การสู้รบปะทุขึ้นในภาคตะวันออกของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

เสียงปืนและปืนครกกลับมาดังในภาคตะวันออกของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกอีกระลอก ขณะที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขยังไล่ตามการระบาดของอีโบลาสายพันธุ์บุนดิบูเกียว ซึ่งลุกลามจากจังหวัดอิตูรีไปยังพื้นที่เสี่ยงหลายจุด

พื้นที่ปะทะรอบใหม่อยู่ในเขตมาซิซี จังหวัดนอร์ทคิวู แหล่งข่าวด้านความมั่นคงและชาวบ้านในพื้นที่ระบุว่า กองทัพคองโกยังเผชิญแรงกดดันจากกลุ่มติดอาวุธ M23 ซึ่งรัฐบาลคองโกและหลายฝ่ายกล่าวหาว่าได้รับการหนุนหลังจากรวันดา ข้อกล่าวหานี้รวันดาปฏิเสธมาตลอด

สั้น ๆ คือ สงครามยังไม่หยุด

ภาคตะวันออกของคองโกเป็นพื้นที่อุดมด้วยแร่ธาตุ แต่ก็เป็นแผลเรื้อรังของประเทศมานานกว่า 30 ปี กลุ่มติดอาวุธหลายกลุ่มผลัดกันยึดพื้นที่ ตั้งด่าน เก็บผลประโยชน์ และปะทะกับกองทัพเป็นระยะ ส่วน M23 กลับมาเคลื่อนไหวหนักตั้งแต่ปี 2021 ก่อนจะขยายพื้นที่ควบคุมมากขึ้นในช่วงหลัง โดยเฉพาะตั้งแต่ต้นปี 2025 เป็นต้นมา

แรงกดดันไม่ได้อยู่แค่แนวหน้า เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ดีดิเยร์ โลโมโย รองผู้ว่าการจังหวัดชอโป กล่าวถึงการยิงปืนครกมุ่งเป้าไปที่สนามบินบังกอกา ในเมืองคิซังกานี ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ของกองทัพคองโก แหล่งข่าวตำรวจท้องถิ่นระบุด้วยว่า มีการสกัดโดรนได้ 2 ลำ และยังไม่มีรายงานความเสียหายรุนแรง

สนามบินลักษณะนี้สำคัญมากในสงครามคองโก เพราะถูกใช้เป็นฐานของอากาศยานทหารและระบบบัญชาการบางส่วน พอถูกโจมตีซ้ำ ก็เท่ากับบีบให้กองทัพคองโกเคลื่อนกำลังได้ยากขึ้น

ปัญหาใหญ่กว่านั้นคือพื้นที่สู้รบซ้อนทับกับวิกฤตสาธารณสุข องค์การอนามัยโลกประกาศเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2026 ว่า การระบาดของโรคอีโบลาจากเชื้อ Bundibugyo virus disease ในคองโกและยูกันดา เป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ แต่ยังไม่เข้าข่าย “ภาวะแพร่ระบาดใหญ่” แบบ pandemic

ตัวเลขเปลี่ยนเร็วมาก จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก ณ วันที่ 16 พฤษภาคม คองโกพบผู้ป่วยยืนยันทางห้องปฏิบัติการ 8 ราย ผู้ต้องสงสัย 246 ราย และผู้เสียชีวิตต้องสงสัย 80 รายในจังหวัดอิตูรี ต่อมา Reuters รายงานอ้างคำกล่าวของทีโดรส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการใหญ่ WHO ว่า ยอดผู้เสียชีวิตต้องสงสัยเพิ่มเป็น 220 ราย และทีมตอบโต้โรคกำลังอยู่ในสภาพ “ไล่ตามสถานการณ์”

ความยากไม่ได้มีแค่โรค แต่คือความไม่ไว้วางใจ

ในเมืองมองบวาลู จังหวัดอิตูรี Reuters รายงานว่า โรงพยาบาลทั่วไปประจำเมืองถูกโจมตีในช่วงสุดสัปดาห์ ผู้ป่วยอย่างน้อย 25 คนหลบหนีระหว่างเหตุวุ่นวาย เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลระบุว่ามีผู้ก่อเหตุบางส่วนต้องการนำร่างผู้เสียชีวิตจากอีโบลาไปประกอบพิธีฝังตามธรรมเนียม ทั้งที่ศพของผู้ป่วยอีโบลายังมีความเสี่ยงสูงต่อการแพร่เชื้อ หากสัมผัสโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน

สายพันธุ์บุนดิบูเกียวทำให้สถานการณ์ซับซ้อนขึ้นอีก เพราะ WHO ระบุว่ายังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาเฉพาะที่ได้รับอนุมัติสำหรับไวรัสสายพันธุ์นี้โดยตรง การคุมโรคจึงต้องพึ่งการแยกผู้ป่วย การติดตามผู้สัมผัส การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการทำงานกับผู้นำชุมชนให้เร็วพอ

แต่ในพื้นที่ที่มีทั้งกองกำลังติดอาวุธ คนพลัดถิ่น และข่าวลือในชุมชน งานแบบนั้นเดินยากกว่าบนกระดาษมาก

สำหรับคองโกตะวันออก การระบาดของอีโบลาครั้งนี้จึงไม่ใช่ข่าวสาธารณสุขล้วน ๆ และการสู้รบก็ไม่ใช่ข่าวทหารล้วน ๆ สองเรื่องนี้กำลังซ้อนกันในพื้นที่เดียวกัน คนที่ติดอยู่ตรงกลางคือชาวบ้าน เจ้าหน้าที่แพทย์ และคนหนีภัยที่อาจไม่มีทั้งบ้านปลอดภัยและโรงพยาบาลที่เข้าถึงได้ทันเวลา