื่องการเตรียมความพร้อมเป็นความรับผิดชอบของตน ไม่ใช่ความผิดของฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน

ใจความสำคัญของคำพูดนี้อยู่ที่ “การยอมรับความผิดพลาด” และ “การวางกรอบความรับผิดชอบทางการเมือง” เพราะฮุนเซนกำลังแยกบทบาทของรัฐบาลปัจจุบันออกจากการตัดสินใจในอดีต ขณะเดียวกันก็ยังยืนยันจุดยืนของกัมพูชาเรื่องอธิปไตยและพื้นที่พิพาท

อย่างไรก็ตาม ภาพรวมไม่ได้มีเพียงถ้อยคำแข็งกร้าวเรื่องดินแดนเท่านั้น ในอีกถ้อยแถลงวันเดียวกัน ฮุนเซนยังระบุว่ากัมพูชายังไม่พิจารณาทางเลือกในการใช้กำลังเพื่อยึดพื้นที่คืนในเวลานี้ และยังรอดูว่าไทยจะปฏิบัติตามถ้อยแถลงร่วมเกี่ยวกับการแก้ปัญหาชายแดนผ่านกลไกคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วม หรือ JBC หรือไม่

ประเด็นนี้จึงมีสองชั้นที่ควรแยกกันให้ชัด

ชั้นแรก คือกัมพูชายืนยันว่ามีพื้นที่ซึ่งตนมองว่าถูกไทยครอบครอง และต้องการให้มีการแก้ไขผ่านกลไกเขตแดน

ชั้นที่สอง คือไทยมีจุดยืนต่างออกไป โดยฝั่งไทยเคยปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องการยึดครอง และระบุว่าเป็นการคงกำลังตามมาตรการลดความตึงเครียด ไม่ใช่การรุกล้ำตามที่กัมพูชากล่าวหา

ความตึงเครียดรอบนี้ยังเชื่อมกับข้อพิพาททางทะเลในอ่าวไทยด้วย Reuters ระบุว่าไทยตกลงเข้าร่วมกระบวนการไกล่เกลี่ยภายใต้กรอบสหประชาชาติ หลังจากกัมพูชาใช้กลไก UNCLOS ในประเด็นเขตแดนทางทะเล ขณะที่ไทยประกาศระงับการเจรจาทวิภาคีอื่น ๆ กับกัมพูชาในช่วงนี้

สำหรับคนไทย ประเด็นที่ควรจับตาไม่ใช่แค่คำพูดของผู้นำฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่คือทิศทางหลังจากนี้ว่า กลไก JBC จะกลับมาเดินหน้าได้หรือไม่ จุดผ่านแดนจะคลี่คลายเมื่อใด และทั้งสองฝ่ายจะรักษากรอบสันติภาพไว้ได้มากแค่ไหน

เรื่องชายแดนไทย–กัมพูชามีประวัติซับซ้อนและอ่อนไหว การใช้คำหนักเกินไปอาจทำให้สถานการณ์ดูเหมือนกำลังเข้าสู่ทางตัน ทั้งที่ในทางปฏิบัติยังมีทั้งช่องทางการทูต กลไกเขตแดน และกระบวนการระหว่างประเทศที่ทั้งสองฝ่ายอาจใช้เพื่อลดความตึงเครียดได้

สิ่งที่ชัดในตอนนี้คือ ฮุนเซนกำลังส่งสารถึงประชาชนกัมพูชาว่าตนรับผิดชอบต่อการประเมินไทยในอดีตต่ำเกินไป ขณะเดียวกันก็ยังพยายามรักษาพื้นที่ทางการเมืองให้รัฐบาลปัจจุบันเดินหน้าต่อ ส่วนสำหรับฝั่งไทย ประเด็นนี้จะยังเป็นข่าวที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เพราะเกี่ยวพันทั้งชายแดน ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และความรู้สึกของประชาชนทั้งสองฝั่ง