ออสเตรเลียฟ้อง 3M เรียกกว่า 2 พันล้านดอลลาร์ ปม PFAS จากโฟมดับเพลิง

สิ่งที่น่าห่วงเกี่ยวกับสารเคมีบางชนิด อาจไม่ใช่แค่การรั่วไหลในช่วงเวลาหนึ่ง แต่คือการที่มันตกค้างอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานมาก จนผลกระทบค่อย ๆ ย้อนกลับมาถึงผู้คน ชุมชน และงบประมาณของรัฐในอีกหลายสิบปีต่อมา

รัฐบาลออสเตรเลียเดินหน้าฟ้องบริษัท 3M และ 3M Australia เพื่อเรียกค่าเสียหายมากกว่า 2 พันล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย จากกรณีการปนเปื้อนของสาร PFAS หรือที่มักถูกเรียกว่า forever chemicals ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้โฟมดับเพลิงในพื้นที่ฐานทัพหลายแห่งทั่วประเทศ

คดีนี้ถูกจับตาอย่างมาก เพราะทางการออสเตรเลียระบุว่าเป็นการเรียกร้องทางกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมครั้งใหญ่ที่สุดของรัฐบาลกลาง โดยเกี่ยวข้องกับพื้นที่ของกระทรวงกลาโหม 28 แห่ง ที่มีปัญหาการปนเปื้อนจากโฟมดับเพลิงชนิดที่มีสาร PFAS

PFAS เป็นกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่ถูกใช้มานานหลายสิบปีในผลิตภัณฑ์หลายประเภท เช่น โฟมดับเพลิง วัสดุกันน้ำ ภาชนะกันคราบ และอุปกรณ์อุตสาหกรรมบางชนิด จุดเด่นของสารกลุ่มนี้คือทนความร้อน ทนน้ำมัน และสลายตัวยาก จึงถูกเรียกในสื่อหลายแห่งว่า “สารเคมีตลอดกาล”

ปัญหาคือ เมื่อสารเหล่านี้หลุดออกสู่ดิน น้ำ หรือแหล่งน้ำใต้ดิน การจัดการมักใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่ายสูง ในหลายพื้นที่ของออสเตรเลีย ชุมชนใกล้ฐานทัพและสถานที่ฝึกดับเพลิงเคยกังวลเรื่องการปนเปื้อนที่อาจกระทบทั้งพื้นที่เกษตร แหล่งน้ำ และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ประเด็นด้านสุขภาพก็เป็นอีกส่วนที่ทำให้ PFAS ถูกจับตามอง งานวิจัยและหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมหลายแห่งระบุว่า การสัมผัส PFAS บางชนิดอาจเชื่อมโยงกับผลกระทบต่อร่างกาย เช่น ตับ ระบบภูมิคุ้มกัน ฮอร์โมน คอเลสเตอรอล และมะเร็งบางชนิด แม้ความเสี่ยงจริงจะขึ้นอยู่กับชนิดของสาร ปริมาณ และระยะเวลาที่ได้รับก็ตาม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา 3M และผู้ผลิตสารเคมีรายอื่นเผชิญคดี PFAS ในหลายประเทศ โดยเฉพาะในสหรัฐฯ ที่มีคดีจากรัฐ เมือง และชุมชนท้องถิ่นเกี่ยวกับการปนเปื้อนน้ำดื่มและสิ่งแวดล้อม หลายคดีจบลงด้วยข้อตกลงชดเชยมูลค่าสูง โดยบริษัทมักยืนยันจุดยืนของตนเองในชั้นศาลหรือในกระบวนการเจรจา

สำหรับออสเตรเลีย คดีนี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องตัวเลขค่าเสียหาย แต่ยังเป็นคำถามใหญ่เรื่องความรับผิดชอบต่อผลกระทบระยะยาวจากสารเคมีที่ถูกใช้ในอดีต โดยเฉพาะเมื่อรัฐต้องใช้งบประมาณจำนวนมากในการตรวจสอบ จัดการ และฟื้นฟูพื้นที่ปนเปื้อน

ในระดับโลก เรื่อง PFAS กำลังสะท้อนภาพใหม่ของยุคอุตสาหกรรมอย่างชัดเจน สารเคมีที่เคยถูกมองว่ามีประโยชน์สูงในงานเฉพาะทาง อาจกลายเป็นภาระระยะยาวที่ทั้งรัฐบาล บริษัท และชุมชนต้องร่วมกันหาทางจัดการต่อไปอีกนาน