NEOM สะดุดหนัก The Line ถูกเลื่อนหลังปี 2030 ซาอุฯ หันโฟกัสท่าเรือ–AI

เมืองอนาคต NEOM ของซาอุดีอาระเบียกำลังเจอบททดสอบใหญ่ เมื่อโครงการเรือธงอย่าง The Line เมืองแนวยาว 170 กิโลเมตร ถูกเลื่อนงานสำคัญออกไปหลังปี 2030 ท่ามกลางต้นทุนที่สูงขึ้นและการจัดลำดับงบประมาณใหม่ของประเทศ

เดิมที The Line ถูกวางภาพให้เป็นเมืองอัจฉริยะกลางทะเลทราย มีอาคารกระจกขนาดมหึมาเรียงเป็นเส้นตรง รองรับประชากรในระยะยาวได้ถึง 9 ล้านคน และมีแนวคิดให้คนใช้ชีวิตประจำวันได้ในระยะเดินไม่กี่นาที เว็บไซต์ทางการของ NEOM ยังอธิบายเป้าหมายนี้ไว้ว่าเป็นหนึ่งในโมเดลเมืองใหม่ของโลก ไม่ใช่เพียงโครงการอสังหาริมทรัพย์ทั่วไป

แต่ภาพฝันขนาดใหญ่นี้เริ่มถูกปรับให้เล็กลงเรื่อย ๆ รายงานของ Semafor ระบุว่า NEOM ได้เลื่อนงานเพิ่มเติมของ The Line ออกไปอย่างน้อยจนพ้นปี 2030 ขณะที่กองทุนเพื่อการลงทุนสาธารณะของซาอุดีอาระเบีย หรือ PIF หันไปให้ความสำคัญกับโครงสร้างพื้นฐานที่จับต้องผลตอบแทนได้ชัดกว่า เช่น ท่าเรือและศูนย์ข้อมูล

จุดสำคัญคือ NEOM ไม่ได้มีแค่ The Line เพียงอย่างเดียว ภายในโครงการยังมีพื้นที่อุตสาหกรรม เมืองท่า แหล่งท่องเที่ยว รีสอร์ต และโครงสร้างพื้นฐานอีกหลายส่วน ดังนั้นคำว่า “NEOM ล่ม” หรือ “ถูกยกเลิกทั้งหมด” อาจทำให้เข้าใจเกินจริงกว่าเนื้อข่าวที่มีอยู่ตอนนี้ ภาพที่ชัดกว่าคือซาอุดีอาระเบียกำลังคัดเลือกว่าจะเดินหน้าส่วนใดก่อน และชะลอส่วนใดไว้ทีหลัง

Reuters รายงานก่อนหน้านี้ว่า PIF อยู่ระหว่างปรับโฟกัสการลงทุน หลังหลายเมกะโปรเจกต์เผชิญต้นทุนสูงและความล่าช้า โดยยาซีร์ อัล-รูมัยยัน ผู้ว่าการ PIF ระบุว่า The Line ไม่ใช่สิ่งจำเป็นที่ต้องเสร็จภายในปี 2030 แม้ยังไม่ได้บอกว่าถูกยกเลิก

แรงกดดันไม่ได้มาจากปัจจัยเดียว ซาอุดีอาระเบียยังต้องบริหารรายได้จากน้ำมัน การลงทุนเพื่อกระจายเศรษฐกิจ การเตรียมงานระดับโลก และเมกะโปรเจกต์จำนวนมากในเวลาไล่เลี่ยกัน เมื่อเงินลงทุนต้องถูกจัดลำดับใหม่ โครงการที่ใช้ทุนสูงมากแต่ยังไม่เห็นผลตอบแทนเร็ว จึงถูกดันไปอยู่ท้ายแถวมากขึ้น

ก่อนหน้านี้ The Line เคยถูกคาดหวังว่าจะเป็นสัญลักษณ์ของ Vision 2030 แผนใหญ่ของซาอุดีอาระเบียในการลดการพึ่งพาน้ำมัน แต่รายงานหลายสำนักชี้ตรงกันว่าเป้าหมายเดิมถูกลดขนาดลงอย่างมาก จากเมืองในฝันระดับ 170 กิโลเมตร กลายเป็นการโฟกัสช่วงสั้นและโครงสร้างที่จำเป็นก่อน

อีกด้านหนึ่ง โครงการที่เกี่ยวข้องกับ AI data center และเมืองท่าอย่าง Oxagon กลับถูกจับตาว่าอาจมีน้ำหนักมากขึ้น เพราะเชื่อมกับเศรษฐกิจดิจิทัล โลจิสติกส์ และการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์โดยตรง สำหรับซาอุดีอาระเบีย นี่อาจเป็นการเปลี่ยนจาก “ขายภาพเมืองอนาคต” ไปสู่ “ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้ได้จริง” มากขึ้น

ข้อมูลนี้ควรอ่านเป็นภาพรวมของการปรับแผนเมกะโปรเจกต์ ไม่ใช่ข้อสรุปว่าทุกอย่างจบแล้ว เพราะฝ่ายซาอุดีอาระเบียยังไม่ได้ประกาศยกเลิก NEOM ทั้งหมด และเว็บไซต์ทางการยังคงนำเสนอ The Line เป็นหนึ่งในโครงการหลักของเมืองอนาคต

สิ่งที่น่าจับตาต่อจากนี้คือ หลังปี 2030 The Line จะกลับมาในรูปแบบเดิมหรือถูกปรับเป็นเมืองขนาดเล็กลงอย่างถาวร เพราะคำตอบของเรื่องนี้จะบอกได้มากกว่าแค่ชะตาเมืองกระจกกลางทะเลทราย แต่มันสะท้อนด้วยว่า “เมืองอนาคต” ที่สวยบนภาพจำลอง จะอยู่รอดแค่ไหนเมื่อเจอราคาจริงของโลกจริง