วัคซีน mRNA เฉพาะบุคคลลดเสี่ยงเมลาโนมาซ้ำ 49% หลังติดตาม 5 ปี

เทคโนโลยี mRNA ที่หลายคนรู้จักจากวัคซีนโควิด-19 กำลังถูกทดสอบในอีกสนามใหญ่ของการแพทย์ นั่นคือการรักษามะเร็งแบบเฉพาะบุคคล โดยข้อมูลติดตาม 5 ปีของผู้ป่วยเมลาโนมาความเสี่ยงสูง ให้สัญญาณว่าการผสมวัคซีน mRNA กับภูมิคุ้มกันบำบัดอาจช่วยลดโอกาสโรคกลับมาได้

การศึกษานี้เป็นการทดลองระยะกลาง หรือ Phase 2b ในชื่อ KEYNOTE-942/mRNA-4157-P201 มีผู้ป่วยเมลาโนมาระยะ III/IV ที่ผ่าตัดเอาเนื้องอกออกหมดแล้ว 157 คน ผู้ป่วยกลุ่มหนึ่งได้รับ Keytruda หรือ pembrolizumab เพียงอย่างเดียว อีกกลุ่มได้รับ Keytruda ร่วมกับวัคซีน mRNA เฉพาะบุคคลชื่อ intismeran autogene หรือ mRNA-4157/V940

ผลที่บริษัท Moderna และ Merck รายงานออกมาชี้ว่า กลุ่มที่ได้รับการรักษาแบบผสมมีความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำหรือเสียชีวิตลดลง 49% หลังติดตามราว 5 ปี เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับ Keytruda เพียงอย่างเดียว ข้อมูลอีกชุดยังระบุว่าความเสี่ยงที่มะเร็งจะแพร่กระจายไปส่วนอื่นของร่างกายลดลง 59%

ตัวเลขที่ทำให้วงการแพทย์จับตาคืออัตราการรอดชีวิตโดยรวมในช่วงติดตาม 5 ปี กลุ่มที่ได้รับวัคซีนร่วมกับ Keytruda มีอัตรารอดชีวิต 92.2% ส่วนกลุ่ม Keytruda อย่างเดียวอยู่ที่ 71.3% อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้ยังมาจากการทดลองขนาดไม่ใหญ่มาก จึงยังต้องรอผลจากการทดลองระยะใหญ่ก่อนสรุปว่าใช้ได้กว้างแค่ไหน

จุดต่างของวัคซีนชนิดนี้คือไม่ได้ผลิตแบบสูตรเดียวใช้กับทุกคน แต่เริ่มจากการนำตัวอย่างเนื้องอกของผู้ป่วยไปวิเคราะห์ความผิดปกติทางพันธุกรรม จากนั้นจึงออกแบบ mRNA ที่เข้ารหัสเป้าหมายเฉพาะของมะเร็งในคนนั้น ๆ โดย intismeran autogene ถูกออกแบบให้เข้ารหัส neoantigens ได้สูงสุด 34 รายการ เพื่อช่วยกระตุ้น T cell ให้มองเห็นเซลล์มะเร็งได้แม่นขึ้น

พูดให้ง่ายขึ้น Keytruda ทำหน้าที่เหมือนช่วย “ปลดเบรก” ระบบภูมิคุ้มกัน ส่วนวัคซีน mRNA เฉพาะบุคคลช่วย “ชี้เป้า” ว่าเซลล์มะเร็งหน้าตาแบบไหนควรถูกโจมตี เมื่อใช้ร่วมกัน จึงเป็นแนวทางที่พยายามทั้งกระตุ้นและประคองการตอบสนองของภูมิคุ้มกันให้ทำงานกับมะเร็งได้ต่อเนื่องขึ้น

เมลาโนมาเป็นมะเร็งผิวหนังชนิดรุนแรง แม้จะไม่ใช่มะเร็งผิวหนังที่พบมากที่สุด แต่เป็นชนิดที่ถูกจับตาเพราะมีโอกาสลุกลามและแพร่กระจายได้ ข้อมูลของ Merck ระบุว่าในปี 2022 มีผู้ป่วยเมลาโนมารายใหม่ทั่วโลกมากกว่า 330,000 คน และในสหรัฐฯ คาดว่าจะมีผู้ป่วยรายใหม่มากกว่า 100,000 คนในปี 2025

สิ่งที่ควรเข้าใจคือ วัคซีนนี้ไม่ใช่วัคซีนป้องกันมะเร็งสำหรับคนทั่วไป และไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยเมลาโนมาทุกรายจะได้รับประโยชน์เหมือนกัน กลุ่มในการศึกษานี้เป็นผู้ป่วยที่ผ่าตัดเนื้องอกออกแล้ว มีความเสี่ยงสูง และอยู่ภายใต้การดูแลในงานวิจัยทางคลินิก

ด้านความปลอดภัย ข้อมูลที่รายงานระบุว่าโปรไฟล์ความปลอดภัยของ intismeran autogene ยังสอดคล้องกับการวิเคราะห์ก่อนหน้า ขณะที่ Keytruda เองเป็นยาภูมิคุ้มกันบำบัดที่อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจากระบบภูมิคุ้มกันในหลายอวัยวะได้ จึงเป็นการรักษาที่ต้องประเมินและติดตามโดยแพทย์เฉพาะทาง ไม่ใช่แนวทางที่ควรตัดสินใจจากข่าวหรือบทความเพียงอย่างเดียว

ข้อมูลนี้ใช้เป็นข้อมูลประกอบเบื้องต้นสำหรับผู้อ่านทั่วไป หากเกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยหรือการรักษามะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์มะเร็งวิทยาหรือโรงพยาบาลที่ดูแลอยู่โดยตรง เพราะแผนรักษาของแต่ละคนขึ้นกับระยะโรค ประวัติการรักษา ผลตรวจชิ้นเนื้อ และสุขภาพโดยรวม

ก้าวต่อไปที่สำคัญคือผลจากการทดลองขนาดใหญ่ ซึ่งกำลังตรวจสอบว่าวัคซีน mRNA เฉพาะบุคคลร่วมกับ Keytruda จะให้ประโยชน์ชัดเจนพอสำหรับการใช้จริงหรือไม่ หากข้อมูลระยะถัดไปยังไปในทิศทางเดียวกัน แนวทางนี้อาจกลายเป็นหนึ่งในหมุดหมายสำคัญของการรักษามะเร็งยุคใหม่ที่ออกแบบตามลักษณะเนื้องอกของผู้ป่วยแต่ละรายมากขึ้น