แอมเนสตี้ชี้ศูนย์สแกมกัมพูชายังไม่จบ แม้รัฐปราบหลายเดือน

ข่าวศูนย์สแกมในกัมพูชากลับมาอยู่ในสายตาอีกครั้ง หลัง Amnesty International ระบุว่า หลายพื้นที่ยังเดินหน้าต่อได้ แม้รัฐบาลกัมพูชาประกาศปราบปรามต่อเนื่องมาหลายเดือน

ประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้น่าจับตา ไม่ได้อยู่แค่ว่ามีศูนย์หลอกลวงออนไลน์กี่แห่ง แต่อยู่ที่คำถามว่า เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าตรวจค้นแล้ว เครือข่ายเหล่านี้หยุดจริงหรือเพียงย้ายคนและย้ายสถานที่ไปทำงานต่อ

Amnesty ระบุว่าได้ตรวจสอบสถานที่ที่เชื่อมโยงกับศูนย์หลอกลวงออนไลน์ในกัมพูชา 86 แห่ง แต่พบว่ามีการเข้าดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่เพียง 24 แห่ง หลายกรณียังถูกมองว่าไม่สามารถทำให้ปฏิบัติการหยุดลงได้อย่างถาวร

ข้อมูลจากผู้รอดชีวิตที่ Amnesty สัมภาษณ์ 73 คน ทำให้ภาพของปัญหาชัดขึ้น หลายคนเล่าว่าเคยพบเห็นหรือเผชิญการละเมิดสิทธิภายในศูนย์เหล่านี้ บางกรณีเมื่อมีการตรวจค้น คนทำงานถูกย้ายออกไปยังพื้นที่อื่น ทำให้เครือข่ายสามารถหลบการปราบปรามและกลับมาดำเนินงานต่อได้

ศูนย์สแกมลักษณะนี้ไม่ได้กระทบแค่ผู้เสียหายที่ถูกหลอกโอนเงินเท่านั้น แต่อีกด้านหนึ่งยังเกี่ยวข้องกับคนที่ถูกหลอกไปทำงาน หลายคนเริ่มจากประกาศงานรายได้ดี งานออนไลน์ หรืองานต่างประเทศที่ดูเหมือนถูกกฎหมาย แต่เมื่อเดินทางไปถึงกลับถูกยึดเอกสาร จำกัดเสรีภาพ และถูกบังคับให้ทำงานหลอกลวงผู้อื่น

นี่คือเหตุผลที่องค์กรสิทธิมนุษยชนมองว่า คนจำนวนหนึ่งในศูนย์เหล่านี้ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงผู้เข้าเมืองผิดกฎหมาย เพราะหลายคนอาจเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์หรือแรงงานบังคับ การปฏิบัติต่อคนกลุ่มนี้จึงเป็นอีกโจทย์ใหญ่พอ ๆ กับการปิดศูนย์สแกม

ฝั่งรัฐบาลกัมพูชาปฏิเสธข้อสรุปของ Amnesty โดยยืนยันว่าหน่วยงานรัฐเดินหน้าปราบปรามเครือข่ายหลอกลวงออนไลน์อย่างต่อเนื่อง ทั้งการจับกุม ยึดทรัพย์ ปิดสถานที่ต้องสงสัย และส่งตัวชาวต่างชาติกลับประเทศต้นทาง

เจ้าหน้าที่กัมพูชายังชี้ว่าการจัดการเครือข่ายแบบนี้ซับซ้อน เพราะเป็นขบวนการข้ามชาติที่ปรับตัวเร็ว ย้ายพื้นที่ได้ และพยายามหลบเลี่ยงการบังคับใช้กฎหมายอยู่ตลอด

สิ่งที่เห็นจากข้อมูลทั้งสองฝั่งคือ การปราบปราม “มีอยู่จริง” แต่คำถามสำคัญคือ เพียงพอหรือไม่ที่จะทำให้เครือข่ายหยุดทำงาน ไม่ใช่แค่ย้ายจากพื้นที่หนึ่งไปอีกพื้นที่หนึ่ง

สำหรับคนไทย ประเด็นนี้ใกล้ตัวกว่าที่คิด เพราะข่าวแก๊งคอลเซ็นเตอร์ งานออนไลน์รายได้สูง และประกาศรับสมัครงานต่างประเทศยังพบได้บ่อยในโลกออนไลน์ จุดที่ควรระวังคือข้อเสนองานที่ให้เงินสูงผิดปกติ เร่งให้เดินทางเร็ว ขอเก็บเอกสารส่วนตัว หรือบอกให้ติดต่อผ่านช่องทางส่วนตัวโดยไม่ให้ข้อมูลบริษัทชัดเจน

สัญญาณเสี่ยงที่ไม่ควรมองข้าม เช่น

• เสนอเงินเดือนสูงมาก แต่รายละเอียดงานไม่ชัด
• ให้เดินทางข้ามประเทศโดยไม่มีสัญญาจ้างที่ตรวจได้
• ขอพาสปอร์ตหรือเอกสารสำคัญไว้ก่อน
• ให้ทำงานในพื้นที่ปิดหรือไม่บอกสถานที่แน่นอน
• ใช้คำว่า “งาน...ออนไลน์” หรือ “ตอบแชตลูกค้า” แต่เลี่ยงอธิบายธุรกิจจริง

ปัญหาศูนย์สแกมในกัมพูชาจึงไม่ใช่แค่ข่าวอาชญากรรมข้ามชาติ แต่เป็นเรื่องความปลอดภัยของคนที่กำลังหางาน การคุ้มครองเหยื่อ และความร่วมมือของหลายประเทศในภูมิภาค หากการปราบปรามยังตามไม่ทันการย้ายตัวของเครือข่าย ความเสียหายก็อาจยังวนกลับมาทั้งกับคนที่ถูกหลอกเงินและคนที่ถูกหลอกไปทำงาน