4 นายกฯ ไทยที่ทิ้งรอยลึกต่อประเทศ วัดอิทธิพลคนละแบบ

(ภาพสร้างจาก AI)
ถ้าถามว่า “นายกรัฐมนตรีคนไหนมีอิทธิพลมากที่สุดในประเทศไทย” คำตอบเดียวคงไม่พอ เพราะอำนาจของผู้นำแต่ละคนไม่ได้ทิ้งร่องรอยไว้แบบเดียวกัน บางคนเปลี่ยนนโยบายรัฐ บางคนเปลี่ยนวัฒนธรรม บางคนเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจ และบางคนเปลี่ยนสมดุลอำนาจการเมืองไทยไปอีกหลายปี
ชื่อที่หนีไม่พ้นมีอย่างน้อย 4 คน
ทักษิณ ชินวัตร มักถูกพูดถึงก่อนเสมอเมื่อมองการเมืองไทยร่วมสมัย เขาเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 23 และนำพรรคไทยรักไทยเข้าสู่อำนาจหลังการเลือกตั้งปี 2544 ก่อนที่รัฐบาลชุดแรกจะอยู่ครบวาระ 4 ปี นี่ไม่ใช่แค่สถิติทางการเมือง แต่เป็นจุดเปลี่ยนของระบบพรรคการเมืองไทยแบบที่คนจำนวนมากยังจำได้
นโยบายของเขาแตะชีวิตประจำวันของประชาชนโดยตรง โดยเฉพาะโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค ซึ่งสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติระบุว่าเริ่มประกาศเป็นนโยบายในเดือนกุมภาพันธ์ 2544 และกองทุนหมู่บ้านที่ทำให้คำว่า “นโยบายหาเสียง” กลายเป็นสิ่งที่จับต้องได้มากขึ้นสำหรับคนชนบทและผู้มีรายได้น้อย
แต่นั่นก็ทำให้ทักษิณเป็นศูนย์กลางของความขัดแย้งทางการเมืองด้วย หลังรัฐประหาร 19 กันยายน 2549 ชื่อของเขายังไม่เคยหลุดจากสนามการเมืองไทยจริง ๆ ไม่ว่าจะผ่านพรรคเครือข่าย การเลือกตั้ง หรือแรงสนับสนุนและแรงต่อต้านที่เดินคู่กันมาเกือบสองทศวรรษ
อีกคนคือ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีคนที่ 3 ผู้ดำรงตำแหน่งรวมกันยาวนานที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทย สถาบันพระปกเกล้าระบุระยะเวลาดำรงตำแหน่งรวม 14 ปี 11 เดือน 18 วัน
อิทธิพลของจอมพล ป. ไม่ได้อยู่แค่ในทำเนียบรัฐบาล แต่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนไทยด้วย รัฐบาลของเขาเปลี่ยนชื่อประเทศจาก “สยาม” เป็น “ไทย” ตามประกาศรัฐนิยมในปี 2482 และผลักดันแนวคิดรัฐนิยมหลายเรื่อง ตั้งแต่การแต่งกาย การใช้ภาษา ไปจนถึงการสร้างวัฒนธรรมร่วมสมัยบางอย่าง เช่น รำวง และผัดไทย
พูดง่าย ๆ คือ เขาไม่ได้แค่ปกครองประเทศ แต่พยายามจัดระเบียบ “ความเป็นไทย” ขึ้นมาใหม่
ส่วนจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นชื่อที่ต้องวางไว้ในอีกมุมหนึ่ง เขาเข้าสู่อำนาจผ่านรัฐประหารและปกครองด้วยอำนาจรวมศูนย์สูง โดยเฉพาะการใช้อำนาจตามมาตรา 17 ซึ่งถูกวิจารณ์อย่างหนักในแง่สิทธิเสรีภาพและหลักนิติรัฐ
แต่ถ้าวัดจากการวางรากฐานรัฐพัฒนา สฤษดิ์มีน้ำหนักมาก แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับแรกเริ่มใช้วันที่ 1 มกราคม 2504 เป็นแผน 6 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2504-2509 เปิดทางให้รัฐลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ถนน ไฟฟ้า ประปา และระบบราชการด้านเศรษฐกิจแบบใหม่
ร่องรอยของยุคนั้นยังอยู่
อีกชื่อที่มักถูกมองข้ามไม่ได้คือ พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ นายกรัฐมนตรีคนที่ 16 เขาอยู่ในตำแหน่ง 8 ปีในยุคที่ถูกเรียกว่า “ประชาธิปไตยครึ่งใบ” ไม่ได้เป็นผู้นำที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงแบบเต็มรูป แต่คุมสมดุลระหว่างกองทัพ พรรคการเมือง และระบบราชการได้ยาวนาน
จุดเปลี่ยนสำคัญคือคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523 ซึ่งวางแนวทาง “การเมืองนำการทหาร” ในการต่อสู้กับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย แทนที่จะใช้กำลังอย่างเดียว นโยบายนี้ช่วยเปิดทางให้ผู้เข้าร่วมขบวนการคอมมิวนิสต์จำนวนหนึ่งกลับเข้าสู่สังคม และทำให้ความขัดแย้งติดอาวุธภายในประเทศค่อย ๆ ลดลง
หลังพ้นตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เปรมยังมีบทบาทสูงในฐานะประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ อิทธิพลของเขาจึงไม่ได้จบลงที่วันออกจากทำเนียบรัฐบาล
ถ้าจะตอบให้สั้นที่สุด ทักษิณเด่นที่สุดในแง่นโยบายเลือกตั้งและการเมืองมวลชนยุคใหม่ จอมพล ป. เด่นที่สุดในแง่การสร้างรัฐนิยมและอัตลักษณ์ชาติ สฤษดิ์เด่นในแง่รัฐพัฒนาและโครงสร้างเศรษฐกิจ ส่วนเปรมเด่นในแง่การประคองอำนาจช่วงสงครามเย็นและการเมืองแบบกึ่งเลือกตั้ง
คำว่า “มีอิทธิพลที่สุด” จึงขึ้นอยู่กับว่าเรากำลังวัดอะไร
วัดจากคะแนนเลือกตั้ง คำตอบหนึ่ง
วัดจากรัฐนิยม อีกคำตอบหนึ่ง
วัดจากโครงสร้างเศรษฐกิจ ก็อีกคำตอบหนึ่ง
และถ้าวัดจากอำนาจเงียบหลังฉากการเมืองไทย ชื่อของเปรมก็ยังหนักอยู่ดี
แหล่งที่มา: สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ, พิพิธภัณฑ์รัฐสภา, สถาบันพระปกเกล้า, Thai PBS, 101 PUB
อ้างอิง: https://www.opm.go.th/th/opm/directory/12774/อดีตนายกรัฐมนตรีของไทย, https://www.nhso.go.th/th/aboutus-th/2024-08-20-15-34-22/2024-08-20-15-39-18, https://parliamentmuseum.go.th/2564/ar64-siam-thai.html, https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=แปลก_พิบูลสงคราม, https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=1_มกราคม_พ.ศ._2504, https://www.thaipbs.or.th/now/content/340, https://www.the101.world/1980-national-security-policy/
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ผีเสื้อแดงจับคู่ทัพขุนศึก เปิดแนวทางเลขเด็ด 1 ธ.ค. 69 มีเลขวิ่ง เลขเด่น พร้อมชุด 2 ตัว-3 ตัว
ลอตเตอรี่ปีโชค งวด 1 ธ.ค. 2569 เปิดเลขเด่น 3-5-9 จัดชุด 2 ตัวมาให้ 12 คู่
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ช็อกวงการทอง! ทองคำร่วงหนัก 2,500 บาทในวันเดียว เปิดตลาดยังไม่ถึง 2 ชั่วโมงปรับราคา 25 ครั้ง คนมีทองต้องจับตา!
3 อำเภอของประเทศไทย ที่ขอแยกตัวเป็นจังหวัดใหม่
จังหวัดแรกของประเทศไทย ที่มีการนำระบบไฟฟ้าลงไปไว้ใต้ดิน
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
“อาร์ต พศุตม์” ชนะคดี “หมออั้ม” ศาลสั่งจำคุก 2 ปี ปรับ 3 แสน
5 ประเทศที่เจริญที่สุดในเอเชีย
นักเรียน ม.3 ทำร้ายเด็กอนุบาล 3 ตบ-เตะ-กระแทกเข่าจนล้ม ปมแค้นถูกฟ้องครู ล่าสุดเจ้าหน้าที่ยังตามตัวไม่พบ
เปิดเหตุการณ์คลิปไวรัล เสียงร้องโหยหวญดังในเตาเผาศพไฟฟ้า
แฮกเกอร์เพิ่มอุณหภูมิตู้แช่เย็นซูเปอร์มาเก็ตฝรั่งเศสนับร้อยแห่งได้ง่ายดาย แค่แฮกเข้าตัวควบคุม Danfoss Controllers
เตือนภาคใต ฝนหนักถึงหนักมาก 20–22 พ.ย. ระวังน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก คลื่นสูง 3 เมตร
ตะลึงเจอขุมทรัพย์ “ปอนด์” 300 ล้าน ที่แท้คือทายาทเศรษฐี ส่อรอดคดี
DSI เรียก “ทนายตั้ม” แจงด่วน ปมเงิน “กัน จอมพลัง” เอี่ยวเว็บพนัน


